Iran Embassy: पाकिस्तानच्या दबावापुढे इराण झुकलं? 'थँक्यू इंडिया, काश्मीर' पोस्ट डिलीट केल्याने नवा वाद

Iran Embassy: पाकिस्तानमधून झालेल्या टीकेनंतर इराणच्या दूतावासाने 'भारत' आणि 'काश्मीर'चे आभार मानणाऱ्या पोस्ट डिलीट केल्या आहेत. यानंतर भारतातून तीव्र नाराजी व्यक्त होत असून, जम्मू आणि काश्मीरमधून मिळालेल्या भावनिक मदतीवर भू-राजकीय वादाचे सावट पसरले आहे.

एका साध्या आभार प्रदर्शनाच्या पोस्टमुळे आता मोठा आंतरराष्ट्रीय वाद निर्माण झाला आहे. मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, भारतातील इराणी दूतावासाने 'X' (पूर्वीचे ट्विटर) वरून काही पोस्ट्स डिलीट केल्या. या पोस्ट्समध्ये मानवतावादी मदतीबद्दल 'भारत' आणि 'काश्मीरच्या दयाळू लोकांचे' स्पष्टपणे आभार मानले होते. पण पाकिस्तानमधील युझर्सच्या टीकेनंतर या पोस्ट्स हटवण्यात आल्या.

डिलीट केलेल्या एका पोस्टमध्ये म्हटले होते: "आम्ही मनापासून काश्मीरच्या दयाळू लोकांचे आभार मानतो, ज्यांनी त्यांच्या मानवतावादी मदतीने आणि solidaritiy ने इराणच्या लोकांची साथ दिली; ही आपुलकी कधीही विसरली जाणार नाही. धन्यवाद, भारत."

दुसऱ्या एका भावनिक पोस्टमध्ये एका विधवेच्या त्यागाबद्दल लिहिले होते: "काश्मीरमधील एका आदरणीय बहिणीने २८ वर्षांपूर्वी निधन झालेल्या पतीची आठवण म्हणून जपलेले सोने, इराणच्या लोकांसाठी प्रेम आणि solidaritiy च्या भावनेने दान केले. तुमचे अश्रू आणि शुद्ध भावना इराणच्या लोकांसाठी सर्वात मोठा आधार आहेत आणि हे कधीही विसरले जाणार नाही."

काही तासांतच, या दोन्ही पोस्ट्स कोणताही खुलासा न देता गायब झाल्या.

पाकिस्तानचा दबाव, तेहरानची माघार

यामागील कारण स्पष्ट दिसत आहे.

पाकिस्तानमधील सोशल मीडिया युझर्सनी दूतावासाच्या पोस्टवर जोरदार आक्षेप घेतला. काश्मीरला भारताचा भाग म्हटल्याबद्दल अनेकांनी नाराजी व्यक्त केली. हा भाग 'वादग्रस्त' असून इराणने आपले शब्द मागे घ्यावेत, अशी मागणी त्यांनी केली.

त्यानंतर लगेचच दूतावासाने माघार घेतली.

फक्त पोस्ट्स डिलीट झाल्या नाहीत, तर पुन्हा पोस्ट केलेल्या कंटेंटमधूनही 'भारत' आणि 'काश्मीर' हे शब्द गायब झाले.

ज्या व्हिडिओच्या शेवटी आधी "Thank you #Kashmir. Thank you #India" असे लिहिले होते, तोच व्हिडिओ एका नवीन आणि त्रोटक कॅप्शनसह पुन्हा अपलोड करण्यात आला:

"आम्ही तुमची आपुलकी कधीही विसरणार नाही."

यातून भारत आणि काश्मीर दोन्ही शब्द वगळण्यात आले होते.

राजकीय वादात अडकलेल्या मानवी भावना

या सगळ्या राजकीय गदारोळात, ज्यांनी मनापासून मदत केली, त्यांच्या भावना मात्र दुर्लक्षित झाल्या.

जम्मू आणि काश्मीरमध्ये ईद-उल-फित्रच्या काळात देणगीसाठी मोठे अभियान राबवण्यात आले होते. लोकांनी रोख रक्कम, दागिने, भांडी आणि अगदी पाळीव प्राणीही दान केले होते.

अनेक महिलांनी आपल्या मौल्यवान वस्तू दिल्या. मुलांनी आपली बचत दान केली. आणि एका हृदयस्पर्शी घटनेत, एका विधवेने जवळपास तीन दशकांपासून जपलेले सोने दान केले.

ही केवळ प्रतिकात्मक मदत नव्हती, तर solidaritiy ची एक वैयक्तिक आणि भावनिक कृती होती.

पण शेवटी, या मदतीच्या साध्या उल्लेखावरूनही राजकारण झाले.

भारतातून तीव्र प्रतिक्रिया, प्रश्नांची सरबत्ती

भारतात या प्रकारानंतर तीव्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत.

अनेक भारतीय युझर्सनी भारताचा उल्लेख का काढण्यात आला, असा सवाल केला आहे. काहींनी तर परराष्ट्र मंत्रालयाने (Ministry of External Affairs) यात हस्तक्षेप करावा, अशी मागणी केली आहे.

इराणच्या बाजूने आलेल्या शांततेमुळे हा संभ्रम आणखी वाढला आहे.

भारत-इराण संबंधांमधील जुनाच वाद

तेहरानने काश्मीरबाबत अशी भूमिका घेण्याची ही पहिलीच वेळ नाही.

इराणच्या नेतृत्वाने यापूर्वीही काश्मीर आणि भारतातील मुस्लिमांच्या मुद्द्यांवर भाष्य केले आहे, ज्यावर नवी दिल्लीने तीव्र प्रतिक्रिया दिली आहे.

२०१९ मध्ये जम्मू-काश्मीरचा विशेष दर्जा रद्द केल्यानंतर, इराणचे तत्कालीन सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांनी या प्रदेशातील मुस्लिमांच्या स्थितीबद्दल जाहीरपणे चिंता व्यक्त केली होती. यानंतर भारताने तत्कालीन इराणी राजदूत अली चेगेनी यांना बोलावून आपली नाराजी कळवली होती.

हा प्रकार इथेच थांबला नाही. २०२० मध्ये खामेनी यांनी ईशान्य दिल्लीतील दंगलीवरही भाष्य केले होते.

अगदी अलीकडे, २०२४ मध्ये, त्यांनी पुन्हा एकदा भारतातील मुस्लिमांचा उल्लेख 'उम्माह' (जागतिक मुस्लिम समुदाय) वरील दडपशाहीच्या संदर्भात केला होता.

एकीकडे हे सुरू असताना, दुसरीकडे दोन्ही देशांनी ऊर्जा आणि कनेक्टिव्हिटीच्या क्षेत्रात आपले संबंध टिकवून ठेवले आहेत.

पण अशा घटनांमुळे सार्वजनिक भूमिका आणि धोरणात्मक भागीदारी यातील तणाव पुन्हा एकदा समोर येतो.

पश्चिम आशियातील तणावादरम्यान पाकिस्तानची मुत्सद्देगिरी

दरम्यान, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी वाढत्या संकटकाळात आपली मुत्सद्देगिरी तीव्र केली आहे. त्यांनी मोहम्मद बिन सलमान यांच्याशी चर्चा केली आणि तणाव कमी करण्यावर भर देताना रियाधला इस्लामाबादचा पाठिंबा दर्शवला.

शरीफ म्हणाले, "मी प्रादेशिक शांतता आणि स्थिरतेसाठी पाकिस्तानच्या राजनैतिक प्रयत्नांची माहिती त्यांना दिली. आम्ही एकमेकांच्या संपर्कात राहण्याचे मान्य केले आहे. तणाव कमी करण्याची तातडीची गरज आहे, यावर मी भर दिला."

सौदी प्रेस एजन्सीनुसार, त्यांनी "इराणच्या वारंवार होणाऱ्या हल्ल्यांविरोधात सौदी अरेबियाच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याची पाकिस्तानची वचनबद्धता" पुन्हा व्यक्त केली.

अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या संयुक्त हल्ल्यानंतर आणि तेहरानने आखाती देशांमध्ये केलेल्या प्रतिहल्ल्यानंतर हा संघर्ष वाढला आहे. या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान स्वतःला मध्यस्थ म्हणून सादर करत आहे. अमेरिका-इराण चर्चा आयोजित करणे, बॅकचॅनल कम्युनिकेशन सुलभ करणे आणि UAE, UK आणि चीनसारख्या प्रमुख देशांशी संवाद साधण्याचे प्रयत्न पाकिस्तान करत आहे.