Muhammad Yunus: 'तू दहशतवादी आहेस, इथे का आलास?' अमेरिकेत मोहम्मद युनूस यांना घेराव

बांगलादेशच्या हंगामी सरकारचे माजी मुख्य सल्लागार मोहम्मद युनूस यांना अमेरिकेतील जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर बांगलादेशी नागरिकांच्या तीव्र विरोधाचा सामना करावा लागला आहे.

बांगलादेशच्या हंगामी सरकारचे माजी मुख्य सल्लागार मोहम्मद युनूस यांना अमेरिकेतील न्यूयॉर्कमध्ये असलेल्या जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर निदर्शनांचा सामना करावा लागला. सोमवारी (१२ ऑक्टोबर) युनूस हे कतार एअरवेजच्या विमानाने दोहाहून न्यूयॉर्कला पोहोचले. तिथे काही प्रवासी बांगलादेशी नागरिकांनी त्यांना अडवलं आणि त्यांच्याविरोधात जोरदार घोषणाबाजी केली. युनूस यांच्या कार्यकाळात लोकशाहीला धोका निर्माण झाला आणि अनेक मृत्यूंना तेच जबाबदार आहेत, असा आरोप या आंदोलकांनी केला.

व्हीलचेअरवर असतानाच घातला घेराव

ढाक्यातील 'डेली सन' वृत्तपत्राने दिलेल्या माहितीनुसार, युनूस विमानतळाच्या टर्मिनल ८ वर पोहोचले, तेव्हा हा प्रकार घडला. सोशल मीडियावर सध्या एक व्हिडीओ व्हायरल होत आहे. यात युनूस यांना व्हीलचेअरवरून विमानतळाबाहेर नेलं जात असताना काही लोक त्यांना जाब विचारताना दिसत आहेत.

यातील काही आंदोलकांनी युनूस यांना थेट 'दहशतवादी' म्हटलं. बांगलादेशातील सामान्य नागरिक आणि पोलिसांच्या मृत्यूला युनूस हेच जबाबदार असल्याचा आरोप करत आंदोलकांनी 'गो बॅक'च्या घोषणा दिल्या.

परिस्थिती चिघळत असल्याचं पाहून सुरक्षा रक्षकांनी युनूस यांना तिथून सुरक्षितपणे बाहेर काढलं. वृत्तानुसार, युनूस यांच्यासोबत असलेल्या लामिया मोर्शेद यांनाही काही काळासाठी विमानतळाच्या आत परतावं लागलं. या घटनेत सहभागी असलेल्यांची ओळख आणि इतर सविस्तर माहिती अद्याप समोर आलेली नाही.

दोन लाख लोकांच्या अटकेचा आणि पोलिसांच्या मृत्यूचा आरोप

बांगलादेशात सुमारे दोन लाख लोकांना अटक करण्यात आली असून हजारो पोलिसांच्या मृत्यूला युनूस हेच जबाबदार आहेत, असा गंभीर आरोप आंदोलकांनी केला. मात्र, या आरोपांना अद्याप कोणताही स्वतंत्र दुजोरा मिळालेला नाही.

युनूस प्रशासनावर यापूर्वीही झाली होती टीका

ऑगस्ट २०२४ मध्ये विद्यार्थ्यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या आंदोलनानंतर तत्कालीन पंतप्रधान शेख हसीना यांना पायउतार व्हावं लागलं होतं. त्यानंतर मोहम्मद युनूस यांनी बांगलादेशच्या हंगामी सरकारची सूत्रं हाती घेतली होती.

हसीना यांनी सत्ता सोडल्यानंतर देशात उसळलेला हिंसाचार, राजकीय अस्थिरता आणि कायदा व सुव्यवस्थेच्या मुद्द्यावरून विरोधी पक्षांनी युनूस प्रशासनावर जोरदार टीका केली होती. राजकीय समर्थकांवरील हल्ले रोखण्यात सरकार अपयशी ठरल्याचा आरोपही त्यांच्यावर झाला होता.

याच काळात हिंदू समुदाय आणि त्यांच्या धार्मिक स्थळांवर झालेले हल्ले, बेकायदेशीर अटका आणि पोलीस कोठडीतील मृत्यू यावरून मोठी चिंता व्यक्त केली गेली. या घटनांची जबाबदारी आणि तपासाबाबतही अनेक प्रश्न उपस्थित झाले होते.

जानेवारी २०२६ मध्ये युनूस प्रशासनाने एक अध्यादेश काढला होता. जुलै-ऑगस्ट २०२४ च्या उठावात सहभागी असलेल्यांच्या काही कृत्यांवरील सामान्य फौजदारी तपासावर या अध्यादेशाद्वारे निर्बंध घालण्यात आले होते. या अंतर्गत, पोलिसांसह काहींच्या मृत्यूचे आरोप हा राजकीय विरोधाचा भाग मानायचा की गुन्हा, हे ठरवण्यासाठी प्रकरणं राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाकडे पाठवण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती.

भारत-बांगलादेश संबंधांमध्येही दुरावा

युनूस यांच्या कार्यकाळात भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील संबंधही ताणले गेले. मार्च २०२५ मध्ये चीन दौऱ्यावर असताना युनूस यांनी भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांबाबत केलेल्या विधानांवरून भारतात मोठी टीका झाली होती. बांगलादेशातील अल्पसंख्याकांच्या सुरक्षेसह अनेक मुद्द्यांवरून दोन्ही देशांमधील मतभेद वाढले होते.

अल्पसंख्याकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य द्यावं आणि सार्वजनिक विधाने करताना संयम बाळगावा, अशी मागणी भारताने अनेकदा केली होती.

निवडणुकीपूर्वीच सत्ता हस्तांतरण

१६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी युनूस हे हंगामी प्रशासनाच्या प्रमुख पदावरून पायउतार झाले. निवडून आलेल्या सरकारकडे सत्ता सोपवण्याच्या प्रक्रियेपूर्वीच त्यांनी आपलं पद सोडलं.

नोबेल शांतता पुरस्कार विजेत्या युनूस यांनी आपल्या निरोपाच्या भाषणात देशातील लोकशाही मूल्ये आणि नागरी स्वातंत्र्याचं रक्षण करण्याचं आवाहन केलं होतं. आता अमेरिकेतील विमानतळावर त्यांच्याविरोधात झालेल्या या निदर्शनांमुळे पुन्हा एकदा राजकीय चर्चांना उधाण आलं आहे.