Silk Saree : एका महागड्या पैठणी किंवा सिल्क साडीतून किती सोने निघू शकते?

महागड्या आणि अस्सल सिल्क साडीत चांदी आणि सोन्याचा वापर करतात असे मानतात. जर हे खरे असेल, तर त्यात किती सोने असते? एका चांगल्या सिल्क साडीतून नेमके किती सोने काढता येऊ शकते? एका अभ्यासातून याबद्दलची रंजक माहिती समोर आली आहे.

सिल्क साडीत असणारे सोने

सिल्क साड्यांची किंमत लाखांमध्ये असते. उत्तम दर्जाच्या सिल्क साडीतून सोने आणि चांदीही काढता येते असे म्हणतात. पण एका साडीतून नेमके किती सोने निघते? एका अभ्यासानुसार, साडीवर चमकणाऱ्या जरीमध्ये सोने, तांबे आणि चांदी या धातूंचे मिश्रण असते. सोने काढण्यासाठी आधी साडीतून जरीचे धागे वेगळे करावे लागतात. सुमारे २४० ग्रॅम जरी असलेल्या सिल्क साडीत सरासरी ०.२२ टक्के सोने असण्याची शक्यता असते.

२४० ग्रॅम जरीमध्ये किती सोने?

एका सिल्क साडीत २४० ग्रॅम जरी असेल, तर त्यात ०.२२% सोने असते. २४० × ०.२२ ÷ १०० = ०.५२८ ग्रॅम सोने. म्हणजेच अर्धा ग्रॅमपेक्षा थोडे जास्त सोने यातून मिळते. जर जरीमध्ये सोन्याचे प्रमाण ०.५८% असेल, तर तब्बल १.३९ ग्रॅमपर्यंत सोने मिळू शकते. सर्वच सिल्क साड्यांच्या जरीमध्ये सोने असतेच असे नाही. खऱ्या जरीचे धागे बनवताना चांदीच्या तारेवर सोन्याचा मुलामा देतात. काही प्रकारांत तांब्याचाही वापर करतात. पण बनावट जरीमध्ये प्लास्टिक फॉइल किंवा रसायने असतात. त्यामुळे चमकणारी प्रत्येक जरी सोन्याची नसते.

जरीमधून सोने वेगळे करण्याची पद्धत...

१९६० ते १९८० या काळात विणलेल्या कांचीपुरम आणि बनारस सिल्क साड्यांमध्ये शुद्ध चांदी आणि सोन्याचा मुलामा मोठ्या प्रमाणावर वापरत असत. पण साडी जुनी आहे म्हणजे त्यात जास्त सोने असेलच असे नाही. ते विणकामाचा प्रकार आणि जरीच्या दर्जावर अवलंबून असते. जरीमधून सोने वेगळे करण्याचे तंत्रज्ञान उपलब्ध आहे, पण त्यात थोडे सोने वाया जाण्याची शक्यता असते. शिवाय प्रोसेसिंगचा खर्चही येतो. त्यामुळे २४० ग्रॅम जरीमधून पूर्ण ०.५३ ग्रॅम सोने हाताशी येईलच असे नाही. जुन्या सिल्क साड्या विकत घेणारे व्यापारी याच सोने-चांदीसाठी तो व्यवसाय करतात.