Union Budget 2026: केंद्रीय बजेटबद्दल 10 रंजक गोष्टी, जाणून घ्या अनोखा आश्चर्यकारक इतिहास

Union Budget 2026 : १ फेब्रुवारीला सादर होणाऱ्या केंद्रीय बजेटशी संबंधित काही रंजक आणि अनोख्या गोष्टी येथे सांगितल्या आहेत. यंदाचा केंद्रीय अर्थसंकल्प १ फेब्रुवारीला अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन सादर करतील.

जेव्हा बजेट संध्याकाळी ५ वाजता सादर व्हायचे

ब्रिटिशांच्या काळात बजेट संध्याकाळी ५ वाजता सादर केले जायचे. कारण तेव्हा लंडनमध्ये सकाळी ११.३० वाजलेले असायचे. १९९९ पर्यंत ही परंपरा चालली, नंतर २००१ मध्ये यशवंत सिन्हा यांनी वेळ सकाळी ११ वाजताची केली.

राष्ट्रपती भवनात छापले जायचे बजेट

१९५० पूर्वी बजेट राष्ट्रपती भवनात छापले जायचे. पण त्याच वर्षी बजेट लीक झाले. तेव्हापासून, बजेट नॉर्थ ब्लॉकच्या तळघरातील एका गुप्त बंकरमध्ये छापले जाते. यात सहभागी असलेले १०० लोक १० दिवस जगापासून दूर राहतात.

हलवा का बनवला जातो?

बजेटपूर्वी हलवा का बनवला जातो? खरं तर, शुभ कार्याची सुरुवात गोड पदार्थाने करण्याची भारतीय परंपरा आहे. बजेटच्या छपाईपूर्वी अर्थ मंत्रालयात हलवा बनवला जातो, जो अर्थमंत्री स्वतः वाढतात.

८०० शब्दांचे सर्वात छोटे बजेट भाषण

१९७७ मध्ये अर्थमंत्री हिरूभाई पटेल यांनी फक्त ८०० शब्दांचे सर्वात छोटे बजेट भाषण दिले होते. तर, सर्वात लांब बजेट भाषण २०२० मध्ये निर्मला सीतारामन यांनी दिले, जे २ तास ४२ मिनिटे चालले होते.

विचित्र करांची परंपरा

स्वातंत्र्यानंतर १० वर्षे भारतीयांवर विचित्र कर लावले गेले. जसे की - क्रॉसवर्ड, कोडी किंवा कोणत्याही स्पर्धेत जिंकलेल्या बक्षिसांवर कर, गिफ्ट टॅक्स आणि खर्चावरील कर. यापैकी काही आजही लागू आहेत.

ब्रीफकेसमधील बजेट आता झाले डिजिटल

 २०१८ पर्यंत, बजेट एका ब्रीफकेसमध्ये आणले जायचे, जी एक ब्रिटिश परंपरा होती. २०१९ मध्ये, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी ही परंपरा मोडून पारंपरिक 'वही-खाते'ची सुरुवात केली.

भारताचा पहिला अर्थसंकल्प कधी सादर झाला?

भारताचा पहिला अर्थसंकल्प ७ एप्रिल, १८६० रोजी सादर करण्यात आला होता. तो ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जेम्स विल्सन यांनी सादर केला होता. १८५७ च्या उठावानंतर ब्रिटिश तिजोरी भरणे हा त्याचा उद्देश होता.

जेव्हा फक्त श्रीमंतांवर कर लागला होता

स्वातंत्र्यापूर्वी लियाकत अली खान यांनी 'गरीब माणसाचा अर्थसंकल्प' सादर केला होता. यामध्ये श्रीमंतांवर कर लावण्यात आला होता. फाळणीनंतर लियाकत अली खान पाकिस्तानचे पंतप्रधान बनले.

३ पंतप्रधानांनी सादर केला आहे देशाचा अर्थसंकल्प

 भारताच्या इतिहासात तीन वेळा पंतप्रधानांनी अर्थसंकल्प सादर केला आहे. १९५८ मध्ये जवाहरलाल नेहरू, १९७० मध्ये इंदिरा गांधी आणि नंतर राजीव गांधी यांनीही पंतप्रधान असताना अर्थसंकल्प सादर केला होता.

बजेटमध्ये ९२ वर्षे जुनी परंपरा झाली बंद

पूर्वी रेल्वे अर्थसंकल्प वेगळा सादर केला जात असे. ९२ वर्षे जुनी ही परंपरा १९२४ मध्ये सुरू झाली होती. २०१७ मध्ये, अरुण जेटली यांनी तो सर्वसाधारण अर्थसंकल्पात विलीन केला आणि ही परंपरा संपुष्टात आली.