Mann Ki Baat: 'मन की बात'मध्ये पीएम मोदींकडून कुपोषणमुक्तीच्या प्रयत्नांचं कौतुक

पीएम मोदींनी 'मन की बात'मध्ये सप्टेंबर महिना 'पोषण महिना' म्हणून पाळण्यावर भर दिला. त्यांनी कुपोषण दूर करण्यासाठी राज्यांनी केलेल्या प्रयत्नांचं कौतुक केलं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी रविवारी कुपोषणाच्या समस्येवर मात करण्यासाठी देशभरात सुरू असलेल्या प्रयत्नांचं कौतुक केलं. त्यांनी सप्टेंबर महिना हा कुपोषणमुक्तीच्या लढ्यासाठी समर्पित असल्याचं सांगितलं. 'मन की बात' कार्यक्रमात बोलताना मोदी म्हणाले की, या पोषण महिन्यात विविध क्षेत्रांतील लोक आणि संस्था या चांगल्या कामासाठी एकत्र येत आहेत.

पीएम मोदींकडून कुपोषणमुक्तीच्या प्रयत्नांचं कौतुक

"कुपोषण संपवण्यासाठी यावर्षी अनेक चांगले उपक्रम सुरू झाले आहेत. उदाहरणार्थ, छत्तीसगडमध्ये 'हर घर मुनगा - घर घर मुनगा' ही मोहीम सुरू झाली आहे. यातून लोकांना त्यांच्या जेवणात पौष्टिक मुनगा म्हणजेच शेवग्याच्या शेंगांचा समावेश करण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं जात आहे. गुजरातमध्येही भरड धान्यांपासून बनवलेल्या पदार्थांची 'वानगी स्पर्धा' सुरू करण्यात आली आहे. यातून स्वस्त आणि पौष्टिक स्थानिक खाद्यपदार्थांना चालना मिळते. आतापर्यंत दोन लाखांहून अधिक लोकांनी या स्पर्धेत भाग घेतला आहे," असं मोदी म्हणाले.

"महाराष्ट्रही या दिशेने खूप चांगलं काम करत आहे. तिथे शिक्षक, अंगणवाडी सेविका आणि पालक जनजागृती मोहिमेत सहभागी होत आहेत. मिझोराममध्येही यावर्षी लोक एकत्र येऊन 'पोषण वाटिका' जपण्यासाठी मोहीम राबवत आहेत. हे मिझो परंपरेतील 'तालो-मद-याना' या संकल्पनेशी जोडलेलं आहे, ज्याचा अर्थ निस्वार्थ सेवा आणि इतरांना मदत करण्यासाठी नेहमी पुढे असणं असा होतो. असे प्रयत्न खरंच कौतुकास्पद आहेत," असंही त्यांनी नमूद केलं.

पीएम मोदींनी या उपक्रमांमध्ये सहभागी असलेल्या अंगणवाडी केंद्रांशी जोडलेल्या लोकांचंही कौतुक केलं. "ही अंगणवाडी केंद्रं आता 'पोषण ट्रॅकर'च्या माध्यमातून डिजिटली जोडली गेली आहेत. या प्लॅटफॉर्मवर सुमारे नऊ कोटी लाभार्थींची नोंदणी झाली आहे. यामुळे लहान मुलं, गरोदर महिला आणि स्तनदा मातांची अधिक चांगली काळजी घेणं शक्य झालं आहे. आपल्याला कुपोषणाविरुद्धचा हा लढा याच उत्साहाने पुढे न्यायचा आहे; आपला समाज पूर्णपणे कुपोषणमुक्त करायचा आहे," असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

बाप्पाची जागतिक कीर्ती आणि थायलंडमधील भक्ती

पीएम मोदींनी नुकत्याच पार पडलेल्या गणेशोत्सवाचा संदर्भ देत सांगितलं की, थायलंडमध्ये भगवान श्री गणेशाची 'फ्रा फिकानेट' म्हणून पूजा केली जाते. त्यांनी थायलंडच्या पंथौन थिरखानोन यांच्या भक्तीची आठवण करून दिली. थिरखानोन यांनी उत्तर थायलंडमधील चियांग माई येथे 'गणेश हिमाल म्युझियम' स्थापन केलं आहे. भारताची श्रद्धा, कला आणि सांस्कृतिक परंपरा इतर देशांमध्येही लोकप्रिय होत असल्याचं मोदींनी आवर्जून सांगितलं.

"आपल्या सर्वांनी या महिन्यात अत्यंत भक्ती आणि उत्साहाने गणेशोत्सव साजरा केला. देशभरात गणपती बाप्पाचं मोठ्या श्रद्धेने स्वागत झालं. या पवित्र सणामुळे संपूर्ण वातावरण आनंद आणि उत्साहाने भरून जातं. मित्रांनो, विघ्नहर्ता भगवान श्री गणेश हे ज्ञान, बुद्धी आणि कोणत्याही कामाच्या शुभ सुरुवातीचं प्रतीक आहेत. त्यांच्याबद्दलची ही गाढ श्रद्धा फक्त भारतातच नाही, तर बाहेरही आहे. श्रीमान पंथौन थिरखानोन यांचंच उदाहरण घ्या - ते थायलंडचे आहेत," असं मोदी म्हणाले.

"तिथे भगवान श्री गणेशाची 'फ्रा फिकानेट' म्हणून पूजा केली जाते. ते १९ वर्षांचे असताना त्यांच्या वडिलांनी त्यांना भगवान श्री गणेशाचा एक फोटो भेट दिला होता. तेव्हापासून त्यांच्या मनात बाप्पासंदर्भात गाढ भक्ती निर्माण झाली. त्यांनी भगवान श्री गणेशाशी संबंधित परंपरांचा अभ्यास करण्यात चार दशकांहून अधिक काळ घालवला आहे. त्यांनी भारत आणि नेपाळसह अनेक आशियाई देशांचा प्रवास केला आहे. महाराष्ट्राबद्दल त्यांना विशेष जिव्हाळा आहे," असं पंतप्रधानांनी सांगितलं.

अष्टविनायक परंपरेची माहिती मिळाल्यानंतर पंथौन थिरखानोन यांनी या भागाला अनेकदा भेट दिल्याचं मोदींनी सांगितलं. "त्यांच्या प्रयत्नांमुळे थायलंडमधील भाविकांमध्येही अष्टविनायक यात्रा लोकप्रिय झाली आहे. २००२ मध्ये त्यांनी उत्तर थायलंडमधील चियांग माई येथे 'गणेश हिमाल म्युझियम'ची स्थापना केली. आज तिथे गणेशाच्या १०,००० हून अधिक मूर्ती आहेत. जे भाविक भारतात येऊ शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी या संग्रहालयात अष्टविनायकाच्या मूर्तीही ठेवण्यात आल्या आहेत. इथे दर रविवारी सकाळी १० वाजता गणपतीची पूजा केली जाते. तसेच, गणेशाशी संबंधित विशेष प्रसंगी उत्सवही साजरे केले जातात. गणपती बाप्पाचा आशीर्वाद सर्वांवर नेहमी राहो, अशी मी प्रार्थना करतो," असं ते पुढे म्हणाले.

मोढेरा: प्राचीन मंदिरापासून ते आधुनिक 'सौर गावा'पर्यंतचा प्रवास

पीएम मोदी म्हणाले की, भूतकाळात ज्या मोढेराच्या सूर्य मंदिरावर हल्ले झाले होते, ते गुजरातमधील गाव आज फक्त त्या प्रसिद्ध मंदिरासाठीच ओळखलं जात नाही, तर ते देशातील पहिलं 'सूर्य ग्राम' म्हणजेच 'सौर गाव' बनलं आहे.

"आपण या वर्षाची सुरुवात राष्ट्रीय अभिमानाच्या एका भव्य उत्सवाने केली - हा उत्सव होता 'सोमनाथ स्वाभिमान पर्व'. एक हजार वर्षांपूर्वी, १०२६ मध्ये, महमूद गझनीने पहिल्यांदा सोमनाथ मंदिर उद्ध्वस्त केलं होतं. मात्र, सोमनाथला नष्ट करण्यासाठी आणि भारताची ओळख पुसून टाकण्यासाठी जे आले, त्यांचं आज कोणतंही अस्तित्व उरलेलं नाही. दुसरीकडे, सोमनाथ मंदिर अथांग समुद्राजवळ आपल्या पूर्ण वैभवात उभं आहे आणि भारताला अमरत्वाचा आशीर्वाद देत आहे. म्हणूनच आपण यावर्षी 'सोमनाथ स्वाभिमान पर्व' अत्यंत अभिमानाने साजरं केलं," असं ते म्हणाले.

"आज 'मन की बात'मध्ये मी हा विषय पुन्हा का काढतोय - यामागे एक खास कारण आहे. इसवी सन १०२६ मध्ये जेव्हा गझनीने सोमनाथ उद्ध्वस्त केलं; त्याच वर्षी गुजरातमधील मोढेरा येथील प्रसिद्ध सूर्य मंदिरावरही हल्ला करून ते उद्ध्वस्त करण्यात आलं होतं. याचा अर्थ मोढेरा मंदिराच्या विनाशालाही एक हजार वर्षे पूर्ण झाली आहेत. विशेष म्हणजे, ते मंदिर तेव्हा फक्त एक वर्षापूर्वीच बांधलं गेलं होतं. राजा भीमदेव यांनी १०२५ मध्ये ते बांधून घेतलं होतं," असं त्यांनी सांगितलं.

राजा भीमदेव यांनी केवळ गझनीच्या सैन्याशी लढाच दिला नाही, तर अल्पावधीतच मोढेरा सूर्य मंदिराची पुनर्बांधणीही केली, असं मोदींनी सांगितलं. "त्या काळाची कल्पना करा; एक मोठा हल्ला झाला होता, सोमनाथ मंदिरासारखं श्रद्धेचं मोठं केंद्र उद्ध्वस्त झालं होतं आणि अनेक ठिकाणी हल्ले होत होते - अशा वेळी कोणत्याही समाजाचं किंवा प्रशासनाचं खच्चीकरण होऊ शकलं असतं. तरीही, पहिल्या राजा भीमदेव यांनी गझनीच्या सैन्याशी लढा दिला आणि मोढेरा सूर्य मंदिर पुन्हा उभं केलं. याच चिकाटीमुळे वारंवार हल्ले होऊनही सोमनाथ मंदिर प्रत्येक वेळी पुन्हा उभं राहिलं," असं पीएम मोदी म्हणाले.

"मोढेरा सूर्य मंदिरावरील हल्ले नंतरच्या काळातही थांबले नाहीत. अल्लाउद्दीन खिल्जीने नंतर हे मंदिर, हा वास्तुकलेचा अद्भुत नमुना पुन्हा एकदा उद्ध्वस्त केला. पण मित्रांनो, आपण भारतीय लोक सूर्याची पूजा फक्त वास्तुकला आणि मंदिरांमधून करत नाही; तर आपल्यासाठी सूर्यपूजा म्हणजे प्रकाश, ऊर्जा, विज्ञान आणि निरंतरतेची प्रेरणा आहे. म्हणूनच मोढेरा आज फक्त सूर्य मंदिरासाठी ओळखलं जात नाही; तर गुजरातमधील हे गाव देशातील पहिलं 'सूर्य ग्राम' म्हणजेच 'सौर गाव' बनलं आहे," असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

पंतप्रधान म्हणाले की, मोढेरा आता पूर्णपणे सौर ऊर्जेवर चालतं, ज्यामुळे देशासमोर शाश्वत विकासाचं एक उत्तम उदाहरण उभं राहिलं आहे. "मोढेरामध्ये पर्यटकांसाठी अनेक आकर्षणं आणि सुविधाही सुरू करण्यात आल्या आहेत. मकर संक्रांतीनंतर जानेवारीत तिथे 'मोढेरा डान्स फेस्टिव्हल' आयोजित केला जातो, ज्यामध्ये भारताच्या सांस्कृतिक आणि शास्त्रीय नृत्यांचे शानदार सादरीकरण होतं. मी तुम्हा सर्वांना विनंती करेन की, किमान एकदा तरी मोढेराला भेट द्या आणि या गौरवशाली भारतीय वारशाचा अनुभव घ्या."

आपल्या ऐतिहासिक वारशाशी नाळ जोडताना

पंतप्रधान म्हणाले की, भूतकाळाशी जोडले गेल्याने आपला वारसा अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास मदत होते. "भूतकाळाशी आपली नाळ आजही घट्ट जोडलेली आहे. हे नातं अधिक दृढ करणाऱ्या लोकांच्या समर्पण आणि कठोर परिश्रमामुळे हे शक्य होत आहे. तमिळनाडूतील तिरुचिरापल्ली येथील मणप्पराईमध्ये असाच एक अनोखा उपक्रम सुरू आहे. एका महाविद्यालयाच्या तमिळ अभ्यास विभागाशी जोडलेले ए. सेल्वराजू जी या प्रयत्नांचं नेतृत्व करत आहेत. एका लेक्चरदरम्यान त्यांना एका विद्यार्थ्याकडून काही प्राचीन शिल्पांबद्दल माहिती मिळाली," असं पीएम मोदी म्हणाले.

"या विषयावर चर्चा केल्यानंतर त्यांनी प्रत्यक्ष त्या ठिकाणी जाण्याचं ठरवलं. या भेटीदरम्यान त्यांना विविध ठिकाणी अनेक शिल्पं आणि प्राचीन मंदिरं सापडली. भूतकाळाशी जोडले जाण्याचा हा एक अतिशय रंजक मार्ग आहे; यातून आपण आपला वारसा अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेऊ शकतो. देशाच्या इतर भागांमध्येही असे उपक्रम राबवले जाऊ शकतात... यातून आपल्याला आपला इतिहास अधिक जवळून पाहण्याची आणि समजून घेण्याची संधी मिळते," असं ते म्हणाले. (ANI)

(हेडलाईन वगळता, या बातमीतील मजकूर एशियानेट न्यूजच्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेला नाही आणि तो सिंडिकेटेड फीडमधून प्रकाशित करण्यात आला आहे.)