
मुंबई : अमेरिका आणि इराण यांच्यात तणाव वाढल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढत आहेत. असं असलं तरी, मंगळवार, ८ सप्टेंबर रोजी भारतात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांमध्ये फारसा बदल झालेला नाही. सरकारी तेल कंपन्यांनी २५ मे रोजी जाहीर केलेल्या दरांनुसारच आजही दर कायम ठेवले आहेत. त्यावेळी पेट्रोलच्या दरात सुमारे २.७ रुपये आणि डिझेलच्या दरात २.८ रुपये प्रति लिटर वाढ झाली होती.
भारतात 'डायनॅमिक फ्यूल-प्राइसिंग' सिस्टीम लागू आहे. त्यानुसार, रोज सकाळी ६ वाजता पेट्रोल आणि डिझेलचे दर बदलतात. पण, आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी उलथापालथ होऊनही, देशातील किरकोळ इंधनाचे दर मात्र तुलनेने स्थिर आहेत. प्रत्येक शहरात दर वेगवेगळे असतात, कारण त्यावर राज्यांचे कर, व्हॅट, वाहतूक खर्च आणि इतर स्थानिक शुल्क आकारले जातात.
सध्या इंधन बाजाराचं लक्ष वेधून घेणारा सर्वात मोठा घटक म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती. सुरुवातीच्या व्यापारात ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स ०.३५% किंवा ३४ सेंटने वाढून प्रति बॅरल सुमारे $९७.३४ वर पोहोचलं. तर, वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) क्रूड १.२६% किंवा $१.१५ ने वाढून प्रति बॅरल अंदाजे $९२.६३ झालं.
या दरवाढीमागे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील नव्याने वाढलेला लष्करी तणाव आणि सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या वाहतुकीतील अनिश्चितता ही प्रमुख कारणं आहेत. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी सौदी आणि तुर्कीच्या परराष्ट्रमंत्र्यांशी चर्चा केल्याचं वृत्त आहे. त्यांनी सांगितलं की, या जलमार्गावरील वाहतूक व्यवस्थापित करण्यासाठी ओमानसोबत लवकरच एक करार होणार आहे.
या घडामोडींमुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याबाबत चिंता वाढली आहे. ANZ चे विश्लेषक डॅनियल हाइन्स म्हणाले, “मध्य पूर्वेतील संघर्ष नुकताच वाढल्याने अमेरिका आणि इराण यांच्यात दीर्घकाळ चालणाऱ्या संघर्षाची शक्यता वाढली आहे.” त्यांच्या मते, २०२६ पर्यंत पर्शियन आखातातील पुरवठा मर्यादित राहू शकतो.
भारतीय ग्राहकांसाठी, कच्च्या तेलाच्या दरात होणारी कोणतीही मोठी वाढ इंधनाच्या किमती आणि वाहतूक खर्चावर दबाव आणू शकते. पण सध्या तरी, प्रमुख शहरांमध्ये पेट्रोल आणि डिझेलचे दर मोठ्या प्रमाणात स्थिर आहेत.