पॅरासिटामॉलचा अतिवापर करताय? वेळीच सावध व्हा, जाणून धोकादायक परिणाम

ताप, सर्दी, डोकेदुखी, अंगदुखी अशा सर्व त्रासांवर बहुतांश लोक पॅरासिटामॉल  घेतात. डेंग्यूच्या तापातही डॉक्टर अनेकदा पॅरासिटामॉल घेण्याचा सल्ला देतात. त्यामुळे पॅरासिटामॉल किती प्रमाणात घेणे आवश्यक आहे आणि त्याचा योग्य डोस जाणून घ्या. 

बदलत्या हवामानामुळे अनेकजण सर्दी-खोकला, घसादुखी किंवा तापाने हैराण केले आहे. यावर सोपा उपाय म्हणून प्रत्येक घरात एकाच औषधाचा वापर केला जातो - पॅरासिटामॉल. ताप, सर्दी, डोकेदुखी, अंगदुखी अशा सर्व त्रासांवर हे एक ओळखीचे नाव आहे. डेंग्यूच्या तापातही डॉक्टर अनेकदा पॅरासिटामॉल घेण्याचा सल्ला देतात. पण प्रश्न असा आहे की, हे सर्वाधिक वापरले जाणारे औषध खरंच किती सुरक्षित आहे? दिवसातून किती गोळ्या खाऊ शकतो? किंवा जास्त घेतल्यास शरीरावर काय परिणाम होतो?

या प्रश्नांची उत्तरे कोलकाता येथील प्रसिद्ध डॉक्टर आशिष मित्रा यांनी दिली आहेत. ते म्हणतात की, एक निरोगी व्यक्ती दिवसातून ६ पॅरासिटामॉल गोळ्या घेऊ शकते. এক্ষেত্রে प्रत्येक ४ तासांच्या अंतराने हे औषध घेता येते. पण बहुतेक प्रकरणांमध्ये ६ गोळ्या घेण्याची गरज नसते. दिवसातून ४ गोळ्या घेतल्या तरी ताप नियंत्रणात येतो. त्यामुळे विनाकारण जास्त प्रमाणात पॅरासिटामॉल घेऊ नका. ताप आल्यावरच पॅरासिटामॉल घेण्याचा प्रयत्न करा. ताप कमी झाल्यावर किंवा ताप नसल्यास हे औषध घेण्याची गरज नाही.

एडिनबर्ग विद्यापीठाच्या संशोधकांनी केलेल्या एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, पॅरासिटामॉलचा यकृतावर (लिव्हर) हानिकारक परिणाम होतो. इतकेच नाही तर, त्याच्या अतिवापरामुळे लिव्हर फेल्युअर देखील होऊ शकते. २००६ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात, यूकेमधील लिव्हर फेल्युअरसाठी पॅरासिटामॉलच्या ओव्हरडोजला जबाबदार धरण्यात आले आहे. अशीच घटना अमेरिकेतही घडली आहे. ताप कमी करण्यासाठी किंवा वेदनाशामक म्हणून अधूनमधून पॅरासिटामॉल घेतल्यास काही नुकसान नाही.

मात्र, हे औषध दीर्घकाळ घेतल्यास यकृताचे नुकसान होऊ शकते. वयानुसार पॅरासिटामॉलचा डोसही वेगवेगळा असतो. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कधीही भरमसाठ पॅरासिटामॉल घेऊ नका. जर तुमचे वजन ६० किलोपेक्षा कमी असेल, तर तुम्ही पॅरासिटामॉल ५०० घेऊ शकता. आणि जर वजन ६० किलोपेक्षा जास्त असेल, तर पॅरासिटामॉल ६५० घेणे आवश्यक आहे.

** हे नियम पाळा:

तापातून बरे होण्यासाठी पॅरासिटामॉल घेण्यासोबतच काही नियम पाळा-

१. दररोज किमान ३ लिटर पाणी प्या.

२. हलका आणि पचायला सोपा आहार घ्या.

३. दररोजच्या आहारात पालेभाज्या, फळे आणि भाज्यांचा समावेश करा.

४. आहारात मासे, मांस, अंडी यांचाही समावेश करा.

५. मद्यपानापासून दूर राहा.

६. धूम्रपान करू नका.

मात्र, हे सर्व नियम पाळूनही जर ताप ३-४ दिवसांपेक्षा जास्त राहिल्यास, डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.