Men Hormonal Imbalance : टेस्टोस्टेरॉन कमी होतंय? शरीर देणारे हे 5 संकेत, वेळीच ओळखा

Key Symptoms of Low Testosterone in Men You Should Know : हार्मोन्सच्या समस्या फक्त महिलांनाच होतात, असा आपला समज असतो. पण आजकाल अनेक पुरुष हार्मोन्सच्या असंतुलनामुळे त्रस्त आहेत. यात 'टेस्टोस्टेरॉन' हा हार्मोन सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावतो.

पुरुषांमध्ये 'टेस्टोस्टेरॉन' हार्मोनची महत्त्वाची भूमिका

आपल्याला वाटतं की हार्मोन्सचे चढ-उतार फक्त महिलांमध्येच होतात. पण पुरुषांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठीही हार्मोन्स खूप महत्त्वाचे आहेत. विशेषतः 'टेस्टोस्टेरॉन' हा हार्मोन महत्त्वाची भूमिका बजावतो. आजची धावपळीची जीवनशैली, कामाचा ताण आणि चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयींमुळे अनेक पुरुष हार्मोनल इमबॅलन्सचा सामना करत आहेत. जेव्हा शरीरातील हार्मोन्सचं संतुलन बिघडतं, तेव्हा शरीर काही संकेत देतं. चला, ते संकेत कोणते आहेत ते जाणून घेऊया.

वजन वाढणे

तुम्ही डाएटिंग आणि व्यायाम करूनही वजन कमी होत नसेल, उलट पोटावर चरबी जमा होत असेल, तर हे हार्मोनल इमबॅलन्सचं मुख्य लक्षण आहे. टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी झाल्यावर पुरुषांची चयापचय क्रिया (Metabolism) मंदावते. यामुळे स्नायू कमी होऊन चरबी वाढते. काहीवेळा पुरुषांच्या छातीचा आकार वाढण्याची समस्याही दिसून येते.

केस पातळ होणे आणि स्नायू कमकुवत होणे

वयाचा विचार न करता केस खूप जास्त गळत असतील, तर त्यामागे हार्मोन्सचा प्रभाव असू शकतो. फक्त डोक्यावरचेच नाही, तर दाढीचे किंवा शरीराच्या इतर भागांतील केस पातळ होत आहेत का, हे तपासा. तसेच, जिमला जाऊनही मसल्स वाढत नसतील किंवा असलेले मसल्स मऊ पडत असतील, तर हे देखील हार्मोनल इमबॅलन्समुळेच होतं.

सततचा थकवा आणि मरगळ

रात्रभर शांत झोप घेऊनही सकाळी उठल्यावर खूप थकल्यासारखं वाटतं का? कोणत्याही कामात उत्साह वाटत नाही का? याचा अर्थ तुमच्या शरीरातील हार्मोन्स नियंत्रणाबाहेर गेले आहेत. टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी झाल्यास शरीरातील ऊर्जा कमी होते. त्यामुळे छोटंसं काम केल्यावरही प्रचंड थकवा येतो.

मानसिक स्थितीत बदल

हार्मोन्स फक्त शरीरावरच नाही, तर मेंदूच्या कार्यावरही परिणाम करतात. हार्मोनल इमबॅलन्समुळे पुरुषांमध्ये चिडचिड, राग आणि चिंता (Anxiety) वाढते. अनेक पुरुष या काळात डिप्रेशनलाही बळी पडतात. कोणत्याही गोष्टीवर लक्ष केंद्रित न करता येणं, हे देखील याचं एक महत्त्वाचं लक्षण आहे.

उपाय काय?

हार्मोनल इमबॅलन्सवर औषधांपेक्षा जीवनशैलीतील बदल जास्त प्रभावी ठरतात. रोज ७ ते ८ तास झोप घ्या, कारण झोपेतच हार्मोन्स तयार होतात. झिंक, मॅग्नेशियम आणि व्हिटॅमिन डी असलेले पदार्थ जसे की अंडी, नट्स, पालेभाज्या खा. ध्यान किंवा योगा करून मानसिक ताण कमी करा. वेट लिफ्टिंगसारखे व्यायाम टेस्टोस्टेरॉनची पातळी वाढवतात. तुमच्यात ही लक्षणं दिसत असतील, तर एकदा डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या. हार्मोन्स नियंत्रणात असतील, तरच आरोग्य चांगलं राहील.