Blood Sugar Test : ग्लुकोमीटरने रक्तातील साखरेची चुकीची रीडिंग येतेय? 'या' ५ चुका ठरू शकतात कारणीभूत!

Blood Sugar: घरी ग्लुकोमीटरने शुगर तपासता? तर सावधान! तुम्हाला कदाचित माहितही नसेल की तुमची शुगर तपासण्याची पद्धत चुकीची आहे. वेळेपासून ते बोट दाबून रक्त काढण्यापर्यंत— या पाच चुकांमुळे तुमचा रिपोर्ट रोज चुकीचा येऊ शकतो.

मुंबई : आता घरोघरी डायबिटीसचे रुग्ण आहेत. आणि जवळपास प्रत्येक घरात ग्लुकोमीटर असतेच. सकाळी उठल्यावर उपाशीपोटी किंवा रात्री जेवणानंतर लगेच शुगर तपासली जाते. पण तुम्हाला माहिती आहे का, थोड्याशा चुकीच्या पद्धतीमुळे तुमचा रिपोर्ट १०-२० पॉईंट्सने वर-खाली होऊ शकतो? आणि चुकीचा रिपोर्ट पाहून चुकीचं औषध घेणं म्हणजे धोका पत्करणं. डॉक्टर सांगतात की, घरी शुगर तपासताना आपण सर्वजण साधारण ५ चुका करतो.

१. बोट दाबून रक्त काढणे – सर्वात मोठी चूक

ही चूक ९०% लोक करतात. बोटाला टोचल्यानंतर रक्त येत नाही हे पाहून आपण बोट दाबून रक्त काढतो.

का आहे ही चूक?

असे दाबल्याने रक्तासोबत टिश्यू फ्लुईड (पेशींमधील द्रव) मिसळते. परिणामी ग्लुकोमीटरमध्ये शुगरची पातळी कमी दिसते. तुमची शुगर जास्त असली तरी मशीन नॉर्मल दाखवू शकते.

योग्य पद्धत:

लॅन्सेट ने टोचल्यानंतर हात खाली लटकवून ठेवा. हलकेच हात हलवा, रक्त आपोआप गोल आकारात बाहेर येईल. रक्ताचा एक मोठा थेंब पुरेसा असतो.

२. ओल्या किंवा दमट बोटांनी टेस्ट करणे

टेस्ट करण्यापूर्वी हात धुवून चांगले न पुसताच टेस्ट करत आहात? किंवा हँड सॅनिटायझर किंवा स्पिरीट लावून लगेच टेस्ट करत आहात?

साबण, पाणी, सॅनिटायझरमधील अल्कोहोल किंवा एखादा गोड पदार्थ हाताला लागला असेल तर रीडिंग खूप जास्त येऊ शकते.

योग्य पद्धत: साबणाने हात धुवून, स्वच्छ टॉवेलने चांगले कोरडे करा. त्यानंतर किमान १ मिनिट थांबून टेस्ट करा.

३. तेच तेच बोट वारंवार वापरणे

रोज त्याच बोटाला टोचताय? यामुळे त्या ठिकाणची त्वचा जाड आणि कडक होते, रक्तप्रवाह कमी होतो आणि इन्फेक्शनचा धोका वाढतो.

योग्य पद्धत: दररोज बोट बदला. दोन्ही हातांची १० ही बोटे आलटून-पालटून वापरा. अंगठा आणि तर्जनी (index finger) टाळणे चांगले, कारण या दोन बोटांनी आपण जास्त काम करतो.

४. चुकीच्या वेळी टेस्ट करणे

कधी तपासता, हे खूप महत्त्वाचे आहे. चहा प्यायल्यानंतर किंवा सकाळी उठल्या-उठल्या टेस्ट केली तर रिपोर्ट चुकीचा येईल.

योग्य वेळ:

उपाशीपोटी (Fasting): सकाळी झोपेतून उठल्यावर, काहीही न खाता, चहा/पाणी न पिता, किमान ८ तास उपाशीपोटी.

जेवणानंतर (PP): दुपारच्या किंवा रात्रीच्या जेवणाचा पहिला घास तोंडात टाकल्यापासून बरोबर २ तासांनी.

५. स्ट्रीपची एक्सपायरी आणि ठेवण्याची पद्धत

अनेकजण ग्लुकोमीटरच्या स्ट्रीपची डबी उघडी ठेवतात. हवा लागल्यास किंवा एक्सपायरी डेट संपल्यास स्ट्रीप खराब होते आणि चुकीचे रीडिंग देते.

योग्य पद्धत: स्ट्रीपची डबी नेहमी बंद ठेवा, थंड आणि कोरड्या जागी ठेवा. एक्सपायरी डेट संपलेली स्ट्रीप कधीही वापरू नका. टेस्ट करण्याच्या अगदी आधी डबीतून स्ट्रीप बाहेर काढा.

एक छोटी टीप: 

ग्लुकोमीटरचे रीडिंग नेहमी लॅबच्या रीडिंगपेक्षा १०-१५% कमी-जास्त असू शकते. त्यामुळे महिन्यातून किमान एकदा लॅबमध्ये जाऊन शुगर टेस्ट करून खात्री करा. आणि रिपोर्ट पाहून स्वतःहून औषधाचा डोस बदलू नका, नक्की डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.