Gold Overdraft : सोनं तारण ठेवताय? मग गोल्ड ओव्हरड्राफ्टबद्दल हे नक्की जाणून घ्या

गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट म्हणजे काय? ते कसं काम करतं? गोल्ड लोन आणि गोल्ड ओव्हरड्राफ्टमध्ये नेमका काय फरक आहे? याचा सामान्य माणसाला काय फायदा होतो? बँकेनुसार याचे नियम बदलतात का? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं आपण या बातमीत जाणून घेणार आहोत.

मुंबई : घरातलं सोनं बँकेत तारण ठेवून पैसे घेण्याला आपण साधारणपणे 'गोल्ड लोन' म्हणतो. पण यापेक्षा थोडी वेगळी सुविधा म्हणजे 'गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट फॅसिलिटी' (Gold Overdraft Facility). यात तुम्ही तुमचं सोनं बँकेत तारण ठेवता, तेव्हा बँक त्या सोन्याच्या मूल्यावर आधारित एक ठराविक क्रेडिट लिमिट (Credit Limit) ठरवून देते.

गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट म्हणजे नेमकं काय?

समजा, बँकेने तुम्हाला २ लाख रुपयांपर्यंतची कर्ज मर्यादा (क्रेडिट लिमिट) दिली. तर हे २ लाख रुपये तुम्हाला एकाच वेळी घेण्याची सक्ती नसते. तुम्हाला जेवढ्या पैशांची गरज आहे, तेवढेच पैसे तुम्ही यातून वापरू शकता.

जर तुम्ही सुरुवातीला फक्त ५०,००० रुपये काढले, तर व्याज फक्त त्याच ५० हजार रुपयांवर आकारलं जाईल. उरलेले १.५ लाख रुपये तुम्ही वापरले नाहीत, तर त्यावर तुम्हाला कोणतंही व्याज द्यावं लागणार नाही. हेच या सुविधेचं सर्वात मोठं वैशिष्ट्य आहे. नंतर पुन्हा पैशांची गरज भासल्यास, तुम्ही मंजूर केलेल्या मर्यादेतून ते पैसे काढू शकता.

थोडक्यात सांगायचं तर, संपूर्ण कर्जाची रक्कम एकाच वेळी घेऊन त्यावर व्याज भरण्याची अजिबात गरज नाही. त्याऐवजी, गरजेपुरते पैसे वापरायचे आणि तेवढ्याच रकमेवर व्याज भरायचं, यालाच गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट फॅसिलिटी म्हणतात.

गोल्ड लोन विरुद्ध गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट – काय आहे फरक?

वैशिष्ट्य	गोल्ड लोन	गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट
कर्ज घेण्याची पद्धत	सोनं तारण ठेवून ठराविक रक्कम एकाच वेळी दिली जाते.	सोनं तारण ठेवून एक ठराविक क्रेडिट लिमिट दिलं जातं.
पैशांचा वापर	मंजूर झालेली रक्कम एकाच वेळी घ्यावी लागते.	गरजेनुसार आणि हव्या त्या वेळी पैसे वापरता येतात.
व्याज	संपूर्ण कर्ज रकमेवर व्याज आकारलं जातं.	जेवढी रक्कम वापरली, तेवढ्याच रकमेवर व्याज लागतं. (बँकेचे नियम तपासावे)
संपूर्ण रक्कम घेणं सक्तीचं आहे का?	हो, सहसा संपूर्ण रक्कम दिली जाते.	नाही, संपूर्ण क्रेडिट लिमिट वापरण्याची गरज नसते.
पुन्हा पैशांची गरज लागल्यास	जास्तीच्या पैशांसाठी नवीन कर्ज प्रक्रिया करावी लागते.	मंजूर मर्यादेत पुन्हा पैसे वापरण्याची सुविधा असते.
कोणासाठी फायद्याचं?	ज्यांना एकाच वेळी मोठी रक्कम हवी आहे त्यांच्यासाठी.	ज्यांना वेळोवेळी पैशांची गरज लागते, विशेषतः व्यावसायिकांसाठी.
सोपं उदाहरण	२ लाख रुपयांचं कर्ज घेऊन संपूर्ण रक्कम वापरणं.	२ लाखांची मर्यादा असली तरी सुरुवातीला फक्त ५०,००० वापरणं.

थोडक्यात:

गोल्ड लोन = सोनं तारण ठेवून एक ठराविक रक्कम कर्ज म्हणून घेणं.

गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट = सोनं तारण ठेवून क्रेडिट लिमिट मिळवणं आणि त्यातून गरजेपुरतेच पैसे वापरणं.

सामान्य माणसाला याचा काय फायदा?

गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट सुविधेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे तुम्ही फक्त गरजेपुरते पैसे वापरू शकता. उदाहरणार्थ, अचानक आलेला वैद्यकीय खर्च, मुलांची फी, व्यवसायातील खर्च किंवा इतर कोणतीही अडचण आल्यास, तुम्ही क्रेडिट लिमिटमधून फक्त आवश्यक तेवढीच रक्कम काढू शकता. संपूर्ण कर्ज एकाच वेळी घेण्याची गरज नसते. यामुळे गरजेपेक्षा जास्त कर्ज घेणं आणि त्यावर विनाकारण व्याज भरणं टळतं.

विशेषतः छोटे व्यावसायिक, व्यापारी ज्यांना रोज किंवा आठवड्याला पैशांची गरज लागते, त्यांच्यासाठी ही सुविधा खूप सोयीची आहे. वारंवार पैशांची गरज लागल्यास प्रत्येक वेळी नवीन कर्ज घेण्याऐवजी, आधीच मिळालेल्या क्रेडिट लिमिटमधून ते पैसे वापरू शकतात.

तुम्ही सोनं तारण ठेवणार आहात का?

गोल्ड ओव्हरड्राफ्ट निवडण्यापूर्वी काही गोष्टी बँकेला स्पष्टपणे विचारून घेणं गरजेचं आहे. यात व्याजदर, प्रोसेसिंग फी (processing fee), व्हॅल्युएशन चार्जेस (valuation charges), रिन्यूअल चार्जेस (renewal charges), ओव्हरड्यू चार्जेस (overdue charges), परतफेडीचे नियम आणि कर्जाची मुदत या सर्व गोष्टींचा समावेश आहे.

विशेषतः, व्याज हे मंजूर झालेल्या (sanctioned) संपूर्ण रकमेवर आकारलं जाईल की फक्त वापरलेल्या रकमेवर? हे बँकेकडून नक्की खात्री करून घ्या.

याशिवाय, वेळेवर कर्जाची परतफेड न केल्यास दंडात्मक कारवाईसारखे बँकेचे नियम लागू होऊ शकतात. त्यामुळे फक्त कमी व्याजदर पाहून निर्णय घेऊ नका. एकूण भरावी लागणारी रक्कम आणि सोनं सोडवण्याचे नियम यांची तुलना करणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.

बँकेनुसार गोल्ड ओव्हरड्राफ्टचे नियम बदलू शकतात

सोप्या भाषेत सांगायचं तर, गोल्ड ओव्हरड्राफ्टचे नियम सर्व बँकांमध्ये सारखे नसतात. उदाहरणार्थ, एसबीआय (SBI) त्यांच्या पर्सनल गोल्ड लोन योजनांमध्ये 'गोल्ड लोन ओव्हरड्राफ्ट' हे एक स्वतंत्र कर्ज उत्पादन म्हणून देते. यासाठी कर्जाची रक्कम, सोन्याच्या मूल्यावर बँक ठरवत असलेलं मार्जिन (margin) आणि किमान कर्ज रक्कम अशा काही अटी असतात.

त्यामुळे, एका बँकेत असलेले नियम दुसऱ्या बँकेतही तसेच असतील असा विचार करू नका. कर्ज घेण्यापूर्वी संबंधित बँकेचा सध्याचा व्याजदर, कर्ज मर्यादा, शुल्क आणि इतर नियम प्रत्यक्ष तपासून पाहिल्यानंतरच सोनं तारण ठेवणं सुरक्षित ठरतं.