बेकायदेशीर बोटॉक्स-फिलर्सविरोधात DCGI आक्रमक; नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ सहन करणार नाही

ड्रग्ज कंट्रोलर जनरल ऑफ इंडिया (DCGI) ने इंजेक्शनद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या कॉस्मेटिक्सवर बंदी घालण्याचा इशारा दिला आहे. हे ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स कायद्याचे उल्लंघन असून कॉस्मेटिक्स फक्त बाह्य वापरासाठी आहेत, इंजेक्शन किंवा उपचारांसाठी नाहीत, असे नियामकाने स्पष्ट केले आहे.

ड्रग्ज कंट्रोलर जनरल ऑफ इंडिया (DCGI) यांनी एक सार्वजनिक नोटीस काढून लोकांना सावध केलं आहे. इंजेक्शनद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या कॉस्मेटिक्सच्या विरोधात हा इशारा देण्यात आला आहे. उत्पादक, आयातदार आणि ग्राहकांना कॉस्मेटिक उत्पादनांमधील दिशाभूल करणारे दावे आणि प्रतिबंधित घटकांपासून दूर राहण्यास सांगण्यात आलं आहे.

कायदेशीर व्याख्या आणि वापराची परवानगी

सेंट्रल ड्रग्ज स्टँडर्ड कंट्रोल ऑर्गनायझेशन (CDSCO) ने सोमवारी ही नोटीस जारी केली. यात स्पष्टपणे म्हटलं आहे की, इंजेक्शनच्या स्वरूपात मिळणारी कॉस्मेटिक्स ही ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स कायदा, १९४० अंतर्गत 'कॉस्मेटिक'च्या कायदेशीर व्याख्येत बसत नाहीत. नोटीसमध्ये पुढे म्हटलं आहे, "कोणत्याही कॉस्मेटिकचा वापर इंजेक्शन म्हणून करण्याची परवानगी नाही, मग तो सामान्य ग्राहक असो, व्यावसायिक असो किंवा एखादं एस्थेटिक क्लिनिक. कॉस्मेटिक्स फक्त मानवी शरीरावर लावण्यासाठी, चोळण्यासाठी, शिंपडण्यासाठी किंवा फवारण्यासाठी असतात."नियामकाने पुन्हा एकदा स्पष्ट केलं की, कॉस्मेटिक्स म्हणजे अशी उत्पादनं जी शरीराला "स्वच्छ करण्यासाठी, सुंदर बनवण्यासाठी, आकर्षकता वाढवण्यासाठी किंवा दिसण्यात बदल करण्यासाठी" वापरली जातात. ही उत्पादनं कॉस्मेटिक्स नियम, २०२० अंतर्गत येतात. नोटीसमध्ये असंही म्हटलं आहे की, कॉस्मेटिक्सचा वापर फक्त त्यांच्या ठरवून दिलेल्या कामासाठीच करता येतो, उपचारांसाठी नाही. "कोणत्याही कॉस्मेटिकचा वापर व्यावसायिक किंवा व्यक्तींद्वारे उपचारांसाठी करण्याची परवानगी नाही," असंही त्यात नमूद आहे.

दिशाभूल करणारे दावे आणि प्रतिबंधित घटकांवर इशारा

CDSCO ने कॉस्मेटिक उत्पादनांवरील दिशाभूल करणाऱ्या लेबल्स आणि जाहिरातींबद्दलही इशारा दिला आहे. नोटीसमध्ये म्हटलं आहे, "लेबलिंगच्या नियमांनुसार, कोणतंही कॉस्मेटिक खोटा किंवा दिशाभूल करणारा दावा करू शकत नाही, ज्यामुळे वापरकर्त्याची फसवणूक होईल."नियामकाने हेही स्पष्ट केलं की, कोणत्याही व्यक्तीला उत्पादनाच्या कंटेनर, लेबल किंवा रॅपरवरील निर्मात्याने दिलेली माहिती बदलता, पुसता किंवा खराब करता येणार नाही. ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स (BIS) द्वारे कॉस्मेटिक्ससाठी 'सामान्यतः सुरक्षित म्हणून ओळखले न जाणारे' (GNRAS) आणि प्रतिबंधित घटकांची यादी प्रकाशित केली जाते, यावरही नोटीसमध्ये भर देण्यात आला आहे.

नियमांचं उल्लंघन आणि तक्रार करण्याची सोय

कॉस्मेटिक उत्पादनांमध्ये प्रतिबंधित घटक वापरणे, लेबलवर दिशाभूल करणारे दावे करणे, उपचारांसाठी कॉस्मेटिक्स वापरणे आणि इंजेक्शनद्वारे कॉस्मेटिक्सचा वापर करणे हे ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स कायद्याचे आणि नियमांचे उल्लंघन मानले जाईल, असा इशारा देण्यात आला आहे. "असे प्रकार कायद्याचे उल्लंघन ठरतील आणि त्यावर कारवाई केली जाईल," असं नोटीसमध्ये म्हटलं आहे.CDSCO ने लोकांना आवाहन केलं आहे की, जर त्यांना असे काही प्रकार किंवा उल्लंघन आढळून आले, तर त्यांनी नियामक प्राधिकरणाला ईमेलद्वारे आणि राज्य परवाना अधिकाऱ्यांना त्याची माहिती द्यावी. ही नोटीस ड्रग्ज कंट्रोलर जनरल ऑफ इंडिया (DCGI) डॉ. राजीव सिंह रघुवंशी यांनी ग्राहक, व्यावसायिक, आयातदार आणि उत्पादकांसह सर्व संबंधितांसाठी जारी केली आहे. (ANI)