
नवी दिल्ली: आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) वर जाणाऱ्या अॅक्सिओम-४ मिशनचे प्रक्षेपण स्पेसएक्सने पुढे ढकलले आहे. स्टॅटिक फायर बूस्टर तपासणी दरम्यान फाल्कन ९ रॉकेटमध्ये द्रव ऑक्सिजन (LOx) ची गळती आढळल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. बुधवारी सायंकाळी ५:३० वाजता होणारे प्रक्षेपण आता पुढे ढकलण्यात आले आहे. दुरुस्ती पूर्ण झाल्यावर आणि प्रक्षेपण रेंज उपलब्ध झाल्यावर नवीन प्रक्षेपणाची तारीख जाहीर केली जाईल.
स्पेसएक्स ने एक्स वरील पोस्टमध्ये प्रक्षेपण पुढे ढकलल्याची पुष्टी केली. त्यांनी म्हटले आहे की, “स्टॅटिक फायर बूस्टर तपासणी दरम्यान आढळलेल्या LOx गळतीची दुरुस्ती करण्यासाठी स्पेसएक्स च्या टीमला अतिरिक्त वेळ देण्यासाठी उद्याचे फाल्कन ९ चे अॅक्स-४ चे अंतराळ स्थानकावरील प्रक्षेपण थांबवण्यात येत आहे. दुरुस्ती पूर्ण झाल्यावर आणि रेंज उपलब्ध झाल्यावर आम्ही नवीन प्रक्षेपणाची तारीख जाहीर करू.”
या मिशनमध्ये चार सदस्यांचा समावेश आहे, ज्यात भारतीय वायुसेनेचे चाचणी वैमानिक शुभांशु शुक्ला यांचा समावेश आहे. गगनयान कार्यक्रमापूर्वी मानवी अंतराळ उड्डाणाचा अनुभव मिळवण्याच्या भारताच्या व्यापक उद्दिष्टाचा हा एक भाग आहे. गगनयान हा भारताचा पहिला मानवी अंतराळ मोहीम असेल. इतर क्रू सदस्यांमध्ये अमेरिकन अंतराळवीर पेगी व्हिटसन (कमांडर), पोलिश अभियंता स्लावोझ उझनान्स्की आणि हंगेरियन संशोधक टिबोर कापू यांचा समावेश आहे.
प्रक्षेपण झाल्यानंतर, अॅक्सिओम-४ क्रू ISS वर सुमारे १४ दिवस राहिल. त्यांच्या मुक्कामादरम्यान, ते ३० हून अधिक देशांतील संशोधकांनी दिलेले ६० हून अधिक वैज्ञानिक प्रयोग करतील. यामध्ये चयापचय विकार, सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षणात स्नायू आणि वनस्पतींची वाढ, सूक्ष्मजीव क्रियाकलाप, संज्ञानात्मक प्रतिसाद आणि सामग्री चाचणी यासारख्या विषयांवर सात भारतीय प्रयोगांचा समावेश आहे.
स्पेसएक्सचे ड्रॅगन कॅप्सूल, C213, प्रक्षेपणानंतर सुमारे २८ तासांत ISS वर पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. आपले मिशन पूर्ण केल्यानंतर, क्रू कॅलिफोर्नियाच्या किनाऱ्यावरील प्रशांत महासागरात उतरेल.
भारताच्या अंतराळ विभागाने या मोहिमेत मोठी गुंतवणूक केली आहे, डिसेंबर २०२४ पर्यंत ४१३ कोटी रुपये खर्च झाले आहेत. चालू आर्थिक वर्षासाठी आणखी १३५ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे, ज्यामुळे एकूण रक्कम सुमारे ५४८ कोटी रुपये (सुमारे $६४ दशलक्ष) होते. ISRO, अॅक्सिओम स्पेस आणि NASA ने अधिकृतपणे एकूण मिशन खर्चाची माहिती जाहीर केलेली नाही, परंतु ही आकडेवारी अंतराळ विभागाच्या वार्षिक अर्थसंकल्पीय अहवालातून घेण्यात आली आहे.