Chocolate History: आज लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांनाच चॉकलेट आवडतं. पण तुम्हाला माहित आहे का, हजारो वर्षांपूर्वी चॉकलेट आजच्यासारखं गोड नव्हतं. त्याचं रूप, चव आणि वापरण्याची पद्धत पूर्णपणे वेगळी होती. चला जाणून घेऊया चॉकलेटचा हा रंजक इतिहास.
आजच्या मिल्कशेक किंवा चॉकलेट बारच्या तुलनेत तेव्हाचं चॉकलेट खूप वेगळं होतं. त्या काळात लोक कोकोच्या बिया वाटून त्याची पेस्ट बनवायचे. मग त्यात पाणी, मिरची आणि स्थानिक मसाले घालून एक खास पेय तयार करायचे. हे पेय चवीला गोड नसून कडू आणि थोडं तिखट लागायचं. त्यात साखर किंवा दूध नसल्यामुळे ते आजच्या चॉकलेटसारखं क्रीमी नसायचं. तरीही, लोक त्याला आरोग्यदायी आणि ऊर्जा देणारं पेय मानत.
24
माया आणि अझ्टेक संस्कृतीत चॉकलेटला विशेष स्थान
ओल्मेक संस्कृतीनंतर आलेल्या माया आणि अझ्टेक संस्कृतीनेही कोको पेयाला खूप महत्त्व दिलं. ते याला साधं पेय न मानता पवित्र मानत होते. ते चॉकलेटला 'देवांचं पेय' म्हणायचे आणि पूजा, सण-समारंभात त्याचा वापर करायचे. इतिहास सांगतो की राजे, योद्धे आणि उच्च वर्गातील लोकच हे पेय जास्त करून प्यायचे.
34
कोकोच्या बियाच चलन म्हणून वापरल्या जायच्या
अझ्टेक साम्राज्याच्या काळात कोकोच्या बियांना प्रचंड महत्त्व आलं. लोक त्याचा वापर फक्त पेय बनवण्यासाठीच नाही, तर चक्क पैशांसारखा करत होते. अन्न खरेदी करणे, वस्तूंची देवाणघेवाण करणे किंवा सेवांसाठी पैसे देणे, या सगळ्यासाठी कोकोच्या बिया वापरल्या जायच्या. कोकोचं पीक घेणं खूप कठीण होतं आणि मागणी जास्त असल्यामुळे त्या काळी या बिया एक मौल्यवान संपत्ती बनल्या होत्या.
16 व्या शतकात, स्पॅनिश शोधक हर्नान कोर्टेसने अझ्टेक साम्राज्याला भेट दिली, तेव्हा त्याची ओळख या कोको पेयाशी झाली. त्याने या बिया युरोपात नेल्या. सुरुवातीला युरोपीय लोकांना हे कडू पेय आवडलं नाही. पण नंतर त्यांनी त्यात साखर, व्हॅनिला आणि दालचिनी यांसारखे पदार्थ मिसळले आणि त्याची चवच बदलली. यानंतर युरोपातील राजघराण्यांमध्ये आणि श्रीमंत कुटुंबांमध्ये चॉकलेट प्रचंड लोकप्रिय झालं. 1828 मध्ये डच रसायनशास्त्रज्ञ कोएनराड व्हॅन हाउटेनने 'कोको प्रेस' मशीनचा शोध लावला. हा शोध चॉकलेट उद्योगात एक क्रांती ठरला. या मशीनमुळे कोको बटर वेगळं करणं सोपं झालं आणि घन स्वरूपातील, म्हणजेच खाण्यायोग्य चॉकलेट बनवणं शक्य झालं. तेव्हापासून आधुनिक चॉकलेट बार, कँडी आणि डेझर्ट बनवण्याचा वेग वाढला.
