९५०० वर्षांपूर्वीची समाधी: भारताचा जलमग्न इतिहास
सार
भारताचा इतिहास आक्रमक आणि ब्रिटिश राजवटीत दडपला गेला आहे. पण काही पुरावे जगाच्या इतिहासाचे पुनर्लेखन करण्याची क्षमता बाळगतात. यातील एक म्हणजे भारतातील जलमग्न महाभारतकालीन शहरातील एक समाधी, जी ९,५०० वर्षांपूर्वीची आहे.
गुजरात . भारताच्या इतिहासाबाबत अनेक मतभेद आहेत. मूळ इतिहास वेगळाच असल्याचे अनेक पुरावे आहेत. भारतीयांचा मूळ इतिहास लपवून आक्रमकांनाच महत्त्व देणाऱ्या इतिहासात काही अर्थ नाही. मूळ इतिहास, भारतीयत्व, संस्कृती, परंपरा आपल्या कल्पनेपेक्षाही प्राचीन आहे याचे अनेक पुरावे सापडत आहेत. आता श्रीकृष्णाच्या द्वारका शहराच्या जवळ असलेल्या खंभातच्या आखातात सापडलेला एक महत्त्वाचा पुरावा जगाच्या इतिहासालाच आव्हान देत आहे. गुजरातमधील जलमग्न द्वारका शहरापासून काही अंतरावर असलेल्या खंभातच्या आखातातील पाण्याखाली सापडलेली मानवी समाधी तब्बल ९,५०० वर्षांपूर्वीची आहे.
खंभातच्या आखातात १२० फूट खोलीवर असलेल्या शहरात एका मानवाची समाधी सापडली आहे. या समाधीत मानवी हाडे, काही भांडी, समाधीसाठी बनवलेला पलंगासारखा आकार आणि इतर काही वस्तू सापडल्या आहेत. हाडांचे आणि भांड्यांचे कार्बन डेटिंग केले गेले. या निकालांनी जगभर आश्चर्य व्यक्त केले आहे. कारण या वस्तू आणि हाडे ९,५०० वर्षे जुनी आहेत. म्हणजेच भारताचा इतिहास ९,५०० वर्षांपूर्वीचा आहे.
९,५०० वर्षांपूर्वी मृतांना सुरक्षितपणे दफन करण्याची पद्धत होती हेच नव्हे, तर त्या काळातील भारतीय परंपरा आणि पद्धतींबद्दलही हे सांगते. भांडी ही समाधीसोबत सापडली आहेत. म्हणजेच भारतीयांकडे आधुनिक काळात वापरली जाणारी भांडी आणि पद्धती त्यावेळीही होत्या. त्यामुळे भारतीय परंपरेला आता ९,५०० वर्षांचा इतिहास या समाधीमुळे सिद्ध होत आहे.
या समाधीमुळे भारताचा इतिहास ९,५०० वर्षांपूर्वीचा होत नाही असे तज्ज्ञांचे मत आहे. कारण एका संस्कृतीचा उदय आणि विकास होण्यासाठी, तिथल्या पद्धती, संस्कृती आणि परंपरा दृढ होण्यासाठी हजारो वर्षे लागतात. त्यामुळे समाधीचे वर्ष ९,५०० असल्यास, संस्कृतीचा उदय आणखी पूर्वी झाला असावा.
उच्च रिझोल्यूशन सोनार स्कॅन वापरून या समाधीचा आकार आणि इतर माहिती मिळवली गेली आहे. मानवी समाधी व्यवस्थित आणि नीटनेटकी पद्धतीने केली आहे हे लक्षात येते. याबाबत अभ्यास करणारे भारतीय पुरातत्व विभागाचे राष्ट्रीय महासागर तंत्रज्ञान संस्थेचे माजी प्रमुख बद्री नारायण यांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टींचा उल्लेख केला आहे. पाण्याखाली असलेले हे शहर भारतीय संस्कृतीची जननी आहे असे ते म्हणतात. सिंधू संस्कृतीचा उदय आणि विकासाचे हे चिन्ह आहे. ही समाधी भारतीय श्रद्धा आणि रीतिरिवाजांवर प्रकाश टाकते असे बद्री नारायण म्हणाले.
ही समाधी बनवण्यासाठी एकाच दगडाचा वापर केला आहे. मृतदेह खराब होऊ नये म्हणून त्यावेळीही तंत्रज्ञान होते. त्यामुळे ९,५०० वर्षांनंतरही हाडे आणि भांडी सापडली आहेत. पण काही पुरातत्व संशोधकांचे म्हणणे आहे की, सापडलेल्या वस्तूंचे कार्बन डेटिंग करून इतिहास सांगणे पुरसे नाही.