
मुंबई : भारत कितीही आधुनिक झाला तरी ग्रामीण भागात आजही अनेक कुटुंबांमध्ये स्वयंपाकासाठी चुलीचा वापर होतो. सकाळचा चहा, नाश्ता किंवा भाकरी करताना चुलीवर किंवा स्टोव्हवर तवा ठेवल्याने त्याचा तळ काळा पडतो. गॅसवर रोज दूध तापवणाऱ्या भांड्यांचा तळही काळाकुट्ट होतो. हे काळे डाग सहजासहजी निघत नाहीत. कितीही घासून धुतलं तरी डाग तसेच राहतात. त्यामुळे भांड्यांचा काळा तळ स्वच्छ करणं म्हणजे एक डोकेदुखीच असते. साध्या साबणाने आणि स्क्रबरने हे डाग काढायला गेलो तर साबण संपतो, पण काळेपणा जात नाही. मग करायचं काय? हे डाग कसे काढायचे? या प्रश्नांची उत्तरं तुम्हाला इथे मिळतील.
तुम्ही घरात सहज उपलब्ध असलेल्या काही वस्तूंचा वापर करून हा करपलेला थर सैल करू शकता आणि भांडी सहज स्वच्छ करू शकता. ते कसं, ते आपण इथे जाणून घेऊया.
तुम्ही घरात असलेल्या बेकिंग सोड्याचा वापर करून भांडी स्वच्छ करू शकता. बरेच लोक भांडी घासण्यासाठी महागडे साबण आणतात. पण घरात आधीपासूनच असलेल्या बेकिंग सोड्याचा वापर करत नाहीत किंवा त्याचे फायदे अनेकांना माहीत नसतात. करपलेली भांडी धुण्यासाठी तुम्ही मिठासोबत बेकिंग सोडा वापरू शकता. सर्वात आधी, काळ्या पडलेल्या भांड्याच्या तळाला बेकिंग सोडा लावा आणि त्यावर थोडं मीठ टाका. त्यानंतर थोडं पाणी घालून पेस्टसारखं बनवा आणि करपलेल्या भागावर काही मिनिटे तसंच राहू द्या. मग मऊ स्क्रबर किंवा स्पंजने हलक्या हाताने घासा. करपलेला थर निघायला लागला की पाण्याने धुवून टाका. जर काळा डाग खूप जुना आणि घट्ट असेल, तर तुम्ही हीच पद्धत पुन्हा पुन्हा वापरू शकता. डाग काढण्यासाठी भांडं खूप जोरात घासू नका.
जर घरात बेकिंग सोडा नसेल, तर भांड्यांचे काळे डाग काढण्यासाठी लिंबू आणि मीठ हा उत्तम पर्याय आहे. लिंबामधील आम्लधर्मी गुणधर्म तेलकटपणा आणि डाग सैल करतात. आधी करपलेल्या तळावर लिंबाचा रस टाका आणि त्यावर मीठ भुरभुरा. हे असंच सुमारे १५-२० मिनिटे राहू द्या. त्यानंतर स्पंजने हलक्या हाताने घासा आणि स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्या. रोज अशा प्रकारे भांडी धुतल्यास तळाचा काळेपणा लवकर निघून जातो.
जर भात किंवा इतर अन्न भांड्याला घट्ट चिकटून सुकलं असेल, तर तुम्ही ते लगेच घासू नका. त्याऐवजी त्यात गरम पाणी ओतून थोडा वेळ भिजत ठेवा, म्हणजे ते सहज धुता येईल. जर रात्रीच्या कुकरमध्ये भात चिकटून सुकला असेल, तर तुम्ही तो लगेच धुण्याऐवजी त्यात गरम पाणी टाका. यामुळे सुकलेला भाग गरम पाण्यात पूर्णपणे बुडतो आणि आपोआप मऊ होतो. त्यानंतर गरम पाणी फेकून द्या आणि नेहमीप्रमाणे घासून धुवा, डाग निघून जाईल. जर भात खूपच करपला असेल आणि कुकरचा तळ काळा पडला असेल, तर त्यात गरम पाणी टाकून थोडा वेळ तसंच ठेवा आणि मग धुवा.
तुम्ही करपलेल्या भांड्यांसाठी पांढरं व्हिनेगरही वापरू शकता. करपलेला भाग पूर्णपणे बुडेल इतकं व्हिनेगर भांड्यात ओता. थोडा वेळ तसंच राहू द्या. जर डाग खूपच घट्ट असतील, तर भांड्यातील व्हिनेगर थोडा वेळ गरम करा. त्यानंतर गॅस बंद करा आणि भांडं थोडं थंड होऊ द्या. मग स्पंजने करपलेला थर स्वच्छ करा. स्वच्छ केल्यानंतर भांडं डिश सोप आणि पाण्याने पुन्हा एकदा धुवून घ्या. करपलेले डाग कमी होतील. पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा; व्हिनेगर सर्व प्रकारच्या भांड्यांसाठी योग्य नसतं. ते वापरण्यापूर्वी भांड्यांच्या उत्पादकाची (manufacturer) सूचना वाचणं महत्त्वाचं आहे.
भांडी स्वच्छ धुतल्यानंतर ती उन्हात किंवा हवेशीर ठिकाणी ठेवून चांगली वाळवा. स्वयंपाक करताना गॅसची आच नेहमी मंद ठेवा. कारण मोठ्या आचेमुळे भांड्याचा तळ लवकर काळा पडू शकतो. एवढंच नाही तर कुकरच्या आतही भात करपून तळाला चिकटू शकतो. स्वयंपाक झाल्यावर लगेच भांडी स्वच्छ करण्याची सवय चांगली आहे. भांड्यांचा तळ करपू नये म्हणून हा सर्वात उत्तम उपाय आहे.