Netanyahu: बेंजामिन नेतन्याहू जिवंत की मृत? एका फोटोमुळे AI सुद्धा गोंधळात, नक्की काय आहे प्रकरण?

Netanyahu: बेंजामिन नेतन्याहू जिवंत आहेत की मृत? इस्रायलच्या पंतप्रधानांचा इराणच्या अधिकाऱ्यांवर हल्ल्याचे आदेश देतानाचा एक फोटो व्हायरल झाला आहे. हा फोटो कधीचा आहे, याबद्दल AI चॅटबॉट 'ग्रॉक'ने (Grok) वेगवेगळी उत्तरं दिल्याने सोशल मीडियावर मोठा गोंधळ उडाला आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्याबद्दल सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा सुरू आहे - ते जिवंत आहेत की नाही? आता तर इस्रायलच्या पंतप्रधान कार्यालयानेच प्रसिद्ध केलेल्या एका फोटोमुळे हा गोंधळ आणखी वाढला आहे. या फोटोमध्ये नेतन्याहू एका सुरक्षित फोनवरून इराणच्या अधिकाऱ्यांविरोधात लष्करी कारवाईचे आदेश देताना दिसत आहेत. पण हा फोटो नक्की कधीचा आहे, यावरून AI चॅटबॉट 'ग्रॉक'ने (Grok) परस्परविरोधी माहिती दिल्याने ऑनलाइन जगात एकच खळबळ उडाली आहे.

हा सगळा गोंधळ अशा वेळी सुरू आहे, जेव्हा इस्रायल आणि इराण यांच्यातील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. अली लारीजानी आणि घोलमरेझा सोलेमानी यांच्यासारख्या इराणच्या वरिष्ठ नेत्यांना इस्रायली हल्ल्यात ठार केल्याचा दावा केला जात आहे.

फोटोत नेतन्याहू हल्ल्याचे आदेश देताना

इस्रायलच्या पंतप्रधान कार्यालयानुसार, या फोटोमध्ये नेतन्याहू एका सुरक्षित लँडलाईनवरून लष्करी अधिकाऱ्यांशी बोलत आहेत आणि इराणच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर कारवाईचे आदेश देत आहेत.

या फोटोसोबत दिलेल्या कॅप्शनमध्ये लिहिलं होतं: "पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू इराणच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या हत्येचे आदेश देताना."

इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ यांनी सांगितलं की, या कारवाईत लारीजानी आणि सोलेमानी मारले गेले.

काट्झ यांनी एका टीव्ही भाषणात सांगितलं की, इस्रायलच्या लष्करप्रमुखांनी त्यांना माहिती दिली आहे की, "या दोन्ही नेत्यांना काल रात्री संपवण्यात आलं."

ते पुढे म्हणाले की, "ते आता इराणचे सर्वोच्च नेते अली खामेनी आणि नरकाच्या खोल गर्तेत गेलेल्या दुष्ट शक्तींच्या इतर सदस्यांमध्ये सामील झाले आहेत."

जर तेहरानने या वृत्ताला दुजोरा दिला, तर २८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यांनी युद्ध सुरू झाल्यापासून अली खामेनी यांच्या हत्येनंतरची ही सर्वात मोठा खून ठरेल.

ग्रॉकने आधी फोटो 'नवीन' असल्याचं सांगितलं

हा फोटो लगेचच व्हायरल झाला आणि लोकांनी त्याची सत्यता तपासण्यासाठी X (पूर्वीचं ट्विटर) सोबत जोडलेल्या AI चॅटबॉट 'ग्रॉक'ची मदत घेतली.

सुरुवातीला ग्रॉकने दावा केला की हा फोटो अगदी ताजा आहे.

ग्रॉक म्हणाला, "हा फोटो आज (१७ मार्च, २०२६) इस्रायली पंतप्रधान कार्यालयाच्या अधिकृत अकाऊंटवरून प्रसिद्ध करण्यात आला आहे, जो इराणच्या लक्ष्यांवरील सध्याच्या कारवाईचं प्रतीक आहे."

"यात नेतन्याहू त्यांच्या कार्यालयात IDF आणि कर्मचाऱ्यांसोबत एका सुरक्षित लँडलाईनवर दिसत आहेत. हा फोटो सध्याच्या संघर्ष काळात गेल्या २४-४८ तासांत काढलेला असावा."

त्याने पुढे असंही म्हटलं: "या फोटोशी जुळणारा कोणताही जुना स्रोत सापडलेला नाही."

सोशल मीडिया युझर्सनी ग्रॉकलाच दिलं आव्हान

पण, जेव्हा सोशल मीडिया युझर्सनी काही स्क्रीनशॉट शेअर केले, तेव्हा सगळं चित्रच पालटलं. या स्क्रीनशॉटनुसार, हाच फोटो ४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, म्हणजे युद्ध सुरू होण्याच्या काही आठवडे आधीच ऑनलाइन दिसला होता.

हे स्क्रीनशॉट पाहिल्यानंतर ग्रॉकने आपलं उत्तर बदललं.

चॅटबॉट म्हणाला, "हो, दोन्ही फोटोंमध्ये नेतन्याहू फोनवर IDF अधिकारी आणि नोट्स घेणाऱ्या व्यक्तीसोबत दिसत आहेत, हे सारखंच आहे."

"तुम्ही शेअर केलेल्या स्क्रीनशॉटमध्ये या फोटोची तारीख ४ फेब्रुवारी २०२६ (म्हणजे २८ फेब्रुवारीच्या हल्ल्यांपूर्वीची) आहे. याचा अर्थ, आज इस्रायली पंतप्रधान कार्यालयाने पोस्ट केलेला फोटो जुना असून तो नवीन कॅप्शनसह पुन्हा वापरला आहे."

युद्धकाळात वेगाने बदलणारी माहिती आणि AI सारखी साधनं कशी स्पष्टतेऐवजी गोंधळ निर्माण करू शकतात, याचं हे ताजं उदाहरण ठरलं आहे.

नेतन्याहूंच्या मृत्यूच्या अफवांना ऊत

फोटोवरून सुरू असलेला हा वाद अशा वेळी समोर आला आहे, जेव्हा स्वतः नेतन्याहू यांना त्यांच्या मृत्यूच्या अफवा फेटाळाव्या लागत आहेत.

या आठवड्याच्या शेवटी, इस्रायली पंतप्रधानांनी एका कॅफेमधून एक छोटा व्हिडिओ पोस्ट करून सोशल मीडियावर पसरलेल्या दाव्यांची खिल्ली उडवली.

"मी कॉफीसाठी जीव देतोय," असं नेतन्याहू यांनी व्हिडिओमध्ये उपहासाने म्हटलं. हिब्रू भाषेत याचा अर्थ 'एखादी गोष्ट खूप आवडणे' असा होतो.

त्यानंतर त्यांनी कॅमेऱ्यासमोर हात दाखवत विनोद केला: "तुम्हाला माझी बोटं मोजायची आहेत का?"

त्यांच्या एका जुन्या व्हिडिओमध्ये त्यांना सहा बोटं असल्याचा दावा केला गेला होता आणि तो व्हिडिओ AI ने बनवला आहे, असं म्हटलं जात होतं. त्यालाच उद्देशून त्यांनी हे वक्तव्य केलं.

दुसऱ्या एका व्हिडिओमध्ये नेतन्याहू म्हणाले, "नियमांचं पालन करूया आणि एकत्र जिंकूया."

पंतप्रधान जिवंत असल्याची इस्रायलची ग्वाही

इस्रायली अधिकाऱ्यांनी या अफवा वारंवार फेटाळून लावल्या आहेत.

भारतातील इस्रायलचे राजदूत रुव्हेन अझार म्हणाले की, त्यांनी स्वतः पंतप्रधानांना पाहिलं आहे.

अझार म्हणाले, "पंतप्रधान नेतन्याहू जिवंत आहेत. मी इस्रायलमध्ये असताना त्यांना एकदा नाही, तर अनेकदा पाहिलं आहे. कॅफेमधील तो व्हिडिओ AI ने बनवलेला नाही. सध्या खूप चुकीची माहिती पसरवली जात आहे."

नेतन्याहू यांच्या कार्यालयानेही त्यांच्या हत्येचे दावे फेटाळून लावले आहेत. एका प्रश्नाला थेट उत्तर देताना कार्यालय म्हणाले: "ही फेक न्यूज आहे; पंतप्रधान ठीक आहेत."

इराणसोबतचं युद्ध तीव्र

नेतन्याहूंच्या स्थितीबद्दलची ही अटकळ अशा वेळी सुरू आहे, जेव्हा इस्रायल आणि इराणमधील युद्ध अधिकच चिघळत आहे.

इस्रायलने म्हटलं आहे की, त्यांनी बसिज कमांडर सोलेमानी यांना "तेहरानमधील एका अचूक हल्ल्यात" ठार केलं.

बसिज हे इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सच्या अंतर्गत असलेलं एक निमलष्करी दल आहे, ज्याने इराणमधील धर्मगुरूंच्या राजवटीविरोधातील निदर्शनं दडपण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.

इस्रायली लष्करानुसार, सोलेमानी यांना एका "तात्पुरत्या मुख्यालयावर" झालेल्या हवाई हल्ल्यात इतर कमांडर्ससोबत ठार करण्यात आलं.

दरम्यान, या घोषणेनंतर लगेचच उत्तर इस्रायलमध्ये हवाई हल्ल्याचे सायरन वाजले. इराणकडून क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा इशारा दिल्यानंतर दूरवर स्फोटांचे आवाज ऐकू आल्याचं AFP च्या पत्रकारांनी सांगितलं.

AI, युद्ध आणि माहितीचं रणांगण

नेतन्याहूंच्या फोटोवरून सुरू असलेला वाद हे दाखवून देतो की, इस्रायल-इराण संघर्ष केवळ रणांगणावरच नाही, तर डिजिटल माहितीच्या जगातही लढला जात आहे.

AI द्वारे पसरवल्या जाणाऱ्या अफवा, जुने फोटो आणि खऱ्या-खोट्या प्रचाराच्या या गदारोळात, ग्रॉकसारखी सत्यता तपासणारी साधनंही कमी पडत आहेत. त्यामुळेच इंटरनेटवर एकच प्रश्न पुन्हा पुन्हा विचारला जात आहे:

बेंजामिन नेतन्याहू जिवंत आहेत की मृत?