India Crude Oil Import : रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्याच्या मार्गावर भारत? पेट्रोल-डिझेल दरांबाबत वाढली चिंता

India Crude Oil Import : अमेरिकेसोबतच्या नव्या व्यापार करारामुळे भारत रशियन कच्च्या तेलावरील अवलंबित्व कमी करत आहे. व्हेनेझुएला, ब्राझील, आखाती देश हे नवे पर्याय ठरत असताना पेट्रोल-डिझेल दरांवर परिणाम होईल का, याबाबत सर्वसामान्यांमध्ये उत्सुकता आहे. 

India Crude Oil Import : रशिया-युक्रेन युद्धानंतर जागतिक बाजारपेठ अस्थिर असताना भारताने रशियाकडून स्वस्त कच्चे तेल आयात करून ऊर्जा गरजा पूर्ण केल्या आणि महागाईवर नियंत्रण ठेवले. मात्र आता बदलत्या भू-राजकीय समीकरणांमुळे आणि अमेरिकेसोबत झालेल्या व्यापार करारानंतर भारत रशियन तेलावरील अवलंबित्व कमी करत आहे. त्यामुळे सर्वसामान्यांच्या मनात एकच प्रश्न आहे स्वस्त रशियन तेल थांबल्यास पेट्रोल-डिझेल महागणार का?

अमेरिकेचा दबाव आणि रशियाकडील आयात घटतेय

भारत-अमेरिका व्यापार कराराअंतर्गत अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवरील आयात कर मोठ्या प्रमाणात कमी केला आहे. मात्र त्यासोबतच भारताने रशियाकडून कच्चे तेल आयात थांबवावे, अशी अट असल्याचे समोर आले आहे. याचा परिणाम आकडेवारीत दिसू लागला असून, २०२५ अखेरीस दररोज २.१–२.२ दशलक्ष बॅरल असलेली आयात जानेवारी २०२६ मध्ये सुमारे १ दशलक्ष बॅरलपर्यंत घसरली आहे.

भारतासाठी नवे ‘तेल’ पर्याय कोणते?

रशियाव्यतिरिक्त भारताकडे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. ICRA च्या मते, व्हेनेझुएला भारतासाठी महत्त्वाचा पुरवठादार ठरू शकतो. जगातील सर्वाधिक तेल साठे असलेल्या या देशाचे कच्चे तेल तुलनेने स्वस्त आहे. याशिवाय ब्राझील, सौदी अरेबिया, UAE आणि अमेरिका हेही पर्याय आहेत. खर्च नियंत्रणात ठेवण्यासाठी भारत व्हेनेझुएलासारख्या स्वस्त स्रोतांकडे अधिक झुकण्याची शक्यता आहे.

कमी उत्पादन खर्च असलेले देश

जगात काही देशांमध्ये कच्चे तेल काढण्याचा खर्च अत्यंत कमी आहे.

• सौदी अरेबिया:  प्रति बॅरल $3 ते $9
• इराण: सुमारे $9
• इराक: $1.9 ते $10.5
• कुवेत: $10 पेक्षा कमी

या देशांकडून तेल आयात केल्यास खर्च कमी राहू शकतो.

तुमच्या खिशावर काय परिणाम होणार?

रशियन तेल पूर्णपणे बंद झाल्यास भारताचे आयात बिल दरवर्षी $9 ते $12 अब्जांनी वाढू शकते. याचा परिणाम पेट्रोल-डिझेल दरांवर होऊन प्रति लिटर ५–६ रुपयांची वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जाते. मात्र सरकारकडे उत्पादन शुल्क कपात करण्याचा पर्याय असल्याने थेट फटका टाळता येऊ शकतो.

मार्चपर्यंत दिलासा कायम

जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये झालेले जुने करार असल्याने मार्चपर्यंत रशियन तेलाचा पुरवठा सुरू राहण्याची शक्यता आहे. दरम्यान, व्हेनेझुएलासारख्या देशांकडून स्वस्त तेल मिळाल्यास आणि सरकारने करसवलत दिल्यास सर्वसामान्य ग्राहकांना मोठी दरवाढ जाणवणार नाही.