Hormuz Blockade : चीनचा अमेरिकेला कडक इशारा; “हस्तक्षेप करू नका”, इराणला ठाम पाठिंबा

इराणसोबतची शांतता चर्चा फिस्कटल्यानंतर अमेरिकेने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये नौदल नाकेबंदी केली आहे. हा जगातील एक महत्त्वाचा तेल मार्ग आहे. चीनने यावर अमेरिकेला कडक शब्दांत इशारा दिला असून या हस्तक्षेपाला विरोध केला आहे. तसेच इराणसोबतचे व्यावसायिक संबंध कायम ठेवण्यावर चीनने भर दिला आहे.

इराणसोबतची शांतता चर्चा फिस्कटल्याने अमेरिकेने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये नौदल नाकेबंदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे भू-राजकीय तणाव शिगेला पोहोचला आहे. जगातील जवळपास २० टक्के तेल वाहतूक याच मार्गावरून होते, त्यामुळे हा मार्ग आता नव्या संघर्षाचं केंद्र बनला आहे.

चीनकडून युद्धविरामासाठी जोर

चीनने यावर तीव्र प्रतिक्रिया देत अमेरिकेला हस्तक्षेपापासून दूर राहण्याचा इशारा दिला आहे. बीजिंगमधील अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं आहे की, बाहेरील शक्तींनी या प्रदेशात आणखी अस्थिरता निर्माण करू नये. रिपोर्ट्सनुसार, चीनने "आमच्या भानगडीत पडू नका," असा थेट संदेश देत अमेरिकेच्या या निर्णयाला ठाम विरोध केला आहे आणि इराणच्या भूमिकेला पाठिंबा दर्शवला आहे.

चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी (Wang Yi) यांनी जोर देऊन सांगितलं की, "ही नाकेबंदी आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या हिताची नाही." त्यांनी सर्व पक्षांना संयम बाळगण्याचं आणि संकट वाढवणाऱ्या कोणत्याही कृतीपासून दूर राहण्याचं आवाहन केलं आहे.

ट्रम्प यांनी केली होर्मुझ नाकेबंदीची घोषणा

इस्लामाबादमध्ये झालेल्या उच्चस्तरीय वाटाघाटी अयशस्वी झाल्यानंतर अमेरिकेने ही नाकेबंदी जाहीर केली. यानुसार, इराणच्या बंदरांशी संबंधित सागरी वाहतुकीला लक्ष्य केलं जाईल. परवानगीशिवाय या भागात प्रवेश करणाऱ्या किंवा बाहेर जाणाऱ्या जहाजांना रोखलं जाऊ शकतं, ज्यामुळे सागरी मार्गांवर मोठा परिणाम होईल, असं वॉशिंग्टनने म्हटलं आहे.

चीन हा जगातील सर्वात मोठा कच्च्या तेलाचा आयातदार देश आहे आणि इराणच्या ऊर्जेचा एक प्रमुख खरेदीदार आहे. त्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळीवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबद्दल चीनने तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी ऊर्जाप्रवाहासाठी एक महत्त्वाची धमनी आहे. या मार्गातील कोणताही अडथळा तेलाच्या किमती वाढवू शकतो आणि जगभरातील बाजारपेठा अस्थिर करू शकतो.

चीनने इराणसोबतचे व्यावसायिक संबंध कायम ठेवण्याची वचनबद्धता पुन्हा एकदा व्यक्त केली आहे. चिनी अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं आहे की, त्यांची जहाजं या प्रदेशातून प्रवास करत राहतील आणि तेहरानसोबतचे ऊर्जा करार पाळले जातील. "आम्ही आमच्या सहकार्याचा आदर करतो आणि इतरांनी त्यात हस्तक्षेप करू नये अशी अपेक्षा करतो," असं अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

त्याच वेळी, चीन इराणला शस्त्र पुरवठा करण्याच्या तयारीत असल्याचा आरोपही चीनने फेटाळून लावला आहे. हे आरोप "निराधार आणि बदनामीकारक" असल्याचं चीनने म्हटलं आहे.

या परिस्थितीचा परिणाम जागतिक बाजारपेठांवर दिसू लागला आहे. नाकेबंदीच्या घोषणेनंतर, पुरवठ्यात दीर्घकाळ व्यत्यय येण्याच्या भीतीने तेलाच्या किमती प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पुढे गेल्या आहेत.

चीनने सर्व पक्षांना मुत्सद्देगिरीला प्राधान्य देण्याचं आवाहन केलं आहे. तसेच सर्वसमावेशक युद्धविराम आणि संकटावर राजकीय तोडगा काढण्याची मागणी केली आहे. वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यातील तणाव वाढत असताना, मध्यस्थीची "रचनात्मक भूमिका" बजावण्यास तयार असल्याचे संकेतही चीनने दिले आहेत.

दोन्ही बाजू आपापल्या भूमिकेवर ठाम असल्याने आणि जागतिक ऊर्जा सुरक्षा धोक्यात आल्याने, तातडीने राजनैतिक प्रयत्न यशस्वी न झाल्यास होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचे संकट एका मोठ्या भू-राजकीय संघर्षात बदलण्याचा धोका आहे.