
मुंबई : टीव्हीवरील मालिकांमध्ये किंवा खऱ्याखुऱ्या रुग्णालयांमध्ये तुम्ही अनेकदा पाहिलं असेल की, डॉक्टर हात स्वच्छ धुतल्यानंतर ऑपरेशन थिएटरमध्ये उलटे चालत जातात. ही कोणतीही विचित्र सवय नसून, रुग्णालयातील संसर्ग टाळण्यासाठी आणि ऑपरेशन थिएटर निर्जंतुक ठेवण्यासाठी वापरली जाणारी एक अत्यंत महत्त्वाची पद्धत आहे.
एखाद्या सर्जनला ऑपरेशन थिएटरमध्ये असं उलटं चालताना पाहणं थोडं विचित्र वाटू शकतं, पण सुरक्षेच्या दृष्टीने हे खूप गरजेचं असतं. सर्जरीदरम्यान सर्व काही स्वच्छ आणि जंतूमुक्त राहावं, यासाठी असं केलं जातं. फ्लोरिडामधील एमडी डॉक्टर डेव्हिड अब्बासी यांनी इन्स्टाग्रामवर एक व्हिडीओ शेअर करून यामागचं कारण सांगितलं आहे. ते सांगतात की, स्क्रब केल्यानंतर (हात स्वच्छ धुतल्यानंतर) सर्जनच्या गाऊनचा पुढचा भाग, त्यांचे हात आणि दंड पूर्णपणे स्वच्छ असतात. पण या प्रक्रियेत गाऊनच्या मागच्या भागाला निर्जंतुक मानलं जात नाही.
ऑपरेशन थिएटरमध्ये जाताना उलटे चालल्यामुळे गाऊनचा पुढचा स्वच्छ भाग चुकूनही दरवाजे, भिंती किंवा इतर कोणत्याही अस्वच्छ पृष्ठभागाला घासला जात नाही. तसेच, यामुळे नर्सेसना मागून गाऊन आणि हातमोजे घालण्यास मदत करणं सोपं जातं. सर्जरीची तयारी पूर्ण करत असताना, नर्सेसचा सर्जनच्या स्वच्छ भागांना स्पर्श होत नाही.
निर्जंतुक केलेल्या हातांनी दरवाजाचे हँडल किंवा इतर कोणत्याही अस्वच्छ वस्तूंना स्पर्श करू नये, असा नियम असतो. रुग्णालयाच्या रचनेनुसार, कर्मचारी दरवाजा उघडण्यासाठी त्यांची पाठ, कंबर किंवा खांद्याचा वापर करतात. ऑपरेशन थिएटरमध्ये संसर्ग टाळण्यासाठी अत्यंत कडक नियमांचं पालन केलं जातं. गाऊन आणि हातमोजे घालण्यापासून ते ऑपरेशन थिएटरमध्ये वावरण्यापर्यंत, प्रत्येक गोष्ट संसर्गाचा धोका कमी करण्यासाठीच डिझाइन केलेली असते.
सर्जरीच्या नियमांनुसार, हात स्वच्छ धुतल्यानंतर फक्त छातीपासून कमरेपर्यंतचा पुढचा भाग आणि हात पूर्णपणे निर्जंतुक राहतात. गाऊनचा मागचा भाग अस्वच्छ मानला जातो. त्यामुळे उलटे चालत गेल्याने सर्जन त्यांच्या पाठीचा वापर करून दरवाजा उघडू शकतात. यामुळे त्यांचे स्वच्छ केलेले हात वर राहतात आणि शरीराचा पुढचा भाग कोणत्याही अस्वच्छ पृष्ठभागाला स्पर्श करण्यापासून सुरक्षित राहतो.