Blood Sugar : गोड खाण्यापेक्षा अपूर्ण झोपेमुळे शुगर जास्त वाढते का? तज्ज्ञ काय सांगतात

झोप पूर्ण न झाल्याने शरीराची इन्सुलिनला मिळणारी प्रतिक्रिया मंदावते. सलग काही दिवस झोप पूर्ण न झाल्यास इन्सुलिनची पातळी बिघडू शकते आणि ब्लड शुगर वाढू शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.

मुंबई : रक्तातील साखरेवर नियंत्रण ठेवायचं असेल, तर योग्य आहार आणि व्यायामाइतकीच पुरेशी झोपही महत्त्वाची आहे, असं रिसर्च सांगतो. गोड पदार्थ खाल्ल्याने रक्तातील साखर अचानक वाढू शकते. पण, जर तुम्हाला रोजच अपूर्ण झोपेची सवय असेल, तर त्याचा थेट परिणाम तुमच्या ब्लड शुगरवर होतो, असं तज्ज्ञ सांगतात. कालांतराने यामुळे इन्सुलिन रेझिस्टन्स (Insulin resistance) वाढतो, शरीराची ग्लुकोज पचवण्याची क्षमता कमी होते आणि टाईप २ डायबिटीसचा (Type 2 diabetes) धोका वाढतो.

शरीराची इन्सुलिनला मिळणारी प्रतिक्रिया मंदावणे, हा यातला पहिला आणि महत्त्वाचा बदल असतो. सलग काही रात्री झोप पूर्ण न झाल्यास शरीराचा इन्सुलिनला मिळणारा प्रतिसाद कमकुवत होतो, असं अभ्यासात आढळून आलंय. अशा वेळी, स्वादुपिंड (Pancreas) नेहमीप्रमाणे इन्सुलिन तयार करत असलं, तरी रक्तातील साखरेची पातळी जास्तच राहते. हीच परिस्थिती कायम राहिल्यास, साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी स्वादुपिंडातील बीटा पेशींना जास्त मेहनत करावी लागते. पुढे जाऊन यामुळे प्री-डायबिटीस आणि टाईप २ डायबिटीस होऊ शकतो, असा इशारा संशोधकांनी दिला आहे.

झोप पूर्ण न झाल्याने शरीरातील कॉर्टिसोलची (Cortisol) पातळी वाढते. कॉर्टिसोलमुळे यकृत (Liver) रक्तात जास्त ग्लुकोज सोडतं आणि इन्सुलिनचा प्रभाव कमी करतं. अपूर्ण झोपेचा परिणाम फक्त इन्सुलिनपुरता मर्यादित राहत नाही. भूक नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सवरही झोपेचा मोठा परिणाम होतो, असं संशोधक सांगतात.

जे लोक रात्री सात ते नऊ तास झोपतात, त्यांच्या तुलनेत सहा तासांपेक्षा कमी झोपणाऱ्यांना टाईप २ डायबिटीस होण्याचा धोका जास्त असतो. झोपेचा कालावधी जितका महत्त्वाचा आहे, तितकाच झोपेचा दर्जाही महत्त्वाचा आहे. रात्री वारंवार जाग येणे, झोपेच्या वेळा निश्चित नसणे आणि ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप ॲपनिया (Obstructive sleep apnoea) यांसारख्या समस्यांमुळे शरीरातील साखरेच्या नियंत्रणावर वाईट परिणाम होतो, असंही तज्ज्ञांनी स्पष्ट केलं आहे.