
अबुधाबी : गेल्या सहा महिन्यांपासून सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण संघर्षामुळे पश्चिम आशियातील तणाव आणखी वाढण्याची चिन्हं दिसत आहेत. संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) पुढील सूचना मिळेपर्यंत इराणसोबतचे सर्व प्रकारचे व्यापारी, व्यावसायिक आणि आर्थिक व्यवहार पूर्णपणे थांबवण्याची घोषणा केली आहे. इराणची राजधानी तेहरानमधून दोन बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे डागण्यात आल्याच्या वृत्तानंतर UAE ने हे कठोर पाऊल उचलले आहे.
मंगळवार, १८ ऑगस्ट रोजी संध्याकाळी UAE च्या परराष्ट्र मंत्रालयाने इराणवर संपूर्ण आर्थिक निर्बंध लादले. प्रादेशिक आणि आंतरराष्ट्रीय शांततेला धोका निर्माण करणाऱ्या घटनांमुळे हा निर्णय घेण्यात आल्याचे परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.
UAE च्या हवाई संरक्षण प्रणालीने इराणकडून आलेली दोन बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे शोधून काढली होती. यातील एक क्षेपणास्त्र सागरी हद्दीबाहेर पडले, तर दुसरे सीमेच्या आत पडले. यानंतर, अधिकाऱ्यांनी देशातील नागरिकांना फोनवर सूचना देऊन सुरक्षित ठिकाणी जाण्यास सांगितले. मे महिन्यानंतर UAE ला थेट लक्ष्य करून झालेला हा पहिलाच क्षेपणास्त्र हल्ला आहे.
दुसरीकडे, इराणने या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात आपला कोणताही सहभाग नसल्याचे सांगत सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. 'हा दावा शेजारी देशांसोबतच्या संबंधांच्या तत्त्वांच्या विरोधात आहे,' असे इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बगाई यांनी म्हटले आहे.
UAE खोट्या बातम्या पसरवत असून, अमेरिकेचे ट्रेझरी सेक्रेटरी स्कॉट बेसेन्ट यांनी जाहीर केलेल्या आर्थिक निर्बंधांची योजना लागू करण्यासाठीच UAE चा हा खटाटोप सुरू असल्याचा आरोपही तेहरानने केला आहे.
अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम
UAE च्या या निर्णयामुळे आधीच संकटात असलेल्या इराणच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसणार आहे. चीननंतर UAE हा इराणचा दुसरा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे. दोन्ही देशांमध्ये दरवर्षी तब्बल २७ अब्ज डॉलर्सचा द्विपक्षीय व्यापार होतो.
इराणच्या एकूण वार्षिक आयातीपैकी एक तृतीयांश आयात UAE मार्फत होत होती. आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांना बगल देण्यासाठी आणि SWIFT सारख्या आर्थिक प्रणालीवरील निर्बंध टाळून जागतिक बाजारपेठेत प्रवेश करण्यासाठी इराणसाठी दुबई हे एक महत्त्वाचे केंद्र होते.
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, इराणच्या अर्थव्यवस्थेत UAE ची भूमिका पाहता, अमेरिकेने लादलेल्या निर्बंधांपेक्षाही UAE च्या या व्यापार बंदीचा जास्त मोठा परिणाम होऊ शकतो.
राजकीय संबंधांना धक्का
गेल्या काही महिन्यांपासून इराणसोबत आर्थिक आणि विमान सेवा पुन्हा सुरू करून राजनैतिक संबंध सुधारण्याचे प्रयत्न सुरू होते. मात्र, या घटनेमुळे त्या प्रयत्नांना मोठा धक्का बसला आहे. होरमुझच्या सामुद्रधुनीतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, UAE च्या या नवीन आर्थिक निर्बंधांमुळे हा संपूर्ण परिसर पुन्हा एकदा मोठ्या अनिश्चिततेच्या गर्तेत सापडला आहे.