हैदराबाद: आबिड्स ते ज्युबिली हिल्स.. या 12 ठिकाणांना ही नावं कशी मिळाली?

हैदराबाद: एकेकाळचे भाग्यनगर कालांतराने हैदराबाद बनले, असे इतिहास सांगतो. त्याचप्रमाणे, शहरातील काही भागांच्या नावामागेही एक इतिहास दडलेला आहे. अशाच 12 ठिकाणांबद्दल येथे जाणून घेऊया.  

हैदराबादमधील या ठिकाणांमागील ही आहे कहाणी...

हैदराबादमधील अनेक ठिकाणांच्या नावामागे एक इतिहास आहे. छोट्या बदलांसह आज आपण ती नावे वापरतो. या प्रमुख ठिकाणांना त्यांची नावे कशी मिळाली, याबद्दलच्या रंजक गोष्टी येथे जाणून घेऊया.

१. तारनाका

उस्मानिया युनिव्हर्सिटीमुळे प्रसिद्ध असलेल्या या भागात निजामाच्या काळात एक चेक पोस्ट गेट होते. त्याला 'तार-नाका' म्हणत, जे पुढे तारनाका झाले.

२. ज्युबिली हिल्स

शहरातील हा एक श्रीमंत भाग आहे. निजामाने आपल्या शासनाच्या २५ वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त येथे सिल्व्हर ज्युबिली सोहळा साजरा केला होता. त्यामुळे याला ज्युबिली हिल्स नाव मिळाले.

३. आबिड्स

निजामाच्या काळात अल्बर्ट आबिद नावाच्या व्यक्तीने येथे 'आबिद अँड कंपनी' नावाचे दुकान उघडले. त्याच्या दुकानामुळेच या भागाला 'आबिड्स' असे नाव पडले.

४. लंगर हाऊस

गोवळकोंड्याच्या सैनिकांसाठी निजामाने येथे 'लंगर खाना' (भोजनालय) सुरू केला होता. हा 'लंगर खाना' असलेला भागच आजचा लंगर हाऊस म्हणून ओळखला जातो. 

५. मल्लेपल्ली

या भागात पूर्वी मोगऱ्याच्या फुलांच्या (मल्ले) बागा होत्या. त्यामुळे याला 'मल्लेपल्ली' म्हटले जाऊ लागले. बागा नाहीशा झाल्या तरी हे नाव कायम राहिले.

६. टोली चौकी

याला सुरुवातीला 'तोली चौकी' (पहिली चौकी) म्हणत. येथे निजामांच्या काळातील पहिली संरक्षण छावणी होती. कालांतराने याचे नाव टोली चौकी झाले.

७. चंचलगुडा

हैदराबाद शहराची सुरुवात याच भागातून झाल्याचे मानले जाते. येथे 'चिचलम' नावाची बंजारा जमात राहत होती. त्यावरूनच 'चंचलगुडा' हे नाव पडले.

८. कारवान

पूर्वी 'शाहूकारी कारवा' म्हणून ओळखला जाणारा हा भाग आता कारवान आहे. येथे हिरे-मोत्यांचे व्यापारी राहत. कोहिनूर हिऱ्याला येथेच पैलू पाडल्याचे म्हटले जाते.

९. कवाडीगुडा

हुसेन सागरवर टँक बंड बांधणारे मजूर 'कावड' वापरून दगड आणत. ते येथे राहत असल्याने या वस्तीला 'कवाडीगुडा' (कावडवाल्यांची वस्ती) असे नाव मिळाले.

१०. पंजागुट्टा

हैदराबादच्या मध्यभागी असलेल्या या भागात पूर्वी पाच मोठ्या टेकड्या होत्या. त्यामुळे याला 'पंजागुट्टा' (पाच टेकड्या) असे नाव मिळाले, जे आजही कायम आहे.

११. बंजारा हिल्स

पूर्वी हा भाग शहरापासून दूर होता. येथे बंजारा समाजाचे लोक मोठ्या संख्येने राहत होते. त्यामुळे या डोंगर-दऱ्यांच्या भागाला 'बंजारा हिल्स' असे नाव पडले.

१२. बेगम बाजार

निजामाची पत्नी हमदा बेगम यांनी व्यापाऱ्यांना जागा दिली होती. त्यांच्या सन्मानार्थ या भागाला 'बेगम बाजार' म्हटले जाऊ लागले. आता हे एक प्रमुख व्यावसायिक केंद्र आहे.