
यंदा ६ नोव्हेंबरला धनत्रयोदशी आहे. सोने-चांदी खरेदीसाठी हा दिवस खूप शुभ मानला जातो. महिन्याच्या सुरुवातीलाच सण आल्याने लोकांच्या हातात पगार असेल, त्यामुळे खरेदीला चांगला प्रतिसाद मिळेल.
सोन्याचे दर नुकतेच कमी झाल्याने ग्राहक पुन्हा बाजाराकडे वळले आहेत. त्यामुळे यंदा धनत्रयोदशीला चांगली खरेदी होईल, अशी सराफांना अपेक्षा आहे. ग्राहकांचा कल आता हलक्या वजनाचे दागिने, सोन्याची नाणी आणि छोट्या खरेदीकडे आहे. तरुण वर्ग चांदीच्या दागिन्यांनाही पसंती देत आहे.
तरीही, एकूण विक्रीचे प्रमाण गेल्या वर्षीइतकेच राहील, असा अंदाज आहे. पण दागिन्यांचा प्रकार आणि दुकानदारांनुसार विक्रीच्या मूल्यात १५-३० टक्क्यांनी वाढ होऊ शकते.
ऑल इंडिया जेम अँड ज्वेलरी डोमेस्टिक कौन्सिलचे (GJC) अध्यक्ष राजेश रोकडे यांनी पीटीआयला सांगितले की, सोन्याचे दर कमी झाल्याने ग्राहकांचा उत्साह वाढला आहे.
गेल्या वर्षी याच काळात सोन्याचा दर प्रति १० ग्रॅम १.१० लाख रुपये होता. २९ मे रोजी तो १,६२,९०० रुपयांवर गेला होता, पण ३१ ऑक्टोबरला त्यात २०,९०० रुपयांची घसरण होऊन तो १,४२,००० रुपयांवर आला.
बुधवारी सोन्याचा दर प्रति १० ग्रॅम १,४६,६०० रुपये होता. आदल्या सत्राच्या तुलनेत त्यात ४,८०० रुपयांची वाढ झाली.
रोकडे यांच्या मते, विक्रीचे प्रमाण गेल्या वर्षीइतकेच राहील, पण विक्री मूल्यात २०-३०% वाढ होऊ शकते. महागाई, जागतिक तणाव आणि महाराष्ट्रातील दुष्काळसदृश परिस्थितीचा खरेदीवर परिणाम होऊ शकतो.
पण लोक बचतीतून सोने घेत असल्याने महागाईचा फारसा फटका बसणार नाही, असेही ते म्हणाले.
सोन्याचे दर थोडे कमी झाले असले तरी ते अजूनही महागच आहे. त्यामुळे ग्राहक हलक्या वजनाच्या दागिन्यांना जास्त पसंती देत आहेत. चांदीचे दागिने आणि नाणी हा एक उत्तम पर्याय म्हणून समोर येत आहे.
GJC चे उपाध्यक्ष अविनाश गुप्ता म्हणाले की, सोने आणि चांदीचे दर कमी झाल्याने देशभरात खरेदीचे वातावरण सुधारले आहे. विक्रीचे प्रमाण गेल्या वर्षीइतकेच राहील, पण मूल्यात १५-२०% वाढ होईल, अशी सराफांना अपेक्षा आहे.
गेल्या सहा महिन्यांत सोने-चांदीचे दर वाढल्याने बाजारात मंदी होती. तसेच, सोने खरेदी टाळण्याच्या पंतप्रधानांच्या आवाहनाचाही मागणीवर परिणाम झाला होता, असे ते म्हणाले.
गुप्ता यांच्या मते, हलक्या वजनाचे दागिने चांगली कामगिरी करतील. लग्नाची खरेदी करणारे काही ग्राहक १८-कॅरेट सोन्याकडे वळत आहेत. चांदीच्या दरात जवळपास ५०% घसरण झाल्याने यंदा चांदीच्या विक्रीत १०% वाढ होण्याची शक्यता आहे.
लग्नासाठी सोने आणि चांदी दोन्ही खरेदी करण्याचा ट्रेंड वाढत आहे. मुख्य सोहळ्यासाठी सोन्याचे दागिने, तर इतर विधींसाठी चांदीचे दागिने आणि वस्तू वापरल्या जात आहेत.
वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलचे भारतातील प्रादेशिक सीईओ सचिन जैन म्हणाले की, सोन्याचे दर कमी झाल्याने ज्यांच्या घरात पुढच्या तीन ते सहा महिन्यांत लग्न आहे, ते कुटुंबीय आताच खरेदी उरकून घेऊ शकतात.
प्रीमियम दागिने, सोन्याची नाणी आणि बिस्किटे अशा सर्वच प्रकारांमध्ये मागणी वाढेल, अशी त्यांना अपेक्षा आहे. दरात झालेली सुधारणा दागिने खरेदी करणाऱ्यांना आणि गुंतवणुकीसाठी सोने घेणाऱ्यांना आकर्षित करेल.
यामुळे बाजाराला केवळ धनत्रयोदशीच्या खरेदीचाच नाही, तर आगामी लग्नसराईसाठी तयारी करणाऱ्या कुटुंबांचाही मोठा आधार मिळेल.
सणासुदीच्या तोंडावर ज्वेलरी कंपन्यांनाही बाजारात चांगले संकेत मिळत आहेत.
सेन्को गोल्ड लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि सीईओ सुवणकर सेन म्हणाले की, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा सणासुदीच्या काळात २० टक्क्यांहून अधिक वाढ नोंदवण्याची कंपनीला आशा आहे.
सोन्याच्या दरात ८-१०% घसरण झाल्याने ग्राहक आता वेगवेगळ्या डिझाईन्स आणि कॅरेटचे दागिने घेण्यास उत्सुक आहेत. ते गुणवत्ता आणि मूल्यावर लक्ष देत आहेत. डायमंड ज्वेलरीच्या मागणीतही २५-३०% पेक्षा जास्त वाढ झाल्याचे त्यांनी सांगितले.
कामा ज्वेलरीचे संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक कॉलिन शाह म्हणाले की, सोन्याचे दर कमी झाल्याने सणासुदीच्या आधी ग्राहकांना दिलासा मिळाला आहे. ९-कॅरेट ते १९-कॅरेटच्या हलक्या वजनाच्या खड्यांच्या दागिन्यांकडे ग्राहकांचा कल वाढत आहे.
या ट्रेंडमुळे लॅब-ग्रोन आणि नैसर्गिक हिऱ्यांच्या मागणीलाही आधार मिळाला आहे, विशेषतः १.५ लाख ते ३ लाख रुपयांच्या बजेटमध्ये.
रुपया-डॉलर विनिमय दराचा भारतातील सोन्याच्या किमतींवर होणारा परिणाम पाहता, विक्रीच्या प्रमाणात सुमारे १०% घट होऊ शकते, असा शाह यांचा अंदाज आहे. पण विक्रीचे मूल्य गेल्या वर्षीइतकेच राहील, असे ते म्हणाले.
यंदाच्या धनत्रयोदशीला ग्राहक दागिने खरेदी करणे टाळण्याऐवजी आपल्या बजेटनुसार पर्यायांची निवड करत आहेत.
सोन्याचे दर कमी झाल्याने खरेदीचे वातावरण सुधारले आहे, पण तरीही अनेक कुटुंबांसाठी ते परवडणारे नाही. त्यामुळे हलक्या वजनाचे डिझाईन्स, कमी कॅरेटचे सोने, चांदीचे दागिने आणि नाणी ग्राहकांना त्यांच्या बजेटनुसार अनेक पर्याय देत आहेत.
त्यामुळे सराफांना यंदा संमिश्र सणासुदीची अपेक्षा आहे. विक्रीचे प्रमाण फारसे वाढणार नाही, पण जास्त मूल्याची खरेदी आणि विविध प्रकारच्या दागिन्यांच्या मागणीमुळे एकूण विक्री मूल्यात वाढ होऊ शकते.