Cancer Explained : एक छोटीशी पेशी जीवघेणी कशी बनते? जाणून घ्या कॅन्सरची कहाणी

How Cancer Develops From a Single Cell Explained : सध्या कॅन्सरच्या रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. पण अनेकांना कॅन्सर नक्की कसा सुरू होतो, त्याची गोष्ट काय आहे, हेच माहीत नसतं. चला, सोप्या भाषेत कॅन्सरबद्दल जाणून घेऊया.

कॅन्सर कसा सुरू होतो?

आपलं शरीर लाखो-करोडो लहान पेशींनी (cells) बनलेलं आहे. या पेशी रोज जुन्या मरतात आणि नवीन तयार होतात. पण काहीवेळा काही पेशींवरचं नियंत्रण सुटतं आणि त्या अमर्यादपणे वाढू लागतात. धूम्रपान, दारू, प्रदूषण, चुकीचा आहार, काही विषाणू आणि कौटुंबिक इतिहास यामुळे पेशींमध्ये बदल होऊ शकतो आणि कॅन्सरची सुरुवात होते.

छोटी पेशी मोठी समस्या कशी बनते?

सुरुवातीला फक्त एक पेशी बदलते. काही काळानंतर तिचं विभाजन होऊन दोन पेशी होतात, मग चार. अशाप्रकारे त्या खूप वेगाने वाढतात. या वाढलेल्या पेशी एकत्र येऊन एक गाठ तयार करतात, ज्याला 'ट्यूमर' (Tumor) म्हणतात. काही ट्यूमर धोकादायक नसतात, पण काही मात्र जीवघेणे असतात. हेच धोकादायक ट्यूमर म्हणजे कॅन्सर.

कॅन्सर शरीरात कसा पसरतो?

कॅन्सर एकाच जागी राहत नाही. वाढ झाल्यानंतर तो शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरतो. रक्त आणि 'लिम्फ' (lymph) नावाच्या द्रवातून या कॅन्सरच्या पेशी फुफ्फुसं, यकृत (liver), मेंदू अशा इतर अवयवांपर्यंत पोहोचतात. या टप्प्याला कॅन्सर पसरणं म्हणतात. या स्थितीत उपचार करणं थोडं कठीण होतं.

कॅन्सर धोकादायक का असतो?

आपले अवयव व्यवस्थित काम करत असतील, तरच आपलं शरीर निरोगी राहतं. कॅन्सरच्या पेशी वाढल्या की त्या हळूहळू अवयवांना निकामी करतात. उदाहरणार्थ, फुफ्फुसात कॅन्सर झाल्यास श्वास घ्यायला त्रास होतो, यकृतात झाल्यास पचनाच्या समस्या येतात. अवयव काम करेनासे झाले की शरीर कमजोर होतं, म्हणूनच कॅन्सर धोकादायक असतो.

कॅन्सरपासून बचाव कसा करायचा?

कॅन्सर झाल्यावर उपचार आहेतच, पण तो होऊ नये म्हणून आधीच काळजी घेणं जास्त चांगलं. धूम्रपान टाळणं, निरोगी आहार घेणं, आहारात फळं-भाज्यांचा समावेश करणं आणि नियमित व्यायाम केल्यास कॅन्सरचा धोका टाळता येतो. शरीरात काही असामान्य बदल दिसल्यास लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.