
'हर हर महादेव'चा गजर करत डोंगर चढणं, हा एक वेगळाच अनुभव असतो. पण याच पुण्याच्या वाटेवर जर मृत्यूचा सापळा आणि लुटीचा बाजार मांडला असेल तर? केदारनाथला जाण्याचं स्वप्न पाहण्यापूर्वी हे कटू सत्य नक्की जाणून घ्या. नाहीतर खिसा तर रिकामा होईलच, पण जिवावरही बेतू शकतं. नुकतंच केदारनाथहून परतलेल्या कोलकात्याच्या अनेक भाविकांनी तक्रार केलीय की, सोशल मीडियावरील सुंदर फोटोंच्या मागे एक भयंकर केदारनाथ लपलेलं आहे.
१. २२ किमीच्या वाटेवर पावलोपावली मृत्यूचा सापळा:
गौरीकुंड ते केदारनाथ मंदिरापर्यंतचा २२ किलोमीटरचा ट्रेक हीच खरी परीक्षा असते. या अरुंद आणि उभ्या चढणीच्या वाटेवर माणसं, घोडे, खेचरं, डोली आणि पालखी सगळं काही एकत्रच चालतं.
घोडेवाले कोणत्याही नियमांचं पालन न करता आंधळेपणाने घोडे पळवतात. बाजूने जाताना ते अनेकदा धक्का मारून पाडतात. डोली किंवा टोपलीत बसलेल्या प्रवाशांचे पाय लागून अनेक जण दरीत कोसळतात. पावसाळ्यात तर रस्ता निसरडा झाल्याने परिस्थिती आणखीनच भयंकर होते. डोळ्यांसमोर घोड्यावरून पडून डोकं फुटल्याच्या, हात-पाय मोडल्याच्या घटना आता रोजच्याच झाल्या आहेत. प्रशासनाचं यावर अजिबात लक्ष नाहीये.
२. घोडा-डोली-पालखीच्या नावाखाली दिवसाढवळ्या लूट:
सरकारने घोड्यांसाठी २५०० ते ३००० रुपये रेट ठरवून दिलाय, पण प्रत्यक्षात ७००० ते १०००० रुपये उकळले जातात. डोली किंवा पालखीसाठी एका माणसामागे १०,००० ते १५,००० रुपये मागितले जातात. तुम्ही भाव करायला गेलात, तर ते उद्धटपणे वागतात. ऑनलाइन बुकिंग केलं तरी तिथे घोडा मिळत नाही, सगळा काळाबाजार चालतो.
३. राहण्या-खाण्याचे गगनाला भिडलेले दर:
मंदिराजवळ एका साध्या टेंटमध्ये राहायचं असेल, तरी एका रात्रीचे ३००० ते ५००० रुपये मोजावे लागतात. साध्या डाळ-भाताच्या ताटासाठी ३००-४०० रुपये आणि एक लिटर पाण्याच्या बाटलीसाठी १०० रुपये घेतले जातात. स्वच्छतागृहांची अवस्था अत्यंत वाईट आहे, तरीही त्यासाठी ५० रुपये आकारले जातात.
४. श्वास घेण्यास त्रास आणि आरोग्याचा धोका:
केदारनाथ ११,७५० फूट उंचीवर आहे. तिथे ऑक्सिजनची पातळी खूप कमी असते. २२ किमीचा उभा ट्रेक करताना अनेकांना AMS (अक्यूट माउंटेन सिकनेस) चा त्रास होतो - चक्कर येणं, उलट्या होणं, छातीत दुखणं. हृदयविकाराचे रुग्ण आणि वृद्धांसाठी ही यात्रा खूपच धोकादायक आहे. अनेकदा तिथे पुरेशी वैद्यकीय मदत किंवा ऑक्सिजन सिलिंडर वेळेवर मिळत नाहीत.
५. हवामान आणि हेलिकॉप्टरचा काळाबाजार:
केदारनाथचं हवामान दर तासाला बदलतं. तिथे हेलिकॉप्टरचं बुकिंग मिळणं म्हणजे लॉटरी लागण्यासारखंच आहे. IRCTC च्या साइटवर तिकीट मिळत नाही, पण बाहेर ब्लॅकमध्ये तेच तिकीट १० ते १५ हजार रुपयांना विकलं जातं. अचानक पाऊस किंवा बर्फवृष्टी झाली, तर मध्येच अडकून पडण्याची दाट शक्यता असते.
जाण्यापूर्वी काय काळजी घ्याल?
- शारीरिकदृष्ट्या फिट नसाल, तर चालत जाण्याचा धोका पत्करू नका.
- घोडा घ्यायचा असेल तर सरकारी काउंटरवरूनच घ्या आणि पावती नक्की मागा.
- सोबत कापूर, ऑक्सिजन कॅन, आवश्यक औषधं आणि रेनकोट कायम ठेवा.
- GMVN चे टेंट किंवा हॉटेल घरूनच ऑनलाइन बुक करून जा.
पुण्य नक्की कमवा, पण डोळे आणि कान उघडे ठेवून. सावधगिरी बाळगली नाही, तर ही तीर्थयात्रा एक भयानक स्वप्न ठरू शकते.