UPI MDR Charges : व्यापाऱ्यांनो लक्ष द्या! UPI पेमेंटवर MDR शुल्क वाचवण्यासाठी या ५ टिप्स वापरा
सार
₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या UPI पेमेंटवर लागणाऱ्या MDR शुल्कामुळे व्यापारी चिंतेत आहेत. पर्सनल QR, UPI लाईट आणि बिल स्प्लिटिंग यांसारख्या ट्रिक्स वापरून हा खर्च कसा कमी करता येईल, हे आपण या बातमीत जाणून घेणार आहोत.
मुंबई : आजच्या डिजिटल युगात भाजीवाल्यापासून ते मोठ्या सुपर मार्केटपर्यंत सगळीकडे UPI पेमेंटचा वापर होतोय. ग्राहकांसाठी QR कोड स्कॅन करून पेमेंट करणं जेवढं सोपं आहे, तेवढंच दुकानदारांसाठी हे ट्रान्झॅक्शन मॅनेज करणं महत्त्वाचं असतं. सध्या ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या मर्चंट UPI पेमेंटवर 0.4 टक्के MDR (Merchant Discount Rate) लागतो. यामुळे व्यापाऱ्यांचा खर्च वाढण्याची भीती आहे. अशा वेळी, छोट्या आणि मध्यम व्यापाऱ्यांनी आपला खर्च कमी ठेवण्यासाठी काही महत्त्वाच्या गोष्टी समजून घेणं गरजेचं आहे.
पर्सनल QR (Personal QR) कोडचा वापर!
छोटे व्यापारी सहसा त्यांच्या स्वतःच्या बँक खात्याला लिंक असलेला पर्सनल QR कोड वापरतात. अशा 'पर्सनल पेमेंट' (P2P - Person to Person) वर कोणतेही MDR शुल्क लागत नाही. पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा — व्यवसायातील मोठे व्यवहार मुद्दाम पर्सनल पेमेंट म्हणून दाखवणं चुकीचं आहे. बँक आणि पेमेंट सर्व्हिस प्रोव्हायडरच्या नियमांनुसारच याचा वापर करा.
छोट्या पेमेंट्ससाठी 'UPI Lite' वापरा!
रोजच्या छोट्या रकमेच्या पेमेंट्ससाठी 'UPI Lite' हा एक उत्तम पर्याय आहे. यातून छोटे व्यवहार खूप वेगाने आणि सहज पूर्ण होतात. यामुळे बँकेच्या सर्व्हरवरचा ताणही कमी होतो. पण, मोठ्या मर्चंट पेमेंट्सवर MDR शुल्क टाळण्यासाठी याचा वापर करू नये. हे फक्त छोट्या पेमेंट्ससाठीच मर्यादित आहे.
बिल स्प्लिटिंग (Split Billing) ची ट्रिक!
₹5,000 किंवा ₹10,000 सारख्या मोठ्या बिलाचे ₹2,000 पेक्षा कमी रकमेचे छोटे भाग करून पेमेंट घेतल्यास, काही वेळा MDR ची मर्यादा ओलांडली जात नाही. पण, फक्त MDR शुल्क वाचवण्यासाठी बिलाचे कसेही तुकडे करणं धोक्याचं ठरू शकतं. त्यामुळे तुमच्या पेमेंट सिस्टीम आणि बँकेचे नियम पूर्णपणे समजून घेऊनच हा निर्णय घ्या.
थेट बँक खात्यात ट्रान्सफर!
व्यापारी ग्राहकांकडून थेट त्यांच्या बँक खात्यात पैसे घेऊ शकतात. म्हणजेच UPI ऑटो-पे ऐवजी थेट 'अकाउंट-टू-अकाउंट' (Account-to-Account Transfer) किंवा NEFT/IMPS सारखे पारंपरिक डिजिटल मार्ग वापरता येतील. इथे पेमेंट ॲग्रिगेटर किंवा थर्ड पार्टी वॉलेटची गरज पडत नाही. पण या सेवांवर लागणाऱ्या बँक शुल्काची आधीच माहिती घेणं महत्त्वाचं आहे.
स्टॅटिक QR (Static QR) मुळे खर्चात बचत!
प्रत्येक छोट्या दुकानाला लाखो रुपयांचे पॉईंट-ऑफ-सेल (POS) मशीन किंवा दर महिन्याला भाडं भरावं लागणारा 'साऊंडबॉक्स' (Soundbox) हवाच असं नाही. बँकेकडून मिळणारा साधा स्टॅटिक QR (Static QR) कोड वापरल्यास मशीनचं भाडं आणि अतिरिक्त सर्व्हिस चार्ज वाचवता येतो.
ग्राहक आणि व्यापाऱ्यांनी ही गोष्ट लक्षात ठेवावी!
MDR शुल्क लागू झालंय याचा अर्थ ग्राहकांनी केलेल्या प्रत्येक UPI पेमेंटवर वेगळा चार्ज लागेल असा होत नाही. ग्राहकांसाठी UPI सेवा पूर्णपणे मोफत आहे. व्यापाऱ्यांनी आपला खर्च कमी करण्यासाठी फक्त पेमेंटची पद्धत बदलण्यापेक्षा, आपल्या व्यवसायाला साजेसा QR कोड, बँकिंग चॅनेल आणि पेमेंट सर्व्हिस प्रोव्हायडर (PSP) निवडणं हाच सर्वात योग्य मार्ग आहे.