मुंबई : हल्ली इन्स्टाग्राम आणि सोशल मीडियावर महागडं 'पिंक हिमालयन सॉल्ट' किंवा 'सैंधव मीठ' वापरण्याचा मोठा ट्रेंड आलाय. साध्या मिठापेक्षा हेच आरोग्यासाठी अमृत असल्यासारखं दाखवलं जातंय. पण हे फॅन्सी मीठ खरंच आरोग्यासाठी चांगलं आहे का? यातून आपल्या शरीराला काय फायदा मिळतो? यावर आहार आणि आरोग्य तज्ज्ञांनी धक्कादायक सत्य उघड केलंय. त्यांनी वेगवेगळ्या मिठांना रेटिंग देऊन त्यांचं खरं रूप समोर आणलंय.
१. पिंक हिमालयन सॉल्ट (Pink Himalayan Salt) — रेटिंग: ३/१०
सध्या बाजारात या गुलाबी मिठाची खूप हवा आहे, पण तज्ज्ञांनी याला फक्त ३ रेटिंग दिलंय.
खरं सत्य: लोह (Iron) आणि काही मोजक्या खनिजांमुळे याला गुलाबी रंग येतो. हा फक्त एक मार्केटिंग गिमिक (मार्केटिंगचा फंडा) आहे.
तोटा: यात मिनरल्स खूपच कमी प्रमाणात असतात, ज्याचा शरीराला कोणताही मोठा फायदा होत नाही. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, शरीराला आवश्यक असलेलं आयोडीन (Iodine) यात नसतंच.
२. सैंधव मीठ / खडे मीठ (Rock Salt / Sendha Namak) — रेटिंग: ४/१०
उपवास किंवा व्रताच्या वेळी पवित्र मानलं जाणारं सैंधव मीठ हल्ली अनेक घरांमध्ये रोजच्या स्वयंपाकात वापरलं जाऊ लागलंय.
खरं सत्य: सण-उत्सवांना कधीतरी वापरण्यासाठी हे ठीक आहे. पण रोजच्या स्वयंपाकासाठी हे अजिबात योग्य नाही.
तोटा: यातही नैसर्गिकरीत्या आयोडीन नसतं. याचा सतत वापर केल्यास शरीरात आयोडीनची कमतरता निर्माण होऊ शकते.
३. काळं मीठ / काला नमक (Black Salt) — रेटिंग: ४.५/१०
चाट आणि सॅलडमध्ये वापरलं जाणारं काळं मीठ पचनासाठी चांगलं असतं, असा अनेकांचा समज आहे.
खरं सत्य: साध्या मिठापेक्षा हे जास्त आरोग्यदायी आहे, हा एक गैरसमज आहे.
तोटा: याचे खडे मोठे असतात आणि यात आयोडीनऐवजी सोडियमचं (Sodium) प्रमाण जास्त असतं. यामुळे शरीराला आयोडीन मिळत नाही.
४. आयोडाइज्ड मीठ (Iodised Salt) — रेटिंग: ९/१० (सर्वोत्तम)
तज्ज्ञांनी सर्वांच्या घरात सहज मिळणाऱ्या पांढऱ्या आयोडाइज्ड मिठाला चक्क ९ रेटिंग दिलंय!
खरं सत्य: आपल्या गळ्यातील थायरॉईड ग्रंथीचं काम सुरळीत चालण्यासाठी आयोडीन अत्यंत आवश्यक असतं.
फायदा: आहारात आयोडीनची कमतरता असल्यास गलगंड (Goitre - गळ्याला सूज येणे) आणि थायरॉईडचे आजार होऊ शकतात. त्यामुळे रोजच्या स्वयंपाकासाठी आयोडाइज्ड मीठच सर्वोत्तम आहे.
तुम्ही सोशल मीडिया किंवा इन्स्टाग्राम रील्स बघून भुलून जाऊ नका. पिंक सॉल्ट किंवा खडे मीठ चांगलं आहे यावर विश्वास ठेवून रोजच्या जेवणातून आयोडाइज्ड मीठ पूर्णपणे बंद करणं आरोग्यासाठी खूप धोकादायक आहे. पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा— मीठ कोणतंही असो, त्याचा वापर मर्यादितच असायला हवा. अति तिथे माती या उक्तीप्रमाणे, दिवसाला ५ ग्रॅम (एक चमचा) पेक्षा जास्त मीठ खाल्ल्यास रक्तदाबाचा (BP) त्रास होऊ शकतो, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिलाय.