2050 मध्ये भारत असेल सर्वाधिक मुस्लिम असलेला देश, इंडोनेशियालाही टाकेल मागे

२०५० पर्यंत भारत हा जगातील सर्वात मोठा मुस्लिम लोकसंख्येचा देश बनेल का? प्यू रिसर्च सेंटरच्या अभ्यासात भारतातील लोकसंख्या वाढ, प्रजनन दरातील घट आणि संभाव्य सामाजिक परिणामांचे विश्लेषण केले आहे.

नवी दिल्ली- अमेरिकेतील प्यू रिसर्च सेंटरच्या २०१५ च्या अभ्यासानुसार, २०५० पर्यंत भारतातील मुस्लिम लोकसंख्या लक्षणीयरीत्या वाढून इंडोनेशियाला मागे टाकून जगातील सर्वात मोठी मुस्लिम लोकसंख्येचा देश बनेल. अहवालानुसार, भारताची एकूण लोकसंख्या १६६ कोटींवर पोहोचेल, ज्यात १३० कोटी हिंदू आणि ३१ कोटी मुस्लिम असतील. हे जगातील एकूण मुस्लिम लोकसंख्येच्या ११% असेल. या लोकसंख्या बदलामुळे सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण चर्चा आणि बदलांना कारणीभूत ठरेल.

१९५१-२०११ दरम्यान हिंदू-मुस्लिमांची संख्या किती?

१९५१ ते २०११ पर्यंत, भारतातील लोकसंख्येत धर्माधारित वाढ लक्षणीयरीत्या वेगवेगळी आहे. १९५१ मध्ये मुस्लिमांची लोकसंख्या ३.५४ कोटी होती, जी २०११ मध्ये १७.२ कोटींवर पोहोचली, म्हणजेच ३८६% वाढ झाली. याच काळात, हिंदूंची लोकसंख्या ३० कोटींवरून ९६ कोटींवर पोहोचली, म्हणजेच २१८% वाढ झाली. शीख आणि ख्रिश्चन लोकसंख्येत अनुक्रमे २३५% आणि २३२% वाढ झाली आहे.

प्रजनन दरात घट

प्यू अहवालात हिंदू आणि मुस्लिम समुदायांमध्ये लोकसंख्या गर्भधारणा दरात लक्षणीय घट नोंदवली आहे. १९९२-९३ मध्ये मुस्लिम महिलांचा प्रजनन दर ४.४ होता, जो २०२२ मध्ये २.३ वर आला (४७% घट). हिंदू महिलांचा प्रजनन दर ३.३ वरून १.९ वर आला आहे (४२% घट). ही घट मुस्लिम लोकसंख्येच्या अनियंत्रित वाढीच्या कल्पनेला फेटाळून लावते.

सामाजिक चिंता का?

धार्मिक लोकसंख्या आकडेवारी राजकीय आणि सामाजिक चर्चेत भावनिक आणि वादग्रस्त विषय बनतात, परंतु वास्तविक डेटाचे विश्लेषण हे स्पष्ट करते की मुस्लिम लोकसंख्येची वाढ स्वाभाविक आहे आणि शिक्षण/संपत्तीच्या उपलब्धतेसारख्या घटकांवर आधारित आहे. प्रजनन दर कमी होण्याचा ट्रेंड सर्व समुदायांमध्ये समान आहे. २०५० पर्यंत, भारत बहु-धार्मिक परंतु सामाजिकदृष्ट्या अधिक एकसंध लोकसंख्या रचनेकडे वाटचाल करत आहे.