मुंबई हादरली! 'डिजिटल अरेस्ट'च्या नावाखाली १५५ कोटींची लूट; पोलिसांचा ज्येष्ठ नागरिकांना मोलाचा इशारा

Digital arrest scams mumbai lost: मुंबईत सायबर भामट्यांनी 'AI' वापरून 'डिजिटल अरेस्ट' नावाचा नवा घोटाळा सुरू केला आहे, ज्यामुळे गेल्या वर्षभरात मुंबईकरांचे १५५ कोटी रुपये लुटले गेले आहेत. 

मुंबई : तुम्ही फोनवर कोणाशी बोलताय? समोरचा माणूस स्वतःला पोलीस किंवा सीबीआय अधिकारी सांगतोय? मग थांबा! कारण मुंबईकरांना लुटण्यासाठी सायबर भामट्यांनी आता 'AI' (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) या शस्त्राचा वापर सुरू केला आहे. गेल्या वर्षभरात केवळ डिजिटल अरेस्ट स्कॅममुळे मुंबईकरांना १५५ कोटी रुपयांचा चुना लागला आहे.

धक्कादायक आकडेवारी, गुन्हे कमी, पण लूट मोठी!

२०२४ च्या तुलनेत २०२५ मध्ये नोंदणीकृत गुन्ह्यांची संख्या थोडी कमी (१९५ वरून १९१) झाली असली, तरी लुटलेल्या रकमेत मात्र ३३% ची मोठी वाढ झाली आहे. गुंतवणूक फसवणूक (Investment Scam), नोकरीचे आमिष आणि डिजिटल अरेस्ट या तीन प्रकारच्या गुन्ह्यांचा मुंबईतील एकूण सायबर गुन्ह्यांमध्ये २८% वाटा आहे.

AI मुळे गुन्हेगारी झाली 'स्मार्ट'

सायबर तज्ज्ञांच्या मते, आता सायबर क्राईम करण्यासाठी मोठ्या गँगची गरज उरलेली नाही. एका स्मार्टफोन आणि AI टूलच्या मदतीने कोणताही नवखा गुन्हेगार तुमची वैयक्तिक माहिती, तुमचे लोकेशन आणि अगदी तुमच्या कुटुंबाची माहिती काढून तुम्हाला जाळ्यात ओढू शकतो. "पूर्वी अशा स्कॅम्ससाठी पूर्ण कॉल सेंटर लागायचे, आता फक्त एक AI मॉडेल पुरेसे आहे," असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.

ज्येष्ठ नागरिक 'सॉफ्ट टार्गेट'

तंत्रज्ञानातील बदलांमुळे ज्येष्ठ नागरिक या फसवणुकीचे मुख्य बळी ठरत आहेत.

भय दाखवणे: दिल्ली बॉम्बस्फोट किंवा ड्रग्ज केसमध्ये नाव असल्याचे सांगून भीती घातली जाते.

अडचण: 'APK फाईल' काय असते किंवा 'टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन' कसे करायचे, हे समजण्यात ज्येष्ठांना येणाऱ्या अडचणींचा फायदा भामटे घेत आहेत.

ताज्या घटना: नुकत्याच घडलेल्या एका प्रकरणात, 'NIA चौकशी'च्या नावाखाली एका ज्येष्ठ नागरिकाला १६ लाख रुपयांना लुटले गेले.

पोलीस काय म्हणतात? (DCP सायबर यांचा सल्ला)

मुंबईचे पोलीस उपायुक्त (सायबर) पुरुषोत्तम कराड यांनी स्पष्ट शब्दात सांगितले आहे की,

कायद्यात 'डिजिटल अरेस्ट' नावाची कोणतीही तरतूद नाही.

ऑनलाईन अनोळखी व्यक्तीवर कधीही विश्वास ठेवू नका.

जर तुमच्या घरातील ज्येष्ठ व्यक्ती अचानक शांत झाली असेल किंवा वेगळी वागत असेल, तर त्यांच्याशी संवाद साधा.

तुमची सुरक्षा तुमच्या हातात

२०२५ मध्ये मुंबईकरांनी सर्व प्रकारच्या सायबर गुन्ह्यांत तब्बल १,०३१ कोटी रुपये गमावले आहेत. ही रक्कम वाचवण्यासाठी फक्त एकच मंत्र लक्षात ठेवा: "सतर्क राहा, सुरक्षित राहा!"