आईस्क्रीम खाल्ल्याने सर्दी-खोकला होतो, असा अनेकांचा समज असतो. पण सर्दी नेमकी कशामुळे होते? आईस्क्रीम आणि सर्दीचा खरंच काही संबंध आहे का? यामागचं सत्य आज आपण जाणून घेणार आहोत.
आईस्क्रीम खाल्ल्यावर सर्दी होईल, असं अनेक घरांमध्ये सांगितलं जातं. विशेषतः मुलं आईस्क्रीम मागतात, तेव्हा पालक त्यांना सर्दीची भीती दाखवतात. पण आईस्क्रीम खाल्ल्याने थेट सर्दी होते, याला कोणताही पुरावा नाही.
आपल्याला होणारी सर्दी हा श्वसनमार्गावर हल्ला करणाऱ्या व्हायरसमुळे होणारा संसर्ग आहे. रायनोव्हायरस (Rhinovirus) सारखे अनेक व्हायरस याला कारणीभूत असू शकतात. त्यामुळे आईस्क्रीम खाल्ल्यावर लगेच सर्दी झाली, तर त्याला फक्त आईस्क्रीम जबाबदार आहे असं म्हणता येणार नाही.
28
मग सर्दी नेमकी कशामुळे होते?
सामान्य सर्दी हा एक व्हायरल संसर्ग आहे. २०० हून अधिक श्वसनाचे व्हायरस सर्दीला कारणीभूत ठरू शकतात. त्यापैकी रायनोव्हायरस हे एक मुख्य कारण आहे. सर्दी झालेल्या व्यक्तीच्या खोकल्यातून, शिंकेतून किंवा व्हायरस असलेल्या वस्तूंना स्पर्श करून नंतर नाक, तोंड किंवा डोळ्यांना हात लावल्याने हा व्हायरस पसरतो.
त्यामुळे आईस्क्रीमच्या थंडाव्याचा आणि सर्दी करणाऱ्या व्हायरसचा थेट संबंध नाही. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, आईस्क्रीम सर्दी निर्माण करत नाही; व्हायरल इन्फेक्शन हेच सर्दीचं मुख्य कारण आहे.
38
आईस्क्रीम खाल्ल्यावर घशात कफ झाल्यासारखं का वाटतं?
इथेच अनेकांचा गोंधळ उडतो. आईस्क्रीमसारखे दुधाचे पदार्थ खाल्ल्यावर काहींना तोंडात आणि घशात एक प्रकारचा चिकटपणा जाणवतो. यामुळे कफ वाढला आहे, असं त्यांना वाटू शकतं.
पण दुधाचे पदार्थ शरीरात जास्त कफ तयार करतात, याला कोणताही भक्कम पुरावा नाही. दूध आणि लाळ एकत्र मिसळल्यावर जो दाटपणा जाणवतो, तो घशात आधीपासून असलेल्या कफामध्ये मिसळून कफ वाढल्याचा भास निर्माण करतो. त्यामुळे असा भास होणं वेगळं आणि शरीरात खरोखरच कफ वाढणं वेगळं.
हा खूप जुना आणि सामान्य समज आहे. पण आईस्क्रीम किंवा इतर कोणतेही थंड पदार्थ खाल्ल्याने शरीरात सर्दीचा व्हायरस तयार होत नाही. पदार्थ खूप थंड असल्याने काहींना तात्पुरता घशात त्रास किंवा थंडावा जाणवू शकतो.
तसंच, आधीच घसा दुखत असलेल्या व्यक्तीला थंड पदार्थ खाल्ल्यावर कसा त्रास होतो, हे प्रत्येकाच्या शरीरानुसार वेगळं असू शकतं. त्यामुळे थंड पदार्थ म्हणजे सर्दी, हे समीकरण पूर्णपणे चुकीचं आहे.
58
आईस्क्रीम खाल्ल्यावर काहींना खोकला का येतो?
आईस्क्रीम खाल्ल्यानंतर काही लोकांना खोकला येतो किंवा घशात जळजळ होते. याला फक्त सर्दीच कारणीभूत आहे, असं म्हणता येणार नाही. जर आधीच घशात खवखव, सर्दी किंवा खोकला असेल, तर अशा वेळी खूप थंड पदार्थ खाल्ल्याने घशाला त्रास होऊ शकतो.
याशिवाय, दुधाचे पदार्थ काहींच्या शरीराला मानवत नाहीत. महत्त्वाचं म्हणजे, आईस्क्रीम खाल्ल्यावर लगेच खोकला आला, याचा अर्थ सर्दीचं इन्फेक्शन झालं असा होत नाही.
68
आधीच सर्दी-खोकला असल्यास आईस्क्रीम खावं का?
सर्दी-खोकला असलेल्या सर्वांनीच आईस्क्रीम खाणं टाळलं पाहिजे, असा कोणताही नियम नाही. काहींना थंड आईस्क्रीम किंवा गोठवलेले दुधाचे पदार्थ खाल्ल्याने घशाच्या दुखण्यातून तात्पुरता आराम मिळू शकतो. पण जर आईस्क्रीम खाल्ल्यावर तुम्हाला घशात जळजळ, खोकला किंवा इतर त्रास जास्त जाणवत असेल, तर ते टाळलेलं बरं.
थोडक्यात सांगायचं तर, सर्दी आहे म्हणून आईस्क्रीम खाऊ नये, असा कोणताही वैद्यकीय नियम नाही. तुमच्या शरीराला काय मानवते, यावर तुम्ही निर्णय घेऊ शकता.
78
मुलांना आईस्क्रीम दिल्यास सर्दी होते का?
मुलांनी फक्त आईस्क्रीम खाल्लं म्हणून त्यांना सर्दी होते, असं म्हणता येणार नाही. लहान मुलांनाही सर्दी होण्यामागचं मुख्य कारण व्हायरल इन्फेक्शनच असतं. त्यामुळे आईस्क्रीम खाल्ल्याने मुलाला सर्दी झाली, असा निष्कर्ष काढण्यापेक्षा, मूल आधीच सर्दी असलेल्या कोणाच्या संपर्कात आलं होतं का, हे पाहणं गरजेचं आहे.
त्याच वेळी, जर मुलाला दुधाचे पदार्थ मानवत नसतील, तर आईस्क्रीम देताना काळजी घ्या. सर्दी टाळण्यासाठी फक्त आईस्क्रीमवर बंदी घालण्यापेक्षा, व्हायरल इन्फेक्शन पसरण्यापासून रोखणं जास्त महत्त्वाचं आहे.
88
मग आईस्क्रीम खावं की नाही?
सर्दी होईल या एकाच भीतीपोटी आईस्क्रीम पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. आईस्क्रीम खाल्ल्याने थेट सर्दी होत नाही. सर्दीचं मुख्य कारण व्हायरल इन्फेक्शन आहे. पण जर आधीच घसा दुखत असेल किंवा खोकला असेल आणि आईस्क्रीम खाल्ल्याने तुम्हाला त्रास होत असेल, तर तुम्ही ते टाळू शकता.
तसंच, ज्यांना दुधाचे पदार्थ मानवत नाहीत, त्यांनी आपल्या प्रकृतीनुसार काळजी घेतली पाहिजे. थोडक्यात सांगायचं तर, आईस्क्रीम खाल्ल्याने सर्दी होते, हे पूर्णपणे सत्य नाही. आईस्क्रीमपेक्षा सर्दी पसरवणाऱ्या व्हायरसकडे आपण जास्त लक्ष दिलं पाहिजे.
