Shirt Buttons : पुरुषांच्या शर्टची बटणं उजवीकडे आणि महिलांची डावीकडे का? यामागे आहे खास कारण!

तुम्ही कधी नोटीस केलंय का की पुरुषांच्या शर्टची बटणं उजवीकडे, तर महिलांच्या शर्टची बटणं डावीकडे असतात? हा काही फॅशनचा प्रकार नाही, तर या छोट्याशा गोष्टीमागे एक मोठा आणि रंजक इतिहास दडलेला आहे.

तुम्ही ही गोष्ट कदाचित शेकडो वेळा पाहिली असेल, पण त्यावर कधी विचार केला नसेल. पुरुषांच्या शर्टची बटणं उजव्या बाजूला असतात, तर महिलांच्या शर्टची डाव्या बाजूला. हे फक्त फॅशन किंवा डिझाइन नाही. यामागे अनेक ऐतिहासिक थिअरीज आहेत, ज्या वर्षानुवर्षे सांगितल्या जात आहेत. पण एक गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे की, यापैकी कोणतंही एक कारण १००% खरं आहे, हे सिद्ध करणारा कोणताही ठोस ऐतिहासिक पुरावा उपलब्ध नाही.

आजही पुरुषांच्या आणि महिलांच्या शर्टची बटणं वेगवेगळ्या बाजूंना लावण्याची पद्धत सामान्य आहे. पुरुषांसाठी उजवीकडे आणि महिलांसाठी डावीकडे बटणं लावण्याची ही परंपरा अनेक शतकांपासून चालत आली आहे. मात्र, ही डिझाइनची पद्धत नेमकी कुठून आली, याबद्दल इतिहासकारांमध्ये वेगवेगळी मतं आहेत.

शतकांपूर्वीची कपड्यांची परंपरा

ऐतिहासिक अभ्यासानुसार, बटणांची ही रचना अनेक शतकांपूर्वी युरोपमध्ये सुरू झाली असावी. त्या काळात, बटणं आजच्यासारखी फक्त कपडे एकत्र ठेवणारी वस्तू नव्हती. श्रीमंत लोकांच्या कपड्यांवर ती एक सजावटीची वस्तू म्हणूनही वापरली जायची. काळानुसार, पुरुष आणि महिलांच्या कपड्यांच्या डिझाइनमध्ये बरेच बदल झाले. असं मानलं जातं की, बटणं वेगवेगळ्या बाजूंना लावण्याची प्रथा याच बदलांचा एक भाग बनली.

पूर्वी महिलांना दुसऱ्या कोणी कपडे घालायला मदत करायचं का?

महिलांच्या शर्टची बटणं डावीकडे का असतात, याचं हे सर्वात लोकप्रिय स्पष्टीकरण आहे. जुन्या काळात, विशेषतः श्रीमंत कुटुंबांमध्ये, महिलांना कपडे घालण्यासाठी मदतनीस किंवा मोलकरणी असायच्या. बहुतेक लोक उजव्या हाताने काम करतात, त्यामुळे एखाद्या महिलेसमोर उभं राहून तिची बटणं लावण्यासाठी, ती बटणं डाव्या बाजूला (म्हणजे मदत करणाऱ्याच्या उजव्या बाजूला) असणं सोपं गेलं असतं. अर्थात, ही थिअरी सिद्ध करण्यासाठी मर्यादित थेट ऐतिहासिक पुरावे आहेत.

आईच्या सोयीसाठी बटणांची रचना केली होती का?

महिलांच्या कपड्यांवरील बटणांबद्दल आणखी एक रंजक थिअरी आहे. ही रचना आयांना मदत करण्यासाठी केली होती, असं यात सुचवलं आहे. पूर्वी, बाळाला कडेवर घेतलेल्या आईला तिच्या मोकळ्या हाताने ड्रेसची बटणं काढायची झाल्यास, ती डावीकडे असतील तर सोपं गेलं असतं. पण इतर थिअरीजप्रमाणे, यालाही कोणताही ठोस ऐतिहासिक पुरावा नाही आणि ही फक्त एक शक्यता मानली जाते.

पुरुषांच्या शर्टची बटणं उजवीकडे का असतात?

पुरुषांच्या बाबतीत, उजव्या बाजूच्या बटणांचा संबंध युद्ध आणि शस्त्रांशी जोडला जातो. पूर्वीच्या काळी, पुरुष अनेकदा तलवारसारखी शस्त्रं चालवण्यासाठी उजव्या हाताचा वापर करायचे. असं म्हटलं जातं की, शस्त्र बाहेर काढताना शर्टचा पुढचा भाग मध्ये अडकू नये, यासाठी बटणांची रचना अशी केली होती. पण पुन्हा एकदा, हे इतिहासातील अनेक लोकप्रिय स्पष्टीकरणांपैकी एक आहे, सिद्ध झालेलं सत्य नाही.

मग खरं कारण काय?

सत्य हे आहे की, पुरुषांच्या शर्टची बटणं उजवीकडे आणि महिलांची डावीकडे का असतात, याचं एकही ठोस कारण सिद्ध करणारी कोणतीही ऐतिहासिक कागदपत्रं उपलब्ध नाहीत. महिलांना कपडे घालणारे नोकर, आयांची सोय आणि पुरुषांचा शस्त्रांचा वापर यांसारख्या थिअरीज संभाव्य स्पष्टीकरण म्हणून दिल्या जातात. नोकरांची थिअरी सर्वात लोकप्रिय आहे, पण तिलाही पूर्णपणे सिद्ध झालेलं ऐतिहासिक सत्य म्हणता येणार नाही.

शतकानुशतके जुनी ही प्रथा आजही का सुरू आहे?

आता काळ बदलला आहे. लाइफस्टाइलही बदलली आहे. पुरुष आणि महिलांच्या कपडे घालण्याच्या पद्धतीतही खूप बदल झाला आहे. पण बटणांची ही अनोखी रचना आजही टिकून आहे. फॅशनमध्ये नवनवीन ट्रेंड येऊनही, पुरुषांच्या शर्टसाठी उजवीकडे आणि महिलांच्या शर्टसाठी डावीकडे बटणं लावण्याची पारंपरिक प्रथा आजही मोठ्या प्रमाणावर पाळली जाते. त्यामुळे, पुढच्या वेळी तुम्ही शर्ट घालाल, तेव्हा बटणं कोणत्या बाजूला आहेत याकडे क्षणभर लक्ष द्या. तुम्ही रोज पाहत असलेल्या या छोट्याशा डिझाइनमागे, शतकानुशतके जुनी कपड्यांची परंपरा आणि अनेक रंजक ऐतिहासिक थिअरीज दडलेल्या आहेत!