Vande Bharat Express: काश्मीरमध्ये वंदे भारतची 100 च्या स्पीडने दौड, चिनाब पुलावर रचला इतिहास!

जम्मू-काश्मीरच्या उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल्वे मार्गावर आता गाड्यांचा वेग ताशी १०० किमी करण्यात आलाय. उणे २० अंश सेल्सिअस तापमानातही धावणारी खास वंदे भारत एक्सप्रेस जगातील सर्वात उंच चिनाब पुलावरून यशस्वीपणे धावली आहे.

जम्मू-काश्मीरला देशाच्या इतर भागांशी जोडणाऱ्या उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल्वे लिंक (USBRL) प्रकल्पात आणखी एक ऐतिहासिक टप्पा गाठला गेलाय. १११ किलोमीटर लांबीच्या श्री माता वैष्णोदेवी कटरा-बनिहाल रेल्वे सेक्शनवर आता गाड्यांचा वेग ताशी ७५ किमीवरून १०० किमीपर्यंत वाढवण्यात आलाय.

जून २०२५ मध्ये हा महत्त्वाचा रेल्वे मार्ग लोकांसाठी खुला झाल्यानंतर एका वर्षाने हा वेगाचा टप्पा गाठला गेलाय. हिमालयाच्या कठीण भौगोलिक परिस्थितीत भारतीय रेल्वेने दाखवलेल्या तांत्रिक कौशल्याचा हा एक उत्तम नमुना आहे.

चिनाब आणि अंजी पुलावर वेगाचा नवा विक्रम

केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या वाढवलेल्या वेगाची चाचणी यशस्वीपणे पूर्ण झालीय. काश्मीरच्या हवामानानुसार खास डिझाईन केलेली वंदे भारत एक्सप्रेस (ट्रेन क्रमांक २६४०१/२६४०४) जगातील सर्वात उंच 'चिनाब पूल' आणि भारतातील पहिल्या केबलवर आधारित 'अंजी खाद पुलावरून' ताशी १०० किमी वेगाने धावली. यातून एक नवा विक्रम प्रस्थापित झालाय.

या वाढलेल्या वेगामुळे उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला मार्गावरील प्रवाशांचा वेळ लक्षणीयरीत्या वाचणार आहे. तसेच, त्यांचा प्रवास अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि आरामदायी होईल.

USBRL प्रकल्पाची खास वैशिष्ट्ये

स्वतंत्र भारतातील सर्वात आव्हानात्मक रेल्वे इंजिनिअरिंग प्रकल्पांपैकी एक असलेला हा उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल्वे मार्ग २७२ किलोमीटर लांबीचा आहे. यासाठी तब्बल ४३,७८० कोटी रुपये खर्च आलाय.

उंच आणि कठीण पर्वतरांगांमधून जाणाऱ्या या प्रकल्पात एकूण ११९ किलोमीटर लांबीचे ३६ बोगदे आणि दऱ्या-डोंगरांना जोडणारे ९४३ पूल आहेत.

या नेटवर्कमुळे भौगोलिकदृष्ट्या वेगळी असलेली काश्मीर खोऱ्यातील ठिकाणे आता थेट देशाच्या रेल्वे नेटवर्कशी जोडली गेली आहेत. यामुळे जम्मू-काश्मीरमधील पर्यटन, शेती आणि व्यावसायिक घडामोडींना मोठी चालना मिळाली आहे.

उणे २० अंश तापमानातही धावणारी 'खास वंदे भारत'

हिमालयातील कडाक्याची थंडी आणि भौगोलिक आव्हाने लक्षात घेऊन कटरा आणि श्रीनगर दरम्यान एक विशेष वंदे भारत ट्रेन चालवली जातेय. तापमान उणे २० अंश सेल्सिअसपर्यंत खाली गेले तरीही ही ट्रेन कोणतीही अडचण न येता धावू शकते.

बर्फ वितळवण्यासाठी या ट्रेनमध्ये हीटेड विंडशील्ड्स, प्रगत हीटिंग सिस्टीम आणि इन्सुलेटेड टॉयलेट्स बसवण्यात आले आहेत.

हा भाग भूकंपप्रवण क्षेत्रात येत असल्याने, प्रवाशांची सुरक्षितता वाढवण्यासाठी आणि हादरे कमी करण्यासाठी ट्रेनमध्ये 'सिस्मिक डॅम्पर्स' बसवण्यात आले आहेत.

इंजिनिअरिंगचा अद्भुत नमुना: चिनाब आणि अंजी खाद पूल

चिनाब रेल्वे पूल: हा पूल नदीच्या पात्रापासून ३५९ मीटर उंचीवर आहे. पॅरिसच्या प्रसिद्ध 'आयफेल टॉवर'पेक्षाही तो ३५ मीटरने उंच आहे. १,३१५ मीटर लांबीचा हा कमानीचा पूल ताशी २६० किमी वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्याचा सामना करू शकतो. या पुलाचे आयुष्य १२० वर्षे इतके निश्चित करण्यात आले आहे.

अंजी खाद पूल: हा पूल नदीच्या पात्रापासून ३३१ मीटर उंचीवर असून त्याची लांबी ७२५ मीटर आहे. ९६ हाय-टेन्साईल केबल्सच्या आधारावर उभा असलेला हा भारतीय रेल्वेचा पहिलाच केबल-स्टेड (केबलवर आधारित) पूल आहे.