Flight Accidents : विमान अपघात बहुतेक वेळा टेकऑफ आणि लँडिंगदरम्यानच का होतात? जाणून घ्या कारणे

विमान अपघात बहुतेक वेळा टेकऑफ आणि लँडिंगदरम्यान होण्यामागे कमी उंची, मर्यादित वेळ, तांत्रिक बिघाड आणि मानवी चूक ही प्रमुख कारणे आहेत. आकडेवारीनुसार लँडिंग टप्पा सर्वाधिक धोकादायक असून, या काळात वैमानिकावर मोठी जबाबदारी असते.  

Flight Accidents : विमान प्रवास हा जगातील सर्वात सुरक्षित प्रवासप्रकारांपैकी एक मानला जातो. मात्र जेव्हा विमान अपघात घडतात, तेव्हा बहुतांश घटना टेकऑफ किंवा लँडिंग या टप्प्यांमध्येच झाल्याचे दिसते. हे दोन्ही टप्पे उड्डाणातील सर्वात संवेदनशील आणि धोकादायक मानले जातात. पायलटकडे निर्णय घेण्यासाठी अत्यल्प वेळ, कमी उंची आणि अनेक तांत्रिक अडचणी असतात. त्यामुळे अपघाताचा धोका या काळात अधिक वाढतो.

टेकऑफ आणि लँडिंग का असतात सर्वात धोकादायक?

उड्डाणाच्या सुरुवातीला (टेकऑफ) आणि शेवटी (लँडिंग) विमान कमी उंचीवर असते. या वेळी **पायलटकडे परिस्थिती सुधारण्यासाठी फारसा वेळ नसतो**. अचानक इंजिन बिघाड, हवामानातील बदल किंवा तांत्रिक त्रुटी आल्यास तत्काळ निर्णय घ्यावा लागतो. उंची कमी असल्यामुळे पर्यायही मर्यादित असतात, त्यामुळे चूक महागात पडू शकते.

आकडेवारी काय सांगते?

आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना (IATA) च्या आकडेवारीनुसार, २००५ ते २०२३ दरम्यान झालेले ५३% अपघात लँडिंगदरम्यान झाले. २०१५ ते २०२४ मधील व्यावसायिक जेट अपघातांपैकी ४७% लँडिंग आणि २०% टेकऑफ दरम्यान घडले. यावरून स्पष्ट होते की, उड्डाणाच्या या दोन टप्प्यांत धोका सर्वाधिक असतो.

लँडिंगदरम्यान अपघात जास्त का होतात?

तज्ज्ञांच्या मते, लँडिंग ही उड्डाणातील सर्वात गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे. विमान योग्य वेग, अचूक कोन आणि योग्य ठिकाणी धावपट्टीवर उतरले पाहिजे. पाऊस, धुके, जोरदार वारे, रात्रीची वेळ आणि कमी दृश्यता ही मोठी आव्हाने ठरतात. अगदी लहानशी चूकही विमान धावपट्टीवरून घसरून जाण्याचे कारण ठरू शकते. ऑटोपायलट किंवा नेव्हिगेशन सिस्टीममधील किरकोळ बिघाडही गंभीर ठरू शकतो.

लँडिंग गियर: अपघातांचे एक महत्त्वाचे कारण

लँडिंग गियर म्हणजे विमानाच्या खालील चाके आणि सपोर्ट सिस्टीम. टेकऑफ व लँडिंगदरम्यान संपूर्ण वजन याच यंत्रणेवर असते.जर हायड्रॉलिक सिस्टीम अडकली, गियर नीट उघडले नाही किंवा लॉकिंग सिस्टीममध्ये बिघाड झाला, तर २५०–३०० किमी वेगाने उतरणाऱ्या विमानावर नियंत्रण ठेवणे कठीण होते, आणि अपघात होण्याचा धोका वाढतो.