Chanakya Niti: दुर्योधनाबद्दल आचार्य चाणक्य यांचे काय मत होते? जाणून घेऊया...

Chanakya Niti: वडिलांच्या मृत्यूचा बदला घेण्याची शपथ घेऊन, अनाथ असूनही आपल्या बुद्धिमत्तेने संपूर्ण भारतावर अप्रत्यक्षपणे राज्य करणारे चाणक्य. अशा चाणक्यांनी महाभारतातील कौरवांचा अधिपती दुर्योधनाबद्दल एक गोष्ट सांगितली आहे. ती काय आहे, जाणून घ्या

Chanakya Niti: आचार्य चाणक्य हे प्राचीन भारतातील महान अर्थतज्ज्ञ, कूटनीतिज्ञ आणि चंद्रगुप्त मौर्याचे महामंत्री होते. 350 BCE च्या सुमारास तक्षशिला येथे जन्मलेले चाणक्य, सम्राट चंद्रगुप्त मौर्य यांना सिंहासनावर बसवून त्यांनी नंद घराण्याचा नाश केला. त्यांनी ‘अर्थशास्त्र’ आणि ‘चाणक्य नीती’ (नीतिशास्त्र) हे ग्रंथ रचले, जे आजच्या काळातील राजकारण, व्यवस्थापन आणि जीवनासाठी अत्यंत मार्गदर्शक मानले जातात. चाणक्य हे केवळ एक राजकारणी नव्हते, तर ते एका आदर्शवादी विचारवंत होते, ज्यांचे विचार शतकानुशतके आजही समर्पक आहेत.

दुर्योधनाबद्दल चाणक्य काय म्हणाले?

भारतात आचार्य चाणक्य (Chanakya) यांचे नाव न ऐकलेले लोक खूप कमी आहेत. (ते कौटिल्य या नावानेही प्रसिद्ध आहेत. पण, त्यांचे मूळ नाव विष्णुगुप्त होते.) चाणक्य हे प्राचीन भारतातील एक महान अर्थशास्त्रज्ञ, मुत्सद्दी आणि मौर्य साम्राज्याचे संस्थापक चंद्रगुप्त मौर्य यांचे गुरू होते. तक्षशिला येथे शिक्षण घेतलेल्या त्यांनी 'अर्थशास्त्र' आणि 'चाणक्य नीती' या ग्रंथांद्वारे राजकारण, युद्धनीती आणि जीवनातील मूल्यांची शिकवण दिली.

अखंड भारताची संकल्पना

त्या काळात नंद वंशाचा नाश करून अखंड भारताची संकल्पना साकार करणारे द्रष्टे म्हणजे चाणक्य. अशा चाणक्यांना 'आचार्य' चाणक्य म्हणूनच ओळखले जाते. काहीजण त्यांना वात्स्यायन असेही म्हणतात. शत्रूवर विजय मिळवण्यासाठी कठोर परिश्रम, वेळेचे नियोजन आणि योग्य रणनीती आवश्यक आहे, असे त्यांनी सांगितले.

वडिलांच्या मृत्यूचा बदला घेण्याची शपथ घेऊन, अनाथ असूनही आपल्या बुद्धिमत्तेने संपूर्ण भारतावर अप्रत्यक्षपणे राज्य करणारे चाणक्य होते.

चाणक्यांची रणनीती आणि धोरणे आजही यशस्वी जीवन आणि प्रशासनासाठी मार्गदर्शक आहेत. अशा चाणक्यांनी महाभारतातील कौरवांचा अधिपती दुर्योधनाबद्दल एक गोष्ट सांगितली आहे. ती काय आहे माहित आहे का?

आचार्य चाणक्य म्हणतात, 'दुर्योधन प्रत्येक सल्ल्याला कट समजत असे. कारण अहंकार स्वतःला प्रश्न विचारू शकत नाही. जे स्वतःला नेहमी बरोबर समजतात, त्यांचा अंत बहुतेकदा एकटेपणात होतो.'

अहंकारामुळेच सर्व घडले

होय, आचार्य चाणक्यांच्या बोलण्यात खूप अर्थ आहे. हस्तिनापूरचा राजा, कौरवेश्वर दुर्योधन अहंकाराने उन्मत्त होता. त्याच्या आयुष्यातील सर्व चुका केवळ अहंकारामुळेच घडल्या असे म्हणता येईल. आपल्याशिवाय कोणी नाही या अहंकारामुळे दुर्योधनाने आपले सर्वस्व गमावले. कदाचित दुर्योधनाने अहंकार सोडला असता, तर तो सुयोधनच राहिला असता.

अर्थात आता काहीही करता येणार नाही. कारण महाभारताचा काळ केव्हाच संपला आहे. तो इतिहास पुन्हा लिहिता येणार नाही. पण, अहंकार असेल तर सर्व काही मातीमोल होते, 'अहंकार मर्यादेत असेल तर सर्व काही आपलेच' हे सर्वांनी समजून घेतले तर 'जीवन पावन' होईल, असे म्हणता येईल. तुम्हाला काय वाटते?