Tata Sons IPO: आरबीआयने अर्ज फेटाळला, आता टाटा सन्सने शेअर बाजारात लिस्ट व्हावं: रिपोर्ट

आरबीआयने टाटा सन्सचा 'अप्पर-लेयर NBFC' मधून बाहेर पडण्याचा अर्ज फेटाळला आहे. यानंतर आता कायदेशीर लढाई लढण्यापेक्षा टाटा सन्सने थेट शेअर बाजारात लिस्ट व्हावं, असा सल्ला 'इनगव्हर्न रिसर्च'च्या रिपोर्टमध्ये देण्यात आला आहे. यामुळे पारदर्शकता वाढेल आणि भागधारकांना मोठा फायदा होईल.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) टाटा सन्सचा डी-रजिस्ट्रेशनचा (नोंदणी रद्द करण्याचा) अर्ज फेटाळला आहे. यानंतर आता टाटा सन्सने शेअर बाजारात लिस्ट होण्याची प्रक्रिया सुरू करावी, असं 'इनगव्हर्न रिसर्च'च्या एका रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे.

इनगव्हर्नने सांगितलं की, टाटा सन्सच्या संचालक मंडळाने आता कोर्टकचेऱ्या किंवा इतर पळवाटा शोधण्यापेक्षा या परिस्थितीचा योग्य वापर करावा. त्यांनी नियम, भांडवल आणि भागधारकांचा विचार करून एक पक्का निर्णय घ्यायला हवा. रिपोर्टमध्ये म्हटलंय, "आरबीआयने अर्ज फेटाळल्यामुळे आता ग्रुपच्या अजेंड्यावर लिस्टिंगचा मुद्दा सर्वात वर आला आहे. आता वेळ आली आहे की टाटा सन्सच्या बोर्डाने पुढाकार घ्यावा आणि सर्वांच्या भल्यासाठी कंपनी शेअर बाजारात लिस्ट करावी."

आरबीआयने फेटाळला अर्ज

टाटा ग्रुपची मुख्य होल्डिंग कंपनी असलेल्या टाटा सन्सने मार्च २०२४ मध्ये आपली नोंदणी रद्द करण्यासाठी अर्ज केला होता. तत्पूर्वी त्यांनी आपली आर्थिक स्थिती मजबूत करत २१ हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त कर्ज फेडलं होतं. पण आता आरबीआयने हा अर्ज फेटाळला आहे. त्यामुळे टाटा सन्सला आता 'अप्पर-लेयर NBFC' (नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपनी) चे सर्व नियम पाळावे लागतील. याशिवाय, आरबीआयने मुंबई उच्च न्यायालयात एक कॅव्हेट (Caveat) दाखल केलं आहे. याचा अर्थ, जर टाटा सन्सने या निर्णयाविरोधात कोर्टात धाव घेतली, तर कोणताही अंतरिम दिलासा देण्यापूर्वी कोर्टाने आरबीआयची बाजू ऐकून घ्यावी.

आयपीओ आणण्याची गरज

या सगळ्या पार्श्वभूमीवर, टाटा सन्सने आता आपला आयपीओ (IPO) आणावा, असा युक्तिवाद इनगव्हर्नने केला आहे. रिपोर्टनुसार, कंपनी लिस्ट झाल्यामुळे कारभारात जास्त पारदर्शकता येईल आणि शेअरची योग्य किंमत ठरेल. याचा थेट फायदा टाटा ग्रुपच्या इतर लिस्टेड कंपन्यांच्या शेअर्स असलेल्या गुंतवणूकदारांना होईल. "टाटा सन्स लिस्ट झाल्यास, टाटा ग्रुपच्या कंपन्यांचे शेअर्स असलेल्या १.७७ कोटी भागधारकांना याचा प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष फायदा होईल," असं रिपोर्टमध्ये स्पष्ट करण्यात आलंय.

शेअर बाजारात लिस्ट झाल्यामुळे शापूरजी पालनजी ग्रुप आणि इतर लिस्टेड कंपन्यांसारख्या 'नॉन-ट्रस्ट' भागधारकांनाही चांगली लिक्विडिटी (रोखता) मिळेल. याशिवाय, भांडवल उभारणीसाठीही कंपनीला जास्त वाव मिळेल. रिपोर्टनुसार, लिस्टेड टाटा सन्सला कर्ज आणि इक्विटीच्या माध्यमातून पैसे उभे करणं सोपं जाईल. तसेच, नवीन कंपन्या विकत घेण्यासाठी किंवा जॉइंट व्हेंचरसाठी फक्त स्वतःच्या पैशांवर अवलंबून राहावं लागणार नाही.

कारभार आणि टाटा ट्रस्टवर काय परिणाम होईल?

कंपनी लिस्ट झाली तर टाटा ट्रस्टकडे असलेल्या विशेष अधिकारांवरही बारकाईने लक्ष ठेवलं जाईल आणि कॉर्पोरेट गव्हर्नन्समध्ये पारदर्शकता येईल, असंही रिपोर्टमध्ये म्हटलंय. सध्या टाटा सन्समध्ये टाटा ट्रस्टचा मोठा वाटा आहे आणि बोर्डावरील नियुक्त्या किंवा महत्त्वाच्या धोरणात्मक निर्णयांवर त्यांना व्हेटो (नकाराधिकार) आहे. पण एकदा का कंपनी लिस्ट झाली, की अल्पसंख्याक भागधारकांचे संरक्षण, स्वतंत्र संचालक मंडळ आणि लिस्टिंगच्या नियमांनुसार या अधिकारांचा नव्याने आढावा घ्यावा लागेल.

टाटा ग्रुपचा शेअर बाजारातील दबदबा खूप मोठा आहे. इनगव्हर्नच्या मते, टाटा ग्रुपच्या सर्व लिस्टेड कंपन्यांचं एकूण मार्केट कॅप २५ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. टाटा सन्सच्या निर्णयांचा परिणाम लिस्टेड आणि अनलिस्टेड कंपन्या, सामान्य भागधारक, कर्मचारी, कर्ज देणाऱ्या बँका आणि नवीन व्यवसायांवर होतो. त्यामुळे त्यांच्या कारभारात पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व असणं खूप महत्त्वाचं आहे.

आगामी बोर्ड मीटिंग

टाटा सन्सच्या संचालक मंडळाची १७ सप्टेंबरला बैठक होणार आहे. इनगव्हर्नच्या मते, या बैठकीत आरबीआयचा निर्णय, लिस्टिंगचं संभाव्य वेळापत्रक, कायदेशीर आणि गुंतवणूक सल्लागारांची नियुक्ती, टाटा ट्रस्टच्या विशेष अधिकारांचं भविष्य आणि नॉन-ट्रस्ट भागधारकांसाठी लिक्विडिटी यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा व्हायला हवी.

काही आव्हानेही आहेत

कंपनी लिस्ट केल्यामुळे माहिती उघड करण्याचे नियम कडक होतील, बाजाराचा दबाव वाढेल आणि कंप्लायन्सचा खर्चही वाढेल, हे रिपोर्टमध्ये मान्य करण्यात आलं आहे. तसेच, व्यावसायिकदृष्ट्या संवेदनशील माहिती बाहेर येण्याचीही भीती असू शकते. पण योग्य नियम आणि पारदर्शक कारभाराच्या माध्यमातून या गोष्टी सहज हाताळता येतील, असंही यात स्पष्ट केलं आहे. (ANI)

(हेडलाईन वगळता या बातमीतील मजकूर एशियानेट न्यूजच्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेला नाही. ही बातमी सिंडिकेटेड फीडमधून प्रकाशित करण्यात आली आहे.)