Delhi Air Pollution : दिल्लीतील हवा 'अत्यंत खराब'; राजधानीत दाट धुक्याची चादर

दिल्लीचा एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) 'अत्यंत खराब' श्रेणीत पोहोचला आहे, तर अनेक भागांत प्रदूषणाची पातळी गंभीर आहे. दरम्यान, एका मोठ्या अभ्यासात दीर्घकाळ हवेच्या प्रदूषणात राहिल्याने टाईप-2 मधुमेहाचा धोका 10-16% वाढत असल्याचा दावा करण्यात आला आहे, ज्यामुळे आरोग्याला मोठा धोका निर्माण झाला आहे.

नवी दिल्ली : रविवारी सकाळी देशाच्या राजधानीतील एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) 352 वर पोहोचला, जो 'अत्यंत खराब' श्रेणीत येतो. सेंट्रल पोल्युशन कंट्रोल बोर्ड (CPCB) च्या आकडेवारीनुसार, दिल्लीच्या अनेक भागांत दाट धुक्याची चादर कायम आहे. सकाळी 7:05 वाजेपर्यंत अनेक मॉनिटरिंग स्टेशनवर AQI पातळी 'गंभीर' श्रेणीत नोंदवली गेली, ज्यामध्ये PM10 आणि PM2.5 हे प्रमुख प्रदूषक आहेत.

IIT दिल्लीमध्ये AQI 425 नोंदवला गेला, त्याखालोखाल ITO मध्ये 415, कॉमनवेल्थ स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्समध्ये 403, दिल्ली विद्यापीठाचा नॉर्थ कॅम्पस आणि पुसा येथे प्रत्येकी 402, आणि बुराडी क्रॉसिंगवर 400 नोंदवला गेला. इतर मॉनिटरिंग स्टेशनमध्ये, पंजाबी बागेत 386, जवाहरलाल नेहरू युनिव्हर्सिटी (JNU) 383, अक्षरधाम मंदिर 365, आरके पुरम 339, ओखला फेज-2 330 आणि मैदान गढी 325 असा AQI नोंदवला गेला.

काही मॉनिटरिंग स्टेशन्सवर तुलनेने कमी AQI पातळी नोंदवली गेली, ज्यामध्ये नजफगढ 298, IGNOU-मैदान गढी 278 आणि IMD लोधी रोड (IITM) 280, हे सर्व 'खराब' श्रेणीत आहेत. कॅंटोनमेंट एरियामध्ये AQI 165 नोंदवला गेला, जो 'मध्यम' श्रेणीत येतो. कमिशन फॉर एअर क्वालिटी मॅनेजमेंटने 6 नोव्हेंबरला NCR आणि लगतच्या भागात GRAP 3 लागू करण्याचे आदेश दिले आहेत.

दरम्यान, जर्नल ऑफ व्हॅस्कुलर डिसीजेसमध्ये प्रकाशित झालेल्या सार्वजनिक आरोग्यावरील एका ऐतिहासिक अभ्यासात, संशोधकांना आढळले की फाईन पार्टिक्युलेट मॅटरच्या दीर्घकाळ संपर्कात राहिल्याने टाईप-2 मधुमेह होण्याचा धोका 10% ते 16% वाढतो.

जगभरातील 20 कोटींपेक्षा जास्त सहभागींच्या निरीक्षणांचा डेटा एकत्र करून या अभ्यासात असे म्हटले आहे की, हवा प्रदूषण आता केवळ हृदय आणि फुफ्फुसांची समस्या राहिलेली नाही, तर शरीराच्या चयापचय (metabolism) क्रियेत अडथळा आणणारा एक घटक बनला आहे. दक्षिण आशियासारख्या जास्त प्रदूषण असलेल्या प्रदेशांसाठी हा धोक्याचा इशारा आहे आणि याला कार्डिओमेटाबोलिक प्रतिबंधात्मक धोरणांमध्ये तातडीने समाविष्ट करण्याची गरज आहे.

या अभ्यासाचे सह-लेखक अनूप मिश्रा, जे पद्मश्री आणि नवी दिल्लीतील फोर्टिस सी-डॉक हॉस्पिटलचे कार्यकारी अध्यक्ष आणि संचालक (मधुमेह आणि एंडोक्राइनोलॉजी) आहेत, त्यांच्यासह यशेन्द्र सेठी, निर्जा काका, सौरभ सिंघल, मानवी वासुदेव आणि ज्युसेप्पे बिओंडी-झोक्काय हे आहेत.