मंगळ ग्रहावर आढळल्या 8 विचित्र गुहा, चिनी शास्त्रज्ञांनी लावला शोध, जुनी गृहितके बदलणार!

Chinese Scientists Find Eight Unusual Caves on Mars : मंगळावरील हेब्रस व्हॅलेस प्रदेशात चिनी शास्त्रज्ञांनी या आठ गुहा शोधल्या आहेत. प्राचीन काळी मंगळावर पाण्याच्या उपस्थितीमुळे या गुहा तयार झाल्या असाव्यात, असा अंदाज आहे.

Chinese Scientists Find Eight Unusual Caves on Mars : मंगळाला आतापर्यंत एक शुष्क आणि ओसाड ग्रह म्हणून पाहिले जात होते. पण, चिनी शास्त्रज्ञांच्या एका नवीन शोधाने या धारणेला आव्हान दिले आहे. संशोधकांनी मंगळावर अशा आठ गुहा ओळखल्या आहेत, ज्या पाण्याच्या उपस्थितीमुळे तयार झाल्या असाव्यात. हा शोध मंगळाच्या पृष्ठभागाकडे नाही, तर त्याच्या आत दडलेल्या इतिहासाकडे संकेत देत असल्याची आशा शास्त्रज्ञांना आहे.

चीनमधील शास्त्रज्ञांनी मंगळावरील हेब्रस व्हॅलेस (Hebrus Valles) प्रदेशात या नवीन गुहा शोधल्या आहेत. या गुहांबद्दलची सर्वात लक्षणीय गोष्ट म्हणजे त्या ज्वालामुखीच्या क्रियेमुळे तयार झालेल्या नाहीत, तर पाण्यात विरघळणाऱ्या खडकांच्या रासायनिक प्रक्रियेमुळे तयार झाल्या आहेत. पृथ्वीवर अशा रचनांना कार्स्ट गुहा (Karst Caves) म्हटले जाते. शास्त्रज्ञांच्या मते, दुसऱ्या ग्रहावर अशा प्रकारच्या गुहांची नोंद होण्याची ही पहिलीच वेळ आहे, असे डेली गॅलेक्सीने म्हटले आहे.

हेब्रस व्हॅलेस ठरले शोधाचे केंद्र

या सर्व गुहा मंगळावरील हेब्रस व्हॅलेस प्रदेशात सापडल्या आहेत. वायव्येकडील प्रदेशात आठ गोलाकार खोल खड्डे आढळले. ते सामान्य उल्कापाताच्या खड्ड्यांसारखे नाहीत. त्यांच्याभोवती उंच कडा किंवा अवशेष नाहीत. त्यामुळे शास्त्रज्ञांना शंका आली की ते इतर कोणत्यातरी प्रक्रियेने तयार झाले असावेत. संशोधकांना वाटते की हे केवळ खड्डे नसून मंगळाच्या पृष्ठभागाखालील एका मोठ्या प्रणालीचे प्रवेशद्वार असू शकतात.

NASA चा डेटा

NASA च्या अनेक उपग्रह मोहिमांमधून मिळालेल्या डेटाचा वापर करून हा अभ्यास करण्यात आला. यामध्ये मार्स ग्लोबल सर्व्हेअरचा समावेश आहे. थर्मल एमिशन स्पेक्ट्रोमीटरच्या डेटामधून कार्बोनेट्स, सल्फेट्स सारखी खनिजे उघड झाली, जी सामान्यतः पाण्याच्या उपस्थितीत तयार होतात.

पाण्यामुळे तयार झालेले खडक

कार्बोनेट्स आणि सल्फेट्सच्या उपस्थितीमुळे शास्त्रज्ञ या निष्कर्षावर पोहोचले की मंगळाच्या पृष्ठभागाखाली एकेकाळी पाणी वाहत होते. या पाण्याने हळूहळू विरघळणारे खडक झिजवून गुहा तयार केल्या असाव्यात, असा अंदाज आहे. मंगळाच्या निर्मितीच्या इतिहासात पाण्याच्या भूमिकेबद्दलच्या या नवीन शोधाला यामुळे अधिक बळकटी मिळते.

येथे कधीकाळी जीवन होते का?

जर मंगळावर जीवन अस्तित्वात असेल, तर त्याला पृष्ठभागावरील कठोर परिस्थितीपासून वाचण्यासाठी सुरक्षित आश्रयस्थानाची आवश्यकता होती. मंगळावरील तीव्र सौर विकिरण, धुळीची वादळे आणि तीव्र तापमान जीवनासाठी खूप धोकादायक आहे. अशा गुहांनी सूक्ष्मजीवांसाठी सुरक्षित आश्रय दिला असता, असे शास्त्रज्ञांचे मत आहे.

भविष्यातील मंगळ मोहिमांसाठी मोठा संकेत

या शोधामुळे मंगळावर जीवनाचा शोध घेण्याच्या मोहिमेला एक नवीन दिशा मिळाली आहे. भविष्यातील मोहिमा आता केवळ मंगळाच्या पृष्ठभागावरच नव्हे, तर मंगळाच्या खालील मातीतही संशोधन करू शकतात. जीवनाचे सर्वात महत्त्वाचे पुरावे या लाल ग्रहाच्या खोलवर दडलेले असण्याची शक्यता आहे.