
Makar Sankranti 2026 : मकर संक्रांती हा सण भारतात अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. हा सण सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो त्या दिवशी साजरा केला जातो आणि उत्तरायणाची सुरुवात दर्शवतो. तिळगूळ, पतंगोत्सव, सणसमारंभ यांसोबतच या दिवशी काळ्या रंगाचे कपडे परिधान करण्याची परंपरा अनेक भागांत पाहायला मिळते. मात्र, मकर संक्रांतीसारख्या शुभ सणाला काळा रंग का वापरला जातो, यामागचं शास्त्रीय, आयुर्वेदिक आणि धार्मिक महत्त्व काय आहे, हे अनेकांना माहित नसतं.
मकर संक्रांती हा सण थंडीच्या कालावधीत येतो. या काळात सूर्याची तीव्रता कमी असते आणि शरीराला उष्णतेची अधिक गरज भासते. काळा रंग सूर्यकिरण अधिक प्रमाणात शोषून घेतो, त्यामुळे शरीरात उष्णता टिकून राहते. आयुर्वेदानुसार हिवाळ्यात शरीरातील वातदोष वाढतो, अशावेळी उष्णता देणारे घटक उपयुक्त ठरतात. काळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान केल्याने शरीराला आवश्यक उब मिळते आणि आरोग्य संतुलन राखण्यास मदत होते.
आयुर्वेदात रंगांना विशेष महत्त्व दिलं गेलं आहे. काळा रंग नकारात्मक ऊर्जा शोषून घेणारा मानला जातो. मकर संक्रांतीच्या काळात वातावरणात थंडीमुळे जडत्व आणि आळस वाढतो. अशावेळी काळा रंग शरीरातील सकारात्मक ऊर्जेला चालना देतो, असं मानलं जातं. शास्त्रीय दृष्टिकोनातून पाहिलं असता, काळा रंग उष्णतेचा उत्तम शोषक असल्याने शरीराला उब देतो, ज्यामुळे सर्दी, खोकला यांसारख्या हिवाळी आजारांपासून संरक्षण मिळण्यास मदत होते.
धार्मिक दृष्टिकोनातून मकर संक्रांती हा संक्रमणाचा काळ मानला जातो. सूर्य उत्तरायणात प्रवेश करतो, ज्यामुळे सकारात्मक ऊर्जा वाढते. काही परंपरांनुसार, काळा रंग वाईट शक्तींना दूर ठेवतो आणि नकारात्मक प्रभावांपासून संरक्षण करतो. विशेषतः ग्रामीण भागात आणि महाराष्ट्रात मकर संक्रांतीला काळ्या साडी किंवा काळ्या कपड्यांची परंपरा आजही जपली जाते. ही परंपरा श्रद्धा आणि अनुभवांवर आधारित असल्याचं मानलं जातं.
आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत अनेक परंपरा मागे पडत चालल्या असल्या, तरी मकर संक्रांतीला काळे वस्त्र परिधान करण्याची प्रथा अजूनही लोकप्रिय आहे. यामागे केवळ धार्मिक श्रद्धा नाही, तर आरोग्यदृष्ट्या फायदेही आहेत. परंपरा आणि विज्ञान यांचा सुंदर संगम या प्रथेमध्ये पाहायला मिळतो. त्यामुळे मकर संक्रांतीला काळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करणं ही केवळ रीत नसून एक शास्त्रीय दृष्टिकोनही आहे.