Lipulekh Pass: भारत-चीन सीमा व्यापार ६ वर्षांनी पुन्हा सुरू, व्यापाऱ्यांत उत्साह

India China Border Trade Through Lipulekh Pass Set to Resume After Six Year Hiatus: पिथौरागढचे जिल्हाधिकारी आशिष भटगाईं यांनी लिपुलेख खिंडीतून होणारा भारत-चीन सीमा व्यापार सहा वर्षांनी पुन्हा सुरू होण्याची आशा व्यक्त केली आहे. व्यापाराच्या तयारीला सुरुवात झाली असून व्यापाऱ्यांमध्येही उत्साहाचे वातावरण आहे, असं त्यांनी सांगितलं.

India China Border Trade Through Lipulekh Pass Set to Resume After Six Year Hiatus

लिपुलेख खिंडीतून व्यापार ६ वर्षांनी पुन्हा सुरू

तब्बल सहा वर्षांच्या गॅपनंतर भारत आणि चीनमधील सीमा व्यापार पुन्हा सुरू होणार आहे. पिथौरागढ जिल्ह्यातील लिपुलेख खिंडीमार्गे (Lipulekh Pass) हा व्यापार पुन्हा सुरू होण्याबद्दल जिल्हाधिकारी आशिष भटगाईं यांनी शनिवारी सकारात्मकता दर्शवली. ANI शी बोलताना त्यांनी सांगितलं की, या व्यापाराच्या तयारी संदर्भात अधिकाऱ्यांना सूचना देण्यात आल्या आहेत आणि व्यापाऱ्यांमध्येही याबद्दल मोठा उत्साह आहे.

"मी लिपुलेख खिंडीतील व्यापारासंदर्भात एक बैठक घेतली. २०१९ नंतर या मार्गावरून व्यापार पुन्हा सुरू होत आहे. त्यामुळे यावर चर्चा झाली. सर्व अधिकाऱ्यांना वेळेवर तयारी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ६ वर्षांनी हे पुन्हा सुरू होत असल्याने लोकांमध्ये उत्साह आहे. व्यापारीही उत्सुक असून त्यांनी तयारी सुरू केली आहे," असं भटगाईं यांनी स्पष्ट केलं.

२०१९ मध्ये झालेल्या शेवटच्या व्यापाराची आकडेवारीही त्यांनी सांगितली. "यावेळीही पूर्वीइतकेच ट्रेड पास दिले जातील अशी अपेक्षा आहे. २०१९ मध्ये शेवटच्या वेळी व्यापार झाला, तेव्हा जवळपास १.९ कोटी रुपयांची आयात आणि सुमारे १.३ कोटी रुपयांची निर्यात झाली होती. या व्यापारात सहभागी असलेल्या स्थानिक व्यापाऱ्यांसोबत लवकरच आणखी एक बैठक घेतली जाईल," असंही जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

विरोधकांचा चीन धोरणावर सवाल

एकीकडे व्यापाराची तयारी सुरू असताना, दुसरीकडे RJD खासदार मनोज कुमार झा यांनी चीनसोबतच्या भारताच्या संबंधांवरून केंद्र सरकारवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. "सत्य हे आहे की आपल्या मुत्सद्देगिरीची भाषा कमकुवत झाली आहे. अशा अनेक गोष्टी घडल्या आहेत ज्यावर सरकारने आजपर्यंत स्पष्टीकरण दिलेलं नाही, विशेषतः चीनच्या बाबतीत... जेव्हा परिस्थिती बिघडली, तेव्हा टिकटॉकवर बंदी घालण्यात आली. आपला देश अनेक अडचणीत आहे...," असं झा म्हणाले.

सीमा व्यापार कराराची पार्श्वभूमी

ऑगस्ट २०२५ मध्ये, भारत आणि चीनने लिपुलेख खिंडीमार्गे सीमा व्यापार पुन्हा सुरू करण्यास सहमती दर्शवली होती. ही खिंड नेपाळच्या पश्चिमेकडील लिम्पियाधुरामध्ये ५६ किलोमीटर आत आहे. चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्या भारत दौऱ्यावेळी हा करार झाला होता.

भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर आणि चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्यातील बैठकीत दोन्ही देशांनी यावर सहमती दर्शवली. संयुक्त निवेदनातील नवव्या मुद्द्यात सीमा व्यापार पुन्हा सुरू करण्याचा उल्लेख आहे. "लिपुलेख पास, शिपकी ला पास आणि नाथू ला पास या तीन निश्चित केलेल्या व्यापारी मार्गांवरून व्यापार पुन्हा सुरू करण्यास दोन्ही बाजूंनी सहमती दर्शवली आहे," असं त्यात म्हटलं आहे.

हे सीमा व्यापारी मार्ग द्विपक्षीय करारांद्वारे स्थापित केले गेले होते. मात्र, २०२० पासून कोविड-१९ महामारी आणि दोन्ही देशांमधील वाढत्या तणावामुळे ते बंद होते.