
आदरणीय व्यासपीठ आणि माझ्या देशबांधवांनो, आज आपण भारताचा ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करत आहोत. १५ ऑगस्ट १९४७ ला आपला देश स्वतंत्र झाला असला, तरी २६ जानेवारी १९५० रोजी आपले स्वतःचे संविधान लागू झाले आणि भारत खऱ्या अर्थाने 'प्रजासत्ताक' बनला. लोकशाही म्हणजे लोकांचे, लोकांनी, लोकांसाठी चालवलेले राज्य. आजच्या दिवशी आपण आपल्या संविधानाचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे आभार मानले पाहिजेत, ज्यांनी आपल्याला जगातील सर्वात मोठे संविधान दिले. चला, आपण सर्व मिळून आपल्या देशाच्या प्रगतीसाठी हातभार लावण्याची शपथ घेऊया. जय हिंद!
आजचा प्रजासत्ताक दिन अतिशय खास आहे, कारण आपण आपल्या 'वंदे मातरम' या राष्ट्रगीताच्या दीडशेव्या वर्षात पदार्पण करत आहोत. १८७५ मध्ये बंकिमचंद्र चटर्जी यांनी रचलेले हे गीत स्वातंत्र्यलढ्यात लाखो भारतीयांचे प्रेरणास्थान ठरले. ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध लढताना 'वंदे मातरम' हा केवळ शब्द नव्हता, तर तो क्रांतीचा मंत्र होता. आजही हे गीत आपल्याला राष्ट्रभक्तीची प्रेरणा देते. २०२६ मध्ये ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करताना आपण या गीताचा सन्मान करूया आणि देशाच्या एकात्मतेसाठी कटिबद्ध राहूया. वंदे मातरम!
"संविधान हा केवळ वकिली दस्तऐवज नाही, तर ते जगण्याचे माध्यम आहे." डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या या विचारांनी आपल्या देशाला दिशा दिली. प्रजासत्ताक दिन म्हणजे आपल्या हक्कांची आणि कर्तव्यांची जाणीव करून देणारा दिवस. बाबासाहेबांनी अहोरात्र कष्ट करून सर्वांना समान न्याय, स्वातंत्र्य आणि बंधुता देणारे संविधान दिले. आज आपण जे काही आहोत, ते आपल्या संविधानामुळेच आहोत. केवळ हक्क मागण्यापेक्षा आपल्या कर्तव्यांचे पालन करणे हीच बाबासाहेबांना खरी श्रद्धांजली ठरेल. जय भीम, जय भारत!
भारत आज जगातील एक वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे. २०२६ मध्ये आपण ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करत असताना, आपले स्वप्न 'विकसित भारत' बनवण्याचे आहे. यात तरुणांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि नवनिर्मितीच्या जोरावर आपण देशाला महासत्ता बनवू शकतो. आपण केवळ नोकरी शोधणारे न बनता, नोकरी देणारे बनले पाहिजे. आपल्या देशाच्या तिरंग्याची शान जगात सदैव उंच राहील, यासाठी आपण आजपासूनच मेहनत घेऊया. प्रगत भारत, समर्थ भारत!
आज कर्तव्य पथवर होणारे संचलन पाहून प्रत्येक भारतीयाची छाती अभिमानाने फुलून येते. हे संचलन आपल्या सैन्य दलाच्या ताकदीचे प्रतीक आहे. सीमेवर रात्रंदिवस पहारा देणाऱ्या जवानांमुळेच आपण आज आपल्या घरी सुरक्षित आहोत आणि हा उत्सव साजरा करू शकत आहोत. ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी आपण त्या वीर जवानांना नमन करूया ज्यांनी देशासाठी आपले बलिदान दिले. सैनिकांचे शिस्तबद्ध जीवन आणि त्यांचे देशप्रेम आपल्यासाठी नेहमीच आदर्श राहील. भारत माता की जय!
भारत ही जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे. प्रजासत्ताक दिनाचा मूळ अर्थच हा आहे की देशाची सत्ता सामान्य जनतेच्या हातात आहे. संविधानाने आपल्याला मतदानाचा अधिकार दिला आहे. हा केवळ अधिकार नसून ते आपले पवित्र कर्तव्य आहे. जेव्हा आपण योग्य प्रतिनिधी निवडतो, तेव्हाच देशाचा विकास योग्य दिशेने होतो. ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी आपण संकल्प करूया की, आपण स्वतः जागरूक राहू आणि इतरांनाही लोकशाही प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित करू.
भारताची ओळख ही 'विविधतेत एकता' अशी आहे. येथे विविध जाती, धर्म, भाषा आणि परंपरा असूनही आपण सर्वजण 'भारतीय' म्हणून एकत्र राहतो. प्रजासत्ताक दिनाचे चित्ररथ हेच दाखवून देतात की आपण किती समृद्ध आहोत. आजच्या ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी आपण ही एकात्मता जपण्याचा संदेश घेऊया. द्वेष आणि भेदाभेद सोडून आपण सर्वांनी प्रेमाने आणि सहकार्याने राहावे, तरच आपला तिरंगा खऱ्या अर्थाने अभिमानाने फडकत राहील.
आज भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू आहेत, जे महिला सक्षमीकरणाचे मोठे उदाहरण आहे. आपल्या संविधानाने महिलांना पुरुषांच्या बरोबरीने अधिकार दिले आहेत. आज प्रत्येक क्षेत्रात—मग ते अंतराळ असो वा संरक्षण—महिला आपली मोहोर उमटवत आहेत. जो देश आपल्या स्त्रियांचा सन्मान करतो, तोच देश प्रगती करू शकतो. ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी आपण मुलींना शिकवण्याचा आणि त्यांना पुढे नेण्याचा निश्चय करूया. 'बेटी बचाओ, बेटी पढाओ' हा मंत्र आपण सार्थ करूया.
प्रजासत्ताक दिनी आपण देशाच्या संरक्षणाची शपथ घेतो, पण 'पर्यावरण संरक्षण' हे देखील देशाच्या संरक्षणाचाच एक भाग आहे. जर आपली हवा, पाणी आणि जमीन सुरक्षित नसेल, तर प्रगतीला अर्थ उरणार नाही. २०२६ मध्ये ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करताना आपण 'हरित भारत' (Green India) बनवण्याचा संकल्प करूया. जास्तीत जास्त झाडे लावणे आणि प्रदूषणापासून पृथ्वीला वाचवणे ही आपली जबाबदारी आहे. निसर्ग वाचला, तरच देश वाचेल.
माझ्या प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, आज आपण शाळेत झेंडावंदन करण्यासाठी जमलो आहोत. आपल्यासाठी देशभक्ती म्हणजे काय? केवळ घोषणा देणे म्हणजे देशभक्ती नाही. तर वेळेवर शाळेत जाणे, अभ्यास करणे, वडीलधाऱ्यांचा मान राखणे आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे ही सुद्धा छोटी छोटी देशभक्तीचीच रूपे आहेत. आपण उद्याचे जबाबदार नागरिक आहोत. चला, आज ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी आपण प्रतिज्ञा करूया की आपण चांगले शिक्षण घेऊन देशाचे नाव उज्ज्वल करू.