Anaya Bangar : संजय बांगर यांच्या मुलीला ऑस्ट्रेलियात क्रिकेट खेळण्याची संधी, पण काही अटींवर

Anaya Bangar Australias WBBL : भारताचे माजी क्रिकेटपटू संजय बांगर यांची मुलगी अनाया बांगर हिने लिंगबदल शस्त्रक्रिया केली आहे. आता क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने तिला मार्च २०२७ पासून महिला बिग बॅश लीग (WBBL) सारख्या मोठ्या स्पर्धांमध्ये खेळण्याचा मार्ग मोकळा करून दिला आहे, पण त्यासाठी काही नियम आणि अटी ठेवण्यात आल्या आहेत.

नवी दिल्ली : भारताचे माजी क्रिकेटपटू आणि प्रशिक्षक संजय बांगर यांची मुलगी अनाया बांगर आता ऑस्ट्रेलियामध्ये पुन्हा एकदा स्पर्धात्मक क्रिकेट खेळण्याच्या तयारीत आहे. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने (CA) तिला तिथल्या प्रतिष्ठित क्रिकेट स्पर्धांमध्ये, ज्यात महिला बिग बॅश लीग (WBBL) चाही समावेश आहे, खेळण्याची संधी दिली आहे. मात्र, यासाठी तिला क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या धोरणात्मक नियमांची पूर्तता करावी लागेल.

अनायाने याच वर्षी मार्च महिन्यात लिंगबदल शस्त्रक्रिया (Gender-Affirming Surgery) केली होती. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या 'ट्रान्सजेंडर आणि विविध लिंगभाव असलेल्या खेळाडूंचा समावेश' या धोरणानुसार तिला ही संधी देण्यात आली आहे. मार्च २०२७ पर्यंत तिला तिच्या रक्तातील टेस्टोस्टेरॉनची पातळी (Serum Testosterone Concentration) तपासणाऱ्या एका चाचणीला सामोरं जावं लागेल. तोपर्यंत ती ऑस्ट्रेलियातील कोणत्याही राज्यात किंवा शहरात स्थानिक पातळीवर क्रिकेट खेळू शकते. जर तिने धोरणातील सर्व अटींची पूर्तता केली, तर मार्च २०२७ पासून ती ऑस्ट्रेलियातील उच्चस्तरीय क्रिकेट खेळण्यास पात्र ठरेल.

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या धोरणातील अटी काय आहेत?

जॅकी पार्ट्रिज (CA, हेड ऑफ इंटिग्रिटी), एमिली येट्स (CA, इंटिग्रिटी पार्टनर, लीगल), पीटर रोच (CA हेड ऑफ शेड्युलिंग, ऑपरेशन्स अँड डोमेस्टिक क्रिकेट), डॉ. पीटर हारकोर्ट (CA, अँटी-डोपिंग मेडिकल ऑफिसर) आणि डॉ. पिप इंगे (CA टीम डॉक्टर) या तज्ज्ञांच्या पॅनेलने अनायाच्या केसचा अभ्यास केला. त्यांनी स्पष्ट केलं की, धोरणाचं पालन केल्यास ती मार्च २०२७ पासून देशातील उच्चस्तरीय क्रिकेटसाठी पात्र ठरेल.

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाकडून अनायाला पाठवलेल्या ईमेलमध्ये म्हटलं आहे की, "क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या धोरणानुसार, महिलांच्या उच्चस्तरीय क्रिकेटमध्ये सहभागी होऊ इच्छिणाऱ्या खेळाडूला हे सिद्ध करावं लागेल की, त्यांच्या रक्तातील टेस्टोस्टेरॉनची पातळी सलग १२ महिने १० नॅनोमोल्स/लीटर (nmol/L) पेक्षा कमी आहे. तुम्ही दिलेल्या वैद्यकीय माहितीनुसार, ही अट मार्च २०२७ मध्ये पूर्ण होईल. त्यामुळे, त्या तारखेपासून तुमची पात्रता यावर अवलंबून असेल की ऑस्ट्रेलियात आल्यावर तुमची रक्तचाचणी केली जाईल आणि त्यात टेस्टोस्टेरॉनची पातळी १० nmol/L पेक्षा कमी असल्याचं सिद्ध होईल. तोपर्यंत तुम्ही ऑस्ट्रेलियातील कोणत्याही राज्यात प्रीमियर क्रिकेट स्पर्धांमध्ये भाग घेऊ शकता, कारण या स्पर्धा धोरणानुसार 'कम्युनिटी क्रिकेट'मध्ये येतात, 'एलिट क्रिकेट'मध्ये नाही."

ही पोस्ट इन्स्टाग्रामवर पाहा

'खेळात परतण्याचा एक मार्ग मिळाला': अनाया बांगर

या घडामोडीवर बोलताना अनायाने पत्रकारांना सांगितलं की, अनेक वर्षांनी स्पर्धात्मक क्रिकेटपासून दूर राहिल्यानंतर हा क्षण तिच्यासाठी खूप महत्त्वाचा आहे. ही प्रक्रिया "आपोआप किंवा अनौपचारिकपणे" झालेली नाही, असंही तिने स्पष्ट केलं. ती म्हणाली की, क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाकडे "महिलांच्या खेळात निष्पक्षता, स्पर्धात्मकता आणि सर्वसमावेशकता यांचा समतोल साधणारी एक चौकट आहे" आणि त्याच चौकटीतून तिच्या केसचा विचार करण्यात आला.

ती म्हणाली, "आजचा दिवस माझ्यासाठी खूप महत्त्वाचा आहे, कारण अनेक वर्षांनी मला त्या खेळात परतण्याचा मार्ग मिळाला आहे, जो माझ्या आयुष्याचा एक महत्त्वाचा भाग राहिला आहे. मी मार्च २०२७ पासून ऑस्ट्रेलियात महिला क्रिकेटमध्ये पुनरागमन करण्याच्या तयारीत आहे. ही प्रक्रिया सोपी नव्हती. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या चौकटीतून माझ्या केसचा विचार झाला आहे."

अनाया पुढे म्हणाली, "माझ्या माहितीनुसार, क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने माझ्या परिस्थितीशी संबंधित सर्व माहितीचा आढावा घेतला. यात माझा वैद्यकीय इतिहास, शस्त्रक्रियेचा इतिहास, हार्मोन आणि टेस्टोस्टेरॉनची पातळी, माझी क्रिकेट पार्श्वभूमी, खेळाचे फुटेज आणि मँचेस्टर मेट्रोपॉलिटन युनिव्हर्सिटीच्या इन्स्टिट्यूट ऑफ स्पोर्टसोबत केलेलं वैज्ञानिक काम यांचाही समावेश होता."

अनायाने हेही स्पष्ट केलं की, लिंगबदल शस्त्रक्रियेनंतर तिच्या शरीरात टेस्टोस्टेरॉनचा मुख्य स्त्रोत असलेले अवयव नाहीत. तिच्या ताज्या रक्तचाचणीनुसार, तिच्या रक्तातील एकूण टेस्टोस्टेरॉनची पातळी ०.६ नॅनोमोल्स आहे, जी महिलांसाठीच्या सामान्य पातळीत येते.

ती म्हणाली, "या संपूर्ण प्रक्रियेचा मी आदर करते. माझ्यासाठी हे महत्त्वाचं होतं की, याचं मूल्यांकन एका प्रस्थापित क्रीडा चौकटीतून व्हावं, केवळ लोकांच्या मतांवरून नाही. शस्त्रक्रियेनंतर माझ्यात टेस्टोस्टेरॉन बनवणारे अवयव नाहीत. माझ्या जुलै महिन्यातील ताज्या रक्तचाचणीत टेस्टोस्टेरॉनची पातळी ०.६ नॅनोमोल्स नोंदवली गेली, जी सामान्य महिलांच्या पातळीत येते."

"क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या मंजुरीनुसार, मार्च २०२७ पासून माझी पात्रता लागू असलेल्या धोरणात्मक अटींवर अवलंबून असेल. जर त्यावेळच्या चाचणीत मी टेस्टोस्टेरॉनच्या निकषांची पूर्तता केली, तर मी महिलांच्या उच्चस्तरीय क्रिकेटमध्ये, अगदी महिला बिग बॅश लीगच्या (WBBL) मार्गावर निवडीसाठी पात्र ठरेन," असंही तिने जोडलं.

'पात्रता म्हणजे निवड नव्हे'

अनायाने स्पष्ट केलं की, पात्रता मिळणं म्हणजे "निवड होणं नव्हे". क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने तिला फक्त एक मार्ग दिला आहे, संघात जागा नाही. ती जागा तिला तिच्या कामगिरीने मिळवायची आहे.

ती म्हणाली, "मला एक गोष्ट स्पष्ट करायची आहे. पात्रता मिळणं म्हणजे निवड होणं नव्हे. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने मला एक संधी दिली आहे, संघात जागा नाही. मला अजूनही सराव करायचा आहे, स्पर्धा करायची आहे, चांगली कामगिरी करायची आहे आणि ती संधी मिळवायची आहे. मला हे असंच हवं आहे. माझी ओळख किंवा माझा इतिहास मला संघात जागा मिळवून देईल अशी माझी अपेक्षा नाही. माझा खेळ मला संघात जागा मिळवून देईल, अशी माझी इच्छा आहे."

सर्वसमावेशकता आणि निष्पक्षतेचा प्रवास

अनायाने मान्य केलं की, महिला क्रिकेटचा दर्जा खूप उंच आहे आणि त्यामुळे तिला अनेक प्रश्न, मतं आणि टीकेला सामोरं जावं लागेल. महिलांच्या खेळात "निष्पक्षता आणि स्पर्धात्मकतेबद्दलचे काही योग्य प्रश्न" आहेत, हेही तिने मान्य केलं. पण तिला आनंद आहे की, ज्यावेळी तिला वाटलं होतं की क्रिकेटमध्ये तिच्यासाठी आता जागा नाही, तेव्हा क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने तिला पुन्हा प्रयत्न करण्याची संधी दिली.

ती म्हणाली, "माझा विश्वास आहे की सर्वसमावेशकता आणि निष्पक्षता या दोन गोष्टींना परस्परविरोधी मानण्याची गरज नाही. एक चांगलं क्रीडा धोरण या दोन्ही गोष्टींचा विचार करू शकतं. म्हणूनच मी क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने माझ्या केसमध्ये अवलंबलेल्या प्रक्रियेचा आदर करते. माझ्यासाठी हा केवळ एका धोरणात्मक निर्णयापेक्षा खूप मोठा आहे. मी क्रिकेट खेळायला सुरुवात केली कारण मला तो खेळ आवडतो. मी जेव्हा लिंगबदल करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा सर्वात मोठी भीती ही होती की कदाचित क्रिकेटमध्ये माझ्यासाठी जागा उरणार नाही. आज मला पुन्हा प्रयत्न करण्याची संधी मिळाली आहे."

अनायाने आशा व्यक्त केली की, तिच्या या प्रवासामुळे खेळातील ट्रान्सजेंडर ऍथलीट्सबद्दल अधिक माहितीपूर्ण चर्चा सुरू होईल आणि अशा प्रश्नांना अधिक जबाबदारीने कसं हाताळता येईल, यावर विचार केला जाईल.