Mercury Cream : गोरे होण्याच्या नादात जीव धोक्यात? ॲमेझॉनवर विकल्या जाणाऱ्या क्रीम्समध्ये विषारी पारा

ॲमेझॉनसह अनेक मोठ्या ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सवर बंदी घातलेल्या आणि विषारी स्किन व्हाईटनिंग क्रीम्सची सर्रास विक्री होत आहे. या क्रीम्समध्ये मोठ्या प्रमाणात पारा (Mercury) असतो, ज्यामुळे किडनी निकामी होण्यासोबतच मज्जासंस्थेचे गंभीर आजार होऊ शकतात.

मुंबई : ॲमेझॉन, टेमू आणि टिकटॉक शॉप यांसारख्या जगातील मोठ्या ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सवर बंदी घातलेल्या आणि विषारी पारा (Mercury) असलेल्या २० हून अधिक स्किन व्हाईटनिंग क्रीम्स आणि साबूनांची आजही विक्री होत असल्याचा धक्कादायक अहवाल समोर आला आहे. भारत, अमेरिका, फ्रान्स, यूएई आणि बेल्जियमसारख्या देशांमधील ई-कॉमर्स मार्केटमध्ये ही उत्पादने उघडपणे विकली जात आहेत.

मर्यादेपेक्षा जास्त पारा

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) स्पष्ट केले आहे की, पाऱ्याचा वापर कोणत्याही प्रमाणात सुरक्षित नाही. यूएस एफडीए (US FDA) च्या नियमांनुसार, कॉस्मेटिक्समध्ये जास्तीत जास्त १ पीपीएम (पार्ट पर मिलियन) पारा असण्याची परवानगी आहे. पण बाजारात मिळणाऱ्या या क्रीम्सची तपासणी केली असता, त्यात प्रति लिटर १० ते १,००,००० मिलीग्रामपर्यंत पारा असल्याचे उघड झाले आहे.

पाकिस्तानमध्ये तयार झालेली 'पार्ले ब्युटी क्रीम', मेक्सिकन ब्लीचिंग क्रीम्स आणि फिलिपिन्सचे साबण यांमध्ये पाऱ्याचा अंश आढळला आहे. भारतातील एका ॲमेझॉन सेलरने तर यूएस एफडीएने बंदी घातलेली पाकिस्तानच्या एसजे एंटरप्रायझेसची 'चांदनी' क्रीम चक्क 'ब्युटी ब्राइटनिंग क्रीम' या बनावट नावाने विकायला ठेवली होती. ग्राहकांना संशय येऊ नये म्हणून त्यांनी मूळ फोटो ब्लर केला होता.

कमी किंमत, झटपट रिझल्ट

कोजिक ॲसिड आणि आर्बुटिनसारख्या कायदेशीर घटकांच्या तुलनेत, पारा असलेल्या क्रीम्समुळे त्वचा खूप लवकर गोरी होते. शिवाय, क्रीम्समध्ये पारा मिसळणे खूप स्वस्त पडते आणि त्यामुळे क्रीम जास्त काळ टिकते. २०२१ मध्ये बोस्टन युनिव्हर्सिटीने केलेल्या एका अभ्यासानुसार, कोजिक ॲसिड असलेल्या सुरक्षित उत्पादनांची किंमत प्रति औंस सरासरी २४.८९ डॉलर्स (भारतीय चलनात सुमारे २,००० रुपयांपेक्षा जास्त) असते. याउलट, पारा असलेल्या उत्पादनांची किंमत फक्त ५४० रुपयांच्या आसपास असते.

आरोग्याला गंभीर धोका

पारा मानवी शरीरासाठी किती धोकादायक आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. त्वचेवाटे थेट रक्तात मिसळलेला पारा फिल्टर करण्याच्या प्रयत्नात किडनीच्या पेशींचे नुकसान होते आणि नेफ्रोटिक सिंड्रोमसारखा आजार होऊ शकतो. पाऱ्याचा मज्जासंस्थेवरही वाईट परिणाम होतो. हात-पायांना मुंग्या येणे, थरथर कापणे, स्मरणशक्ती कमी होणे, दृष्टी कमकुवत होणे, मूड स्विंग्स आणि डिप्रेशन यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्वचेचेही मोठे नुकसान होते. त्वचा ओढल्यासारखी वाटणे, पुरळ येणे, लालसरपणा, त्वचेची नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती नष्ट होऊन इन्फेक्शन होणे असे प्रकार घडतात. गर्भवती महिलांनी अशा क्रीम्स वापरल्यास, गर्भातील बाळाच्या मेंदू आणि मज्जासंस्थेच्या वाढीवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.

बंदी झुगारून देण्यासाठी व्यापारी बनावट नावांचा वापर करतात आणि घटकांची माहिती लपवून उत्पादने लिस्ट करतात. यापैकी कोणत्याही क्रीमवर पाऱ्याचा उल्लेख उघडपणे केलेला नसतो. जेव्हा अशा धोकादायक क्रीम्समुळे एखादी मोठी बातमी बनते, तेव्हाच तरुणांसह अनेक लोक याकडे लक्ष देतात. पण तरीही, अनेक जण नकळतपणे या क्रीम्स आजही वापरत आहेत. गोरे होण्याच्या नादात वापरल्या जाणाऱ्या या क्रीम्स तुमचा जीवही घेऊ शकतात.