Coffee Price: कॉफी प्रेमींसाठी गुड न्यूज! कॉफी बीन्सचे दर ३५ टक्क्यांनी घसरले, आता पुढे काय होणार?
सार
जागतिक बाजारात रोबस्टा कॉफीचे दर लक्षणीयरीत्या घसरले असले, तरी किरकोळ बाजारात कॉफी लगेच स्वस्त होण्याची शक्यता नाही. ब्राझीलसारख्या देशांतील उत्पादन, जागतिक साठा आणि भारताची निर्यात यावर कॉफीचे दर ठरतात. प्रक्रिया आणि वाहतुकीच्या खर्चामुळे ग्राहकांना या घसरणीचा लगेच फायदा मिळणार नाही.
कॉफी प्रेमींसाठी जागतिक बाजारातून एक दिलासादायक बातमी आली आहे. रोबस्टा कॉफीचे दर त्यांच्या अलीकडच्या उच्चांकी पातळीवरून बरेच खाली आले आहेत. पण याचा अर्थ असा नाही की कॉफी लगेच स्वस्त होईल.
जागतिक बाजारात कॉफीचे दर उत्पादन, साठा, निर्यातीची मागणी, चलन विनिमय आणि हवामान अशा अनेक गोष्टींवर अवलंबून असतात. विशेषतः ब्राझीलसारख्या मोठ्या कॉफी उत्पादक देशांमधील हवामानातील बदलांचा जागतिक पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होतो. सध्याच्या बाजारपेठेतील परिस्थितीनुसार, ब्राझीलमधून मोठ्या प्रमाणावर कॉफी बाजारात येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
रॉयटर्सच्या माहितीनुसार, सप्टेंबर २०२६ च्या आकडेवारीनुसार आंतरराष्ट्रीय बाजारात अरेबिका कॉफीचा साठा खूपच कमी आहे. त्यामुळे बाजारात जास्त पुरवठा झाल्यास दरांवर दबाव येऊ शकतो, असा अंदाज आहे. पण दुसरीकडे, दीर्घकालीन सरासरीचा विचार केला तर कॉफीचे दर अजूनही चढेच आहेत. त्यामुळे सध्याची घसरण म्हणजे कॉफी मार्केट पूर्णपणे स्वस्त झाले आहे, असे मानता येणार नाही.
जागतिक कॉफीच्या दरातील बदलांचा भारताशीही जवळचा संबंध आहे. भारत आपल्या एकूण कॉफी उत्पादनापैकी मोठा हिस्सा परदेशात निर्यात करतो. सरकारी आकडेवारीनुसार, २०२४-२५ या आर्थिक वर्षात भारताच्या कॉफी निर्यातीने १.८ अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा विक्रमी टप्पा गाठला आहे. भारतीय कॉफी खरेदी करण्यात इटली आजही पहिल्या क्रमांकावर आहे.
इटलीनंतर जर्मनी, रशिया, बेल्जियम आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) या देशांचा क्रमांक लागतो. भारतीय कॉफीसाठी इटली ही सर्वात मोठी एकल-देश बाजारपेठ आहे. अधिकृत कॉफी बोर्डाच्या डेटामध्येही भारतीय कॉफी निर्यातीत इटलीचे महत्त्वाचे स्थान असल्याचे दिसून येते. तसेच, अमेरिकेच्या कृषी विभागाच्या (USDA) अहवालानुसार, भारत जगभरातील १२५ पेक्षा जास्त देशांमध्ये आपली कॉफी निर्यात करतो.
त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात दर घसरतात, तेव्हा भारतीय निर्यातदारांच्या स्पर्धेत बदल होऊ शकतो. तर दर वाढल्यास शेतकरी आणि निर्यातदारांवर वेगळा परिणाम होतो. मग भारतात कॉफी लगेच स्वस्त होईल का? या प्रश्नाचे आत्ताच ठोस उत्तर देता येणार नाही. जागतिक बाजारात रोबस्टा आणि अरेबिका कॉफीचे दर वेगवेगळ्या कारणांमुळे बदलत असतात.
ब्राझील आणि व्हिएतनामसारख्या प्रमुख उत्पादक देशांमधील पिकांची स्थिती, पाऊस आणि तापमान, जागतिक कॉफीचा साठा, निर्यातीचे प्रमाण आणि आयातदार देशांची मागणी यावर सतत लक्ष ठेवले जाते. अलीकडच्या बाजारपेठेतील माहितीनुसार, ब्राझीलमधून जास्त कॉफी येण्याच्या शक्यतेमुळे दरांवर दबाव येऊ शकतो.
दुसरीकडे, जागतिक साठा कमी असल्याने दरांना आधार मिळू शकतो. भारतीय ग्राहकांचा विचार केला, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कॉफी बीन्सचे दर घसरले तरी त्याचा पूर्ण फायदा लगेच किरकोळ बाजारात दिसेलच असे नाही. कॉफी भाजणे (रोस्टिंग), प्रक्रिया, वाहतूक, पॅकेजिंग, व्यापारी खर्च आणि दुकानांचे दर या सर्व गोष्टी अंतिम किंमत ठरवतात. त्यामुळे सध्याची कॉफीच्या दरातील घसरण ग्राहकांसाठी चांगली असली, तरी येत्या काही महिन्यांत दर कोणत्या दिशेने जातील हे जागतिक उत्पादन आणि हवामानावरच अवलंबून असेल.