शेख हसीना सरकार उलथवण्यासाठी अमेरिकेचा निधी?

अमेरिकेने बांगलादेशला विकास मदतीसाठी $१.८९ अब्ज खर्च केले आहेत. भारतातील मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी २१ दशलक्ष डॉलर्स राखीव ठेवण्यात आले होते. बांगलादेशाच्या अंतर्गत राजकारणातही पैशाचा वापर करण्यात आल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.

अलीकडेच अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाने एक अहवाल प्रकाशित केला आहे. त्यात कोणत्या देशाला किती निधी राखीव ठेवण्यात आला आहे हे उघड झाले आहे. जो बिडेन प्रशासनाच्या काळात, अमेरिकेने गेल्या चार वर्षांत बांगलादेशला विकास मदतीसाठी $१.८९ अब्ज खर्च केले आहेत, मुख्यत्वे यूएस एजन्सी फॉर इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट (USAID) द्वारे. बांगलादेश हा दक्षिण आशियातील अमेरिकन मदतीचा सर्वात मोठा प्राप्तकर्ता देश असल्याचे समोर आले आहे.

अहवालात भारतातील मतदारांना मतदानासाठी आकर्षित करण्यासाठी २१ दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स राखीव ठेवण्यात आले होते असे म्हटले आहे. पण हे पैसे कुठे आणि कसे वाटप करण्यात आले याचा कोणताही उल्लेख नाही. मात्र, या अहवालामुळे देशातील दोन सत्ताधारी पक्ष काँग्रेस आणि भाजप यांच्यात आरोप-प्रत्यारोपांचा पाऊस पडला आहे.

अहवालात बांगलादेशाचाही उल्लेख आहे. भारतासाठी राखीव ठेवलेले पैसे बांगलादेशाच्या अंतर्गत राजकारणातही वापरले गेले आहेत असे म्हटले आहे. अहवालानुसार, बांगलादेशासाठी १३.४ दशलक्ष डॉलर्स खर्च करण्यात आले आहेत. २०२४ मध्ये हसीना सरकारविरुद्ध झालेल्या विद्यार्थी आंदोलनासाठी ही मोठी रक्कम खर्च करण्यात आली. शेख हसीना सत्तेवर आल्यानंतरही लोकशाही मजबूत करण्यासाठी आणि निवडणुकांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हे पैसे खर्च करण्यात आले आहेत असे अहवालात म्हटले आहे. DOGE अहवालानुसार, हे USAID पैसे निवडणुका आणि राजकीय प्रक्रिया मजबूत करण्यासाठी फेडरेशनद्वारे पाठवण्यात आले. ही एक अमेरिकन कंपनी आहे.

दक्षिण आणि मध्य आशियातील १५ देशांमध्ये, बांगलादेश दुसऱ्या क्रमांकावर आहे, अफगाणिस्तानला अमेरिकन आक्रमण आणि देशातील दीर्घ लष्करी उपस्थितीमुळे $४.८२ अब्ज मिळाले आहेत.

जुलै २०२२ मध्ये, बांगलादेशने अमर व्होटो अमर नावाची योजना मंजूर केली. ही २०२५ पर्यंत चालेल. हे पैसे तिथे खर्च केले जात आहेत असे वृत्त आहे.

११ सप्टेंबर, २०२४ रोजी शेख हसीना यांनी राजीनामा दिला त्याच्या एक महिन्यानंतर, ढाका विद्यापीठातील मायक्रो गव्हर्नन्स रिसर्च अँड प्रोग्रामचे प्रमुख ऐनुस इस्मान यांनी सोशल मीडियावर पैसे स्वीकारल्याचे मान्य केले. हा अचानक निर्णय नव्हता असे ते म्हणाले. त्यावेळी प्राध्यापकांनी अमेरिकन निधी स्वीकारला होता.

२०२४ च्या मार्चमध्ये अवामी लीगबद्दल एक अहवाल प्रकाशित झाला. त्यात तोडफोड आणि विरोधकांना त्रास देणे यासह अनेक आरोप होते. यामुळे आंदोलन भडकेल असे अनेकांचे मत होते.

अमेरिकन परकीय मदतीतून बांगलादेशला मिळालेल्या एकूण निधीची वर्षानुवर्षे माहिती, कोविड-१९ वर्षात बांगलादेशला सर्वाधिक पैसे मिळाले आहेत हे दर्शवते.