सोनं-चांदीची चिंता सोडा, आता तांब्याचा जमाना, वाढता वाढता वाढे, काय करावं ते जाणून घ्या!

Copper Prices To Rise Making It The New Gold : जागतिक ऊर्जा परिवर्तनाचा वेग तांब्याच्या उपलब्धतेवर अवलंबून असेल. येत्या दशकात, AI सोबत इलेक्ट्रिक वाहने, डेटा सेंटर्स आणि नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रांमुळे तांब्याला सर्वात महत्त्वाचा धातू म्हणून ओळख मिळेल.

Copper Prices To Rise Making It The New Gold : गेल्या काही दिवसांपासून तांब्याच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. त्यामुळे आता सोनं-चांदी सोडून लोक तांब्यामध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी गर्दी करत आहेत. सोनं, चांदीची गोष्ट जुनी झाली, आता तांब्याचीच चर्चा आहे. अलीकडे तांब्याला खूप महत्त्व मिळत आहे. AI-चालित डेटा सेंटर्स, इलेक्ट्रिक वाहने, हरित ऊर्जा प्रकल्प आणि पॉवर ग्रिड अपग्रेड करण्यासारखी सर्व प्रमुख क्षेत्रे आता तांब्यावर अवलंबून आहेत.

या पार्श्वभूमीवर, भारताच्या आर्थिक सर्वेक्षण 2025-26 ने एक इशारा दिला आहे. येत्या काही वर्षांत जगाला तांब्याच्या तीव्र तुटवड्याचा सामना करावा लागेल, असे त्यात म्हटले आहे. तांबे आता केवळ एक औद्योगिक धातू राहिलेला नाही, तर तो एक मोक्याचा स्त्रोत बनला आहे, असे सर्वेक्षणात म्हटले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून तांब्याच्या किमती गगनाला भिडल्या असून गुंतवणूकदार त्याकडे वळले आहेत.

पण, तांब्याच्या किमतीत झालेल्या या अचानक वाढीमागे प्रामुख्याने दोन कारणे आहेत, असे आर्थिक सर्वेक्षणात स्पष्ट केले आहे. पहिले म्हणजे, पवन आणि सौर ऊर्जेपासून वीज निर्माण करणाऱ्या प्रकल्पांसाठी मोठ्या प्रमाणात पायाभूत सुविधांची आवश्यकता असते. ट्रान्समिशन लाईन्स, केबल्स, मोटर्स, ट्रान्सफॉर्मर्स आणि ग्रिड नेटवर्क्स तयार करण्यासाठी प्रचंड प्रमाणात तांब्याची गरज आहे. या प्रमाणात मागणी वाढत असली तरी, पुरवठा मात्र त्याच वेगाने होत नाहीये, असा इशारा सर्वेक्षणाने दिला आहे.

सर्वेक्षणात काय आहे?

CNBC च्या अहवालानुसार, 1 गिगावॅट (GW) पवन ऊर्जा क्षमता स्थापित करण्यासाठी सुमारे 2,866 टन तांब्याची आवश्यकता असते. पण, आता तांब्याचे उत्खनन करणे पूर्वीपेक्षा अधिक कठीण झाले आहे. सध्या सुरू असलेल्या खाणींमध्ये मिळणाऱ्या धातूमध्ये तांब्याचे प्रमाण केवळ 0.5 ते 0.6 टक्के आहे. नवीन प्रकल्पांमध्ये हे प्रमाण आणखी कमी, म्हणजे 0.4 ते 0.5 टक्क्यांपर्यंत घसरले आहे.

याचा अर्थ, 1 टन शुद्ध तांबे मिळवण्यासाठी 167 ते 200 टन कच्च्या धातूवर प्रक्रिया करावी लागेल. सरासरी 0.6 टक्के उत्पन्न गृहीत धरल्यास, 2,866 टन तांबे मिळवण्यासाठी सुमारे 4.8 लाख टन कच्च्या धातूवर प्रक्रिया करावी लागेल, असे सर्वेक्षणाने स्पष्ट केले आहे.

येत्या काळात तांब्याची मागणी वाढणार

ही आकडेवारी केवळ तांबे असलेल्या कच्च्या धातूलाच लागू होते, असे आर्थिक सर्वेक्षणात म्हटले आहे. यात कचरा दगड, खाणकामातील वरचा थर आणि प्रक्रियेतील नुकसान यांचा समावेश नाही. प्रत्यक्षात, खाणीत होणारी एकूण सामग्रीची वाहतूक सामान्यतः दोन ते चार पट जास्त असते. या हिशोबानुसार, 1 गिगावॅट पवन ऊर्जा प्रकल्पासाठी एकूण 10 लाख ते 20 लाख टन (1 ते 2 दशलक्ष टन) सामग्रीची वाहतूक आवश्यक असू शकते.

त्यामुळे, तांब्याच्या खाणकामात योग्य वेळी गुंतवणूक न केल्यास, नवीन प्रकल्पांना परवानगी न दिल्यास आणि पुनर्वापरावर लक्ष केंद्रित न केल्यास, 'Green energy transition' (हरित ऊर्जेकडे होणारे बदल) मोठ्या अडथळ्यांना सामोरे जावे लागेल, असा इशारा आर्थिक सर्वेक्षणाने दिला आहे. जागतिक ऊर्जा परिवर्तनाचा वेग तांब्याच्या उपलब्धतेवरच अवलंबून असेल. येत्या दशकात, AI सोबत इलेक्ट्रिक वाहने, डेटा सेंटर्स आणि नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रांचा दबाव तांब्याला सर्वात महत्त्वाचा धातू बनवेल. त्यामुळे, येत्या काळात तांब्याला प्रचंड मागणी निर्माण होईल.