Surrogate Ad: एका 'खडूस' अधिकाऱ्यामुळे बॉलिवूड हादरलं? शाहरुख, अजय, टायगर कायद्याच्या कचाट्यात!
सार
बॉलिवूडचे स्टार अभिनेते शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ हे पान मसाला ब्रँडच्या सरोगेट जाहिरातीमुळे कायद्याच्या कचाट्यात सापडले आहेत. महाराष्ट्राचे FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी या तिघांनाही कारणे दाखवा नोटीस बजावली असून, उत्तर देण्यासाठी १५ दिवसांची मुदत दिली आहे.
बॉलिवूडचे बादशाह शाहरुख खान, सिंघम अजय देवगण आणि अॅक्शन हिरो टायगर श्रॉफ हे तिघेही सध्या कायदेशीर अडचणीत आले आहेत. महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाचे (FDA) प्रमुख तुकाराम मुंढे यांनी या तिन्ही कलाकारांना कारणे दाखवा नोटीस पाठवली आहे. या नऊ पानी नोटिशीमध्ये त्यांना आपली बाजू मांडण्यासाठी १५ दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे. इतकंच नाही, तर या वादग्रस्त जाहिरातीशी संबंधित सर्व मजकूर सोशल मीडियावरून काढून टाकण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.
नेमकं प्रकरण काय आहे?
या तिन्ही स्टार्सवर कारवाई का केली जात आहे? तर, त्यांनी केलेल्या एका वेलचीच्या जाहिरातीवर महाराष्ट्र FDA ने गंभीर आक्षेप घेतला आहे. ही केवळ वेलचीची जाहिरात नसून, पान मसाला ब्रँडचा छुपा प्रचार असल्याचा FDA चा मुख्य आरोप आहे. यालाच 'सरोगेट जाहिरात' असं म्हणतात. म्हणजे, ज्या उत्पादनाची थेट जाहिरात करण्यावर कायद्याने बंदी आहे, त्या उत्पादनाचा प्रचार दुसऱ्या कायदेशीर उत्पादनाच्या नावाखाली करणे. उदाहरणार्थ, पान मसाला, गुटखा किंवा तंबाखूजन्य पदार्थांच्या थेट जाहिरातीवर बंदी असल्याने, त्याच ब्रँडच्या नावाने वेलची, माऊथ फ्रेशनर किंवा सोडा यांची जाहिरात केली जाते.
FDA चं म्हणणं काय?
FDA च्या मते, अशा जाहिरातींमध्ये वापरले जाणारे ब्रँडचे नाव, लोगो, रंग, टॅगलाइन आणि सादरीकरण या सगळ्या गोष्टी ग्राहकांच्या मनात बंदी असलेल्या उत्पादनाचीच ओळख कायम ठेवतात. शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांनी केलेल्या जाहिरातीतही हेच घटक वापरण्यात आल्याचा अधिकाऱ्यांचा आरोप आहे.
मुंढेंनी घेतला गंभीर पवित्रा!
तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील महाराष्ट्र FDA ने हा विषय अतिशय गांभीर्याने घेतला आहे. महाराष्ट्रात पान मसाला आणि तंबाखूजन्य पदार्थांच्या जाहिराती आणि विक्रीवर कडक नियम आहेत. लोकांच्या आरोग्याला धोकादायक असलेल्या उत्पादनांचा छुपा प्रचार होऊ नये, अशी FDA ची ठाम भूमिका आहे.
नोटिशीत काय म्हटलंय?
या नोटिशीमध्ये अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा, २००६ च्या कलम २४ चा उल्लेख आहे. हा कायदा अन्न उत्पादनांच्या जाहिरातीत खोटी किंवा दिशाभूल करणारी माहिती देण्यास मनाई करतो. यासोबतच, अन्न सुरक्षा आणि मानके (जाहिरात आणि दावे) नियम, २०१८ चाही हवाला देण्यात आला आहे. जाहिरातीमधील दावे स्पष्ट, अचूक आणि ग्राहकांची दिशाभूल न करणारे असावेत, हा या नियमांचा उद्देश आहे.
१५ दिवसांची कडक मुदत!
आता शाहरुख, अजय आणि टायगर यांना पुढच्या १५ दिवसांत या नोटिशीला उत्तर द्यावं लागणार आहे. या जाहिरातीत काम का केलं आणि सरोगेट जाहिरातीच्या आरोपांवर त्यांची काय भूमिका आहे, हे त्यांना किंवा त्यांच्या कायदेशीर टीमला स्पष्ट करावं लागेल. सोबतच, वादग्रस्त जाहिरातीचा मजकूर सोशल मीडियावरून हटवण्यासही सांगण्यात आलं आहे.
दंड आणि इतर कारवाईची शक्यता!
जर FDA त्यांच्या उत्तराने समाधानी झालं नाही, तर संबंधित कायद्यांनुसार दंड आणि इतर कारवाईलाही सामोरं जावं लागू शकतं. ग्राहक संरक्षण कायद्यानुसार सेलिब्रिटी जाहिरातदारांवरही कारवाई करण्याची तरतूद आहे. तुकाराम मुंढे यांनी हे प्रकरण राष्ट्रीय स्तरावरील संस्थांच्याही निदर्शनास आणून दिलं आहे. या प्रकरणाची एक प्रत FSSAI आणि CCPA ला पाठवण्यात आली असून, गरज पडल्यास राष्ट्रीय स्तरावरही कारवाई होण्याची शक्यता आहे.
अक्षयने मागितली होती जाहीर माफी!
याआधी अशाच एका प्रकरणात अभिनेता अक्षय कुमार अडकला होता. त्यानंतर त्याने जाहीर माफी मागून त्या ब्रँडच्या जाहिरातीतून माघार घेतली होती. जाहिरातीतून मिळालेले पैसे सामाजिक कार्यासाठी देणार असल्याचंही त्याने जाहीर केलं होतं. आता तुकाराम मुंढे यांच्या कडक कारवाईनंतर बॉलिवूडचे हे तीन स्टार्स पुढे काय पाऊल उचलतात, याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे. एक जाहिरात आता शाहरुख, अजय आणि टायगरला किती मोठ्या कायदेशीर संकटात टाकणार, हाच खरा प्रश्न आहे.