Meno-Divorce: 'मेनो-डिवोर्स' का वाढतायत? चाळिशीतील घटस्फोटांचे कारण...

Meno Divorce Explained Why Middle Aged Women Are Ending Long Term Marriages: 'मेनो-डिवोर्स' म्हणजे ४५ ते ६५ वयोगटातील महिलांनी मेनोपॉजच्या काळात घटस्फोट घेण्याचा निर्णय. हे घटस्फोटाचं थेट कारण नसलं तरी, नात्यातल्या जुन्या समस्यांसाठी एक 'ट्रिगर' ठरतंय. यामुळे महिला नाखूश नात्यातून बाहेर पडून स्वतःच्या आनंदाला महत्त्व देत आहेत.

Meno-Divorce In Trend: तुम्ही 'ग्रे डिवोर्स' आणि 'सायलेंट डिवोर्स' हे शब्द हल्ली ऐकले असतील. आता याच लिस्टमध्ये एक नवीन शब्द जोडला गेला आहे - 'मेनो-डिवोर्स'. हा शब्द विशेषतः मध्यमवयीन जोडप्यांमध्ये खूप चर्चेत आहे. अभ्यासानुसार, ४५ ते ६५ वयोगटातील महिला, अनेक वर्षांच्या संसारानंतर घटस्फोट घेत आहेत आणि हा ट्रेंड दिवसेंदिवस वाढत आहे.

'मेनो-डिवोर्स' म्हणजे नेमकं काय?

'मेनो-डिवोर्स' म्हणजे मेनोपॉज (रजोनिवृत्ती) किंवा पेरिमेनोपॉजच्या टप्प्यातून जाणाऱ्या महिलांनी आपलं लग्न संपवून घटस्फोट घेण्याचा निर्णय घेणे. हा फक्त नात्यात आलेल्या दुराव्याचा विषय नाही, तर यावरून हे दिसतं की महिला आपल्या आयुष्यातील प्राधान्यक्रम, ओळख आणि आनंदाबद्दल पुन्हा एकदा विचार करत आहेत.

हा ट्रेंड का वाढत आहे?

तज्ज्ञांच्या मते, मेनोपॉज हे घटस्फोटाचं थेट कारण नाही. पण त्यामुळे नात्यात वर्षानुवर्षे असलेल्या समस्या आणखी गंभीर होतात. याची काही मुख्य कारणं खालीलप्रमाणे आहेत:

- हार्मोन्समधील बदल: चाळिशी-पन्नाशीमध्ये इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनसारख्या हार्मोन्सची पातळी कमी होते. यामुळे झोप न लागणं, अस्वस्थता, चिडचिड आणि मूड बदलण्यासारख्या समस्या येतात, ज्यामुळे वैवाहिक जीवनात तणाव वाढू शकतो.

- 'आयुष्याचा नव्याने विचार' करण्याचा टप्पा: जेव्हा मुलं मोठी होऊन शिक्षण किंवा नोकरीसाठी घराबाहेर पडतात, तेव्हा जोडपी आपल्या नात्याकडे एका नवीन दृष्टिकोनातून पाहतात. तेव्हा, “हे नातं अजूनही माझ्यासाठी योग्य आहे का?” हा प्रश्न मनात येतो.

- अनेक वर्षांपासून साचलेला राग: संवादाचा अभाव, जबाबदारीची असमान वाटणी आणि भावनिक दुरावा यांसारख्या गोष्टी, ज्याकडे अनेक वर्षे दुर्लक्ष केलं जातं, त्या मध्यम वयात येऊन नातं तोडण्याचं मुख्य कारण ठरू शकतात.

- महिलांचं वाढतं स्वातंत्र्य: आजच्या समाजात महिला आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी आहेत. त्याचबरोबर, घटस्फोटाबद्दल पूर्वीसारखा संकोचही राहिलेला नाही. यामुळे महिला 'आनंद नसलेल्या लग्नातून' बाहेर पडण्याचा निर्णय घेऊ शकत आहेत.

अभ्यासातून काय समोर आलं?

एका अभ्यासात असं दिसून आलं आहे की ४५-५५ वयोगटात घटस्फोटाचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. हेही समोर आलं आहे की मध्यम वयात होणाऱ्या ६०% पेक्षा जास्त घटस्फोटांसाठी महिलाच पुढाकार घेतात. काही सर्वेक्षणांमध्ये तर ७०% पेक्षा जास्त महिलांनी मान्य केलं की मेनोपॉज हे देखील घटस्फोटामागील एक कारण होतं.

भारतातही चित्र काहीसं असंच आहे. भारतात घटस्फोटाचं प्रमाण कमी असलं तरी, मध्यमवयीन महिलांमध्ये हा ट्रेंड हळूहळू वाढत आहे. हे सामाजिक बदल आणि महिलांच्या स्वतंत्र विचारसरणीला दर्शवतं.

तज्ज्ञ काय म्हणतात?

तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की मेनोपॉज एक “ट्रिगर” असू शकतो, पण ते खरं कारण नाही. मेनोपॉजमुळे जुन्या समस्या मोठ्या वाटू लागतात आणि महिलांना आपल्या आयुष्याबद्दल एक नवीन स्पष्टता मिळते. त्यामुळे, काहींसाठी हा नात्याचा शेवट असतो, तर अनेकांसाठी एका नवीन आयुष्याची सुरुवात.

'मेनो-डिवोर्स' हा फक्त एक फॅशनेबल शब्द नाही. हा मध्यमवयीन महिलांच्या विचारांमध्ये होत असलेल्या एका मोठ्या बदलाचा संकेत आहे. त्यांच्यासाठी आता फक्त लग्न टिकवणं हे ध्येय नाही, तर आनंदी आणि सन्मानजनक आयुष्य जगणं जास्त महत्त्वाचं आहे. मध्यम वय हे आयुष्याचा शेवट नसून, अनेकांसाठी एका नव्या आयुष्याची सुरुवात आहे.