Money Plant Care : मनी प्लांटची पानं पिवळी पडतायत? या ७ गोष्टी नक्की तपासा

मनी प्लांटची पानं पिवळी पडतायत? पाणी, प्रकाश, ड्रेनेज किंवा मुळांच्या समस्येमुळे असं होऊ शकतं. कुंडीचा आकार आणि कीड यासारख्या ७ महत्त्वाच्या गोष्टी तपासून तुम्ही ही समस्या सहज सोडवू शकता. योग्य काळजी घेतल्यास तुमचा प्लांट पुन्हा हिरवागार होईल.

मुंबई : भारतीय घरांमध्ये मनी प्लांट खूप लोकप्रिय आहे. कारण तो मातीत किंवा पाण्यात कुठेही सहज वाढतो आणि त्याची जास्त काळजी घ्यावी लागत नाही. पण जेव्हा याच्या हिरव्यागार पानांचा रंग पिवळा होऊ लागतो, तेव्हा समजून जा की प्लांटला तुमच्या लक्ष देण्याची गरज आहे. मनी प्लांट फेकून देण्याआधी त्याला किती पाणी देताय, सूर्यप्रकाश मिळतोय का, मुळं कशी आहेत आणि आजूबाजूचं वातावरण कसं आहे, हे तपासा. पानं पिवळी पडली म्हणजे प्लांट खराब झाला असं नाही. काही सोपे बदल करून तुम्ही त्याला पुन्हा जिवंत करू शकता.

मनी प्लांटची पानं पिवळी पडत असतील तर या ७ गोष्टी नक्की तपासा:

१. तुम्ही जास्त पाणी तर देत नाही ना?

मनी प्लांटची पानं पिवळी पडण्याचं सर्वात मुख्य कारण म्हणजे जास्त पाणी देणं. माती खूप वेळ ओली राहिली तर मुळांना पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही. यामुळे मुळं कुजण्याचा धोका वाढतो.

पाणी देण्यापूर्वी माती तपासा. वरची माती ओली असेल तर ती सुकेपर्यंत थांबा. कुंडीतून जास्तीचं पाणी बाहेर पडत असल्याची खात्री करा. प्लांटच्या खाली असलेल्या ट्रेमध्ये पाणी साचू देऊ नका. जर मातीचा वास येत असेल किंवा खोड मऊ पडलं असेल, तर मुळं कुजली आहेत का ते तपासा.

२. मनी प्लांटला पुरेसा प्रकाश मिळतोय का?

मनी प्लांट कमी प्रकाशातही तग धरू शकतो, पण चांगल्या वाढीसाठी त्याला भरपूर आणि अप्रत्यक्ष (indirect) प्रकाशाची गरज असते. जर तुम्ही प्लांट खूप अंधाऱ्या कोपऱ्यात ठेवला असेल, तर त्याची वाढ खुंटते आणि पानं पिवळी पडू लागतात.

कुंडी अशा खिडकीजवळ ठेवा जिथे पडद्यातून गाळून प्रकाश येईल. थेट कडक उन्हात प्लांट ठेवू नका, नाहीतर पानं जळून जातील. पुढचे काही आठवडे प्लांटवर लक्ष ठेवा आणि नवीन पानं निरोगी येत आहेत का ते पाहा.

३. कुंडीतून पाणी व्यवस्थित बाहेर पडतंय का?

तुम्ही कितीही जपून पाणी दिलं, तरी कुंडीला छिद्र नसतील तर मुळांजवळ पाणी साचून राहतं. यामुळे माती सतत ओली राहते आणि पानं पिवळी पडतात. कुंडीच्या खालून पाणी बाहेर पडतंय का ते तपासा. जर तुम्ही प्लांट शोभेच्या कुंडीत लावला असेल, तर आतमध्ये छिद्र असलेली दुसरी प्लास्टिकची कुंडी वापरा. पाणी दिल्यानंतर साचलेलं जास्तीचं पाणी फेकून द्या. मुळांच्या आकारानुसार कुंडीची निवड करा. खूप मोठी कुंडी असली की त्यात गरजेपेक्षा जास्त ओलावा टिकून राहतो.

४. मुळं निरोगी आहेत का?

पानं पिवळी पडण्यासोबतच खोड मऊ पडणं किंवा माती सतत ओली राहणं, हे मुळं खराब झाल्याचं लक्षण असू शकतं. तुम्हाला असा संशय आल्यास प्लांट कुंडीतून हळूच बाहेर काढा. निरोगी मुळं घट्ट असतात, तर कुजलेली मुळं काळी, मऊ आणि घाण वास येणारी असतात. जर मुळं कुजली असतील, तर ती स्वच्छ कात्रीने कापून टाका. त्यानंतर प्लांट नवीन आणि चांगल्या ड्रेनेज असलेल्या मातीत लावा. हे करताना चांगल्या मुळांना इजा होणार नाही याची काळजी घ्या. जर बहुतांश मुळं खराब झाली असतील, तर बॅकअप म्हणून प्लांटच्या काही चांगल्या फांद्या कापून वेगळ्या लावा.

५. प्लांट कुंडीच्या तुलनेत खूप मोठा झालाय का?

एकाच कुंडीत खूप काळ राहिल्यामुळे मनी प्लांटची मुळं आतल्या आत गुंडाळली जातात. यामुळे नवीन मुळांना वाढायला जागा उरत नाही. कुंडीच्या छिद्रांमधून मुळं बाहेर येत आहेत का, किंवा माती खूप लवकर सुकतेय का ते पाहा. अशी लक्षणं दिसल्यास प्लांट एका साईझ मोठ्या कुंडीत शिफ्ट करा. यासाठी नवीन आणि उत्तम ड्रेनेज असलेली माती वापरा. फक्त दोन-चार पानं पिवळी पडली म्हणून लगेच कुंडी बदलण्याची गरज नाही. आधी मुळं आणि माती तपासा.

६. तुम्ही खत जास्त प्रमाणात देताय का?

पानं पुन्हा हिरवी करण्यासाठी जास्त खत टाकणं हा उपाय वाटू शकतो, पण यामुळे मुळांचं नुकसान होतं. पानांच्या कडा पिवळ्या किंवा तपकिरी होऊ शकतात. जर तुम्ही नुकतंच भरपूर खत दिलं असेल, तर काही काळ खत देणं थांबवा. कुंडीतून पाणी व्यवस्थित बाहेर पडतंय का ते पाहा. ड्रेनेज चांगलं असेल तर भरपूर पाणी टाकून जास्तीचं खत धुवून काढता येतं. प्लांटची वाढ पुन्हा सुरू झाल्यावरच खताच्या पाकिटावरील सूचनेनुसार खत द्या. प्लांट आधीच खराब झाला असेल तर त्याला खत देणं टाळा.

७. तापमानातील बदल किंवा कीड याचा परिणाम होतोय का?

तापमानात अचानक झालेला बदल, एसीची थंड हवा किंवा गरम आणि कोरडी हवा यामुळे मनी प्लांट खराब होऊ शकतो. तुमचा प्लांट एसीची हवा, हिटर आणि अचानक बदलणाऱ्या तापमानापासून दूर ठेवा.

पानांच्या खालच्या बाजूला आणि खोडावर स्पायडर माइट्स, मिलीबग्स किंवा खवले कीड (scale insects) लागली आहे का ते तपासा. पानांवर जाळं, कापसासारखे पुंजके, चिकट पदार्थ किंवा छोटे ठिपके दिसल्यास कीड लागल्याचं समजा. कीड लागली असेल तर तो प्लांट इतर झाडांपासून वेगळा ठेवा आणि खराब झालेली पानं स्वच्छ करा. योग्य औषधाचा वापर करा, पण आधी एका छोट्या पानावर त्याची चाचणी करून पाहा.

पिवळ्या पडलेल्या पानांचं काय करावं?

पूर्णपणे पिवळं झालेलं पान पुन्हा कधीच हिरवं होत नाही. पानं पिवळी पडण्याचं कारण शोधून उपाय केल्यानंतर, ती खराब पानं स्वच्छ कात्रीने कापून टाका. हिरवी आणि निरोगी पानं तशीच राहू द्या, जेणेकरून प्लांट स्वतःचं अन्न तयार करू शकेल.

पाणी देण्याची पद्धत, जागा, कुंडी आणि खत या सगळ्या गोष्टी एकदम बदलू नका. गरजेनुसार एक-एक बदल करा आणि नवीन पानं निरोगी येत आहेत का ते पाहा.

मनी प्लांट पुन्हा हिरवागार होऊ शकतो का?

होय, जर तुम्ही वेळेवर अडचण ओळखली आणि प्लांटची मुळं व खोड निरोगी असेल, तर मनी प्लांट नक्कीच वाचू शकतो. जुनी पानं पिवळी पडून गळणं ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. पण जर कमी वेळात खूप सारी पानं पिवळी पडली, खोड मऊ पडलं, घाण वास येऊ लागला किंवा प्लांट सुकू लागला, तर लगेच मुळं आणि माती तपासा. योग्य प्रकाश, प्रमाणात पाणी आणि चांगलं ड्रेनेज दिल्यास तुमचा मनी प्लांट पुन्हा नवीन आणि निरोगी पानं देईल. प्लांट फेकून देण्याआधी तो तुम्हाला काय सांगण्याचा प्रयत्न करतोय ते समजून घ्या.