Nepal Floods : रौद्ररूप धारण केलेल्या नदीचा थरार, नेपाळमध्ये महाप्रलय, ७ जणांचा मृत्यू

नेपाळच्या रसुवा जिल्ह्यात बुधवारी भोटे कोशी नदीला अचानक महापूर आला. तिबेट सीमेजवळील वस्त्या, पूल आणि पायाभूत सुविधांचं मोठं नुकसान झालं आहे. स्याफ्रुबेसी आणि तिमुरे या भागांना सर्वाधिक फटका बसला आहे.

नेपाळमध्ये महाप्रलय

नेपाळच्या हिमालयीन रसुवा जिल्ह्यात आलेल्या महापुराने तिबेट सीमेजवळील वस्त्या आणि पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त केल्या आहेत. यानंतर मोठ्या प्रमाणावर बचावकार्य सुरू करण्यात आलं आहे. ताज्या वृत्तानुसार, या दुर्घटनेत किमान ७ जणांचा मृत्यू झाला आहे आणि सुमारे ४१ सुरक्षा कर्मचारी बेपत्ता आहेत. बचावकार्य युद्धपातळीवर सुरू आहे.

Today, a devastating sudden surge in the Bhotekoshi River has caused widespread destruction, with fears that several people may have been killed or swept away. 📍Rasuwa District, Nepal, along the China border. pic.twitter.com/52if8LGlO9

— Weather Monitor (@WeatherMonitors) August 26, 2026

नेपाल में बाढ़ का खौफनाक Video 

रसुवा जिले में भोटेकोशी नदी में अचानक बाढ़ आई। बड़ी संख्या में लोगों के बह जाने की सूचना हैं। कई बाजार, गाँव सहित जलविद्युत परियोजनाएं भी चपेट में आई हैं। सेना तैनात कर दी गई है। pic.twitter.com/92ndP7Uenq

— Sachin Gupta (@Sachingupta) August 26, 2026

INDIA NEEDS TO WATCH THIS HIMALAYAN FLOOD WAVE! 

A major flood has entered Nepal’s Bhote Koshi from the Tibetan side, triggering alerts across the Trishuli basin.

Bhote Koshi becomes Trishuli which becomes Narayani/Gandak and if flows into Bihar eventually into the Ganga.… pic.twitter.com/7R4toMNrS7

— Rahul Shivshankar (@RShivshankar) August 26, 2026

बुधवारी सकाळी भोटे कोशी नदीला आलेल्या या महापुराचा फटका तिमुरे आणि स्याफ्रुबेसी या भागांना बसला. गावं, रस्ते, पूल आणि प्रकल्पांचं मोठं नुकसान झाल्याचं वृत्त आहे. मात्र, नुकसानीचा नेमका आकडा आणि जीवितहानी अजूनही स्पष्ट झालेली नाही.

या आपत्तीच्या कारणांवरूनही अनेक तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. गेल्या वर्षी याच नदीत आलेला पूर तिबेटमधील एक तलाव फुटल्यामुळे आला होता. मात्र, बुधवारी आलेला पूरही हिमनदीचा तलाव फुटल्यामुळेच (glacial lake outburst) आला आहे का, याला अधिकृत दुजोरा मिळालेला नाही.

आतापर्यंत काय काय घडलंय, ते जाणून घेऊया.

नक्की काय घडले?

नेपाळी अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, बुधवारी सकाळी ९ वाजताच्या सुमारास तिबेटच्या दिशेनं भोटे कोशी नदीत पाण्याचा प्रचंड लोंढा आला.

या अचानक आलेल्या पुरामुळे रसुवा जिल्ह्यातील तिमुरे आणि स्याफ्रुबेसी या भागांना मोठा फटका बसला. अनेक वस्त्या आणि प्रकल्पांची ठिकाणं वाहून गेल्याचं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. मात्र, दुर्गम भाग आणि पुराचा वेग यामुळे नुकसानीचा त्वरित अंदाज घेणं आव्हानात्मक ठरत आहे.

अनेक लोक वाहून गेल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. काही पोस्टमध्ये तर सुमारे १००० लोकांचा उल्लेख आहे. मात्र, या वृत्ताला नेपाळी अधिकाऱ्यांनी अधिकृतपणे दुजोरा दिलेला नाही.

जिल्हा प्रशासक नरेंद्र परियार यांनी रॉयटर्सला सांगितलं की, मोठी जीवित आणि वित्तहानी होण्याची शक्यता आहे, पण आत्ताच निश्चित आकडेवारी देणं घाईचं ठरेल.

कोणत्या ठिकाणी फटका बसलाय?

या पुराचा सर्वाधिक फटका नेपाळ-तिबेट सीमेजवळील डोंगराळ रसुवा जिल्ह्याला बसला आहे.

अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, तिमुरे आणि स्याफ्रुबेसीमध्ये मोठं नुकसान झालं आहे. पुराचं पाणी नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने खाली जात असल्यामुळे नदीकिनारी असलेल्या वस्त्या, बाजारपेठा आणि पायाभूत सुविधांनाही फटका बसला आहे.

धोका फक्त रसुवापुरता मर्यादित नाही. प्रशासनाने नदीच्या खालच्या भागातील लोकांनाही सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. रसुवा, नुवाकोट, धाडिंग, गोरखा आणि चितवनमधील लोकांना सतर्क राहण्यास सांगण्यात आलं आहे.

बुधवारपर्यंत पुराचं पाणी रसुवा ओलांडून पुढे सरकलं होतं, त्यामुळे त्रिशूली नदीच्या काठावरच्या गावांची चिंता वाढली आहे.

गाव, प्रकल्प आणि स्थानिकांना मोठा फटका

या अचानक आलेल्या पुरामुळे घरं आणि पायाभूत सुविधांचं मोठं नुकसान झालं आहे.

अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, अनेक गावं आणि प्रकल्पांची ठिकाणं वाहून गेली आहेत. या आपत्तीग्रस्त भागात रस्ते, पूल आणि वीज प्रकल्पांनाही फटका बसला आहे, मात्र नुकसानीचा पूर्ण अंदाज अजून आलेला नाही.

NOW: Disastrous flooding has hit the Bhotekoshi River in Rasuwa, Nepal, with floodwaters surging toward the Trishuli River and Mugling. 

Residents in nearby areas are urged to move to higher ground and stay safe.(26, 08, 2026) pic.twitter.com/wx9mQYOmoD

— Weather Monitor (@WeatherMonitors) August 26, 2026

The landslide in the #Langtang region and along the Bhote Koshi River is not a natural disaster. It is a man-made disaster. The people are being lied to. The government is silent. The system is designed to keep them scrolling.

The Region Was Deliberately Destabilised#Langtang… pic.twitter.com/w5JVSwyiYf

— Aprajita Nafs Nefes 🦋 Ancient Believer (@aprajitanefes) August 26, 2026

रसुवा हा जलविद्युत विकास, रस्ते बांधकाम आणि सीमापार व्यापारासाठी एक महत्त्वाचा भाग आहे. येथील तीव्र उतार आणि वेगाने वाहणाऱ्या नद्यांमुळे पाण्याच्या पातळीत अचानक वाढ झाल्यास धोका निर्माण होतो.

नुकताच बांधलेला एक पूलही या पुरात वाहून गेला किंवा खराब झाला. तसेच, पूरग्रस्त भागाजवळील वाहनं आणि मालही पाण्यात वाहून गेल्याचं प्राथमिक अहवालात म्हटलं आहे.

महाप्रलय येण्यामागील कारण काय?

हा सर्वात मोठा अनुत्तरित प्रश्न आहे.

नेपाळच्या जलविज्ञान आणि हवामानशास्त्र विभागाने सूचित केलं आहे की, हा पूर रसुवामधील पावसामुळे आलेला नाही. हवामान अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, सॅटेलाइट इमेजरीमध्ये तिबेटच्या बाजूला मुसळधार पाऊस झाल्याचं दिसतंय, पण पुराचं नेमकं कारण अजूनही प्रशासनाने स्पष्ट केलेलं नाही.

हा पूर तिबेटच्या बाजूने आल्यामुळे, हिमनदीचा तलाव फुटल्याने, भूस्खलनामुळे धरण तयार झाल्याने किंवा इतर कोणत्याही उंच ठिकाणच्या घटनेमुळे अचानक पाणी सुटलं का, असे प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

मात्र, हा पूर हिमनदीचा तलाव फुटल्यामुळे (GLOF) आला आहे, याला अधिकाऱ्यांनी दुजोरा दिलेला नाही.

ही गोष्ट महत्त्वाची आहे. गेल्या वर्षीची आपत्ती हिमनदीच्या तलावाशी संबंधित होती, याचा अर्थ या आठवड्यात आलेल्या पुरामागेही तेच कारण असेल असं नाही.

आधीच्या पुराशी तुलना

२०२५ मध्ये भोटे कोशी नदीला असाच एक विनाशकारी पूर आला होता, ज्यात किमान नऊ जणांचा मृत्यू झाला होता आणि २४ जण बेपत्ता झाले होते.

त्या आपत्तीत नेपाळ आणि चीनला जोडणारा 'फ्रेंडशिप ब्रिज'ही वाहून गेला होता, ज्यामुळे अनेक महिने वाहतूक आणि व्यापार विस्कळीत झाला होता.

एका प्रादेशिक हवामान निरीक्षण संस्थेने नंतर निष्कर्ष काढला की, २०२५ चा पूर तिबेटमधील एका अज्ञात 'सुप्राग्लेशियल लेक' (supraglacial lake) म्हणजे हिमनदीच्या पृष्ठभागावरील तलाव फुटल्यामुळे आला होता.

जेव्हा वितळलेलं पाणी हिमनदीच्या पृष्ठभागावर जमा होतं, तेव्हा असा तलाव तयार होतो. जर हे पाणी रोखून धरणारे नैसर्गिक अडथळे तुटले, तर प्रचंड पाणी वेगाने खाली वाहू लागतं.

गेल्या वर्षीच्या घटनेमुळेच बुधवारच्या आपत्तीचीही कसून चौकशी होत आहे. पण जोपर्यंत शास्त्रज्ञ आणि अधिकारी आपला तपास पूर्ण करत नाहीत, तोपर्यंत या ताज्या पुराला हिमनदी फुटल्यामुळे आलेला पूर म्हणणं घाईचं ठरेल.

आर्मी, पोलीस आणि बचाव कार्य सुरू

नेपाळने एक मोठं बचाव आणि मदतकार्य सुरू केलं आहे.

नेपाळ लष्कर, सशस्त्र पोलीस दल आणि नेपाळ पोलीस रसुवा आणि जवळच्या भागात तैनात करण्यात आले आहेत. डोंगराळ आणि दुर्गम भागात शोध, बचाव आणि वैद्यकीय कार्यासाठी हेलिकॉप्टरही तैनात करण्यात आली आहेत.

लष्कराचं एक हेलिकॉप्टर 'इमर्जन्सी मेडिकल रेस्क्यू टीम'सह बाधित भागाकडे पाठवण्यात आलं आहे, तर जवळच्या ठिकाणांहून अतिरिक्त बचाव पथकंही बोलावण्यात आली आहेत.

सरकारने सखल आणि नदीकाठच्या भागात राहणाऱ्या लोकांना आवश्यकतेनुसार सुरक्षित ठिकाणी जाण्याचे निर्देश दिले आहेत.

प्रशासनाने नागरिकांना अफवांवर विश्वास न ठेवता केवळ अधिकृत सूचनांचं पालन करण्याचं आवाहन केलं आहे.

हा पूर रसुवाच्या पलीकडे का महत्त्वाचा आहे?

भोटे कोशी नदी तिबेटमध्ये उगम पावते आणि नेपाळमधून वाहत जाऊन त्रिशूली नदीला मिळते. ही मोठी नदी प्रणाली पुढे भारतातील गंडक नदीच्या खोऱ्याला जोडली जाते.

याचा अर्थ असा नाही की सध्याच्या पुरामुळे भारतातही पूर येईल. प्रवाहाच्या दिशेने होणारा परिणाम अनेक गोष्टींवर अवलंबून असतो, जसं की पाण्याचा एकूण साठा, नेपाळच्या नदी प्रणालीतून त्याचा प्रवास आणि पुढे स्थानिक परिस्थिती कशी आहे.

तरीही, नेपाळच्या हिमालयीन नद्यांमधील अशा अचानक येणाऱ्या पुरांवर बारकाईने लक्ष ठेवलं जातं, कारण या नद्या एकमेकींना जोडलेल्या आहेत आणि राष्ट्रीय सीमा ओलांडतात.

नेपाळमधील अधिकाऱ्यांनी नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने असलेल्या असुरक्षित वस्त्यांना तातडीने धोक्याचा इशारा दिला आहे.

या दुर्घटनेत किती लोकांचा मृत्यू झाला, किती जखमी किंवा बेपत्ता आहेत, याचा नेमका आकडा अजूनही अस्पष्ट आहे. प्रशासन बाधित भागातून माहिती गोळा करत आहे. पुराचं नेमकं कारणही तपासाधीन आहे.

पण एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की, या आपत्तीने पुन्हा एकदा हिमालयातील तीव्र उताराच्या आणि हिमनदीतून उगम पावणाऱ्या नद्यांजवळ राहणाऱ्या समुदायांसमोरील धोका अधोरेखित केला आहे. मुसळधार पाऊस, बदलती हिमनदीची परिस्थिती, भूस्खलन आणि अचानक साठलेलं पाणी बाहेर पडल्याने फार कमी वेळेत विनाशकारी पूर येऊ शकतो.

भोटे कोशी नदीने रौद्र रूप धारण केल्याचे व्हायरल व्हिडिओ या घटनांचा भयानक वेग दाखवतात. पण या नाट्यमय दृश्यांच्या पलीकडे, खरं चित्र अजून समोर यायचं आहे.

जोपर्यंत बचाव पथकं आपलं काम पूर्ण करत नाहीत, तोपर्यंत वाहून गेलेल्या लोकांच्या संख्येबद्दल किंवा पुराच्या नेमक्या कारणाबद्दलच्या दाव्यांवर सावधगिरीने विश्वास ठेवला पाहिजे. सध्याची वस्तुस्थिती ही आहे की, एका मोठ्या महापुराने रसुवामध्ये गंभीर नुकसान केलं आहे, बचाव पथकं घटनास्थळी आहेत आणि नदीच्या खालच्या भागातील लोकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे.

(एजन्सीच्या माहितीसह)